Страница 111 из 247
Но стоS пред8 бGомъ, лук†ваz помышлsю, и3 глаг0лати многaжды не стыждyсz. Q безyміz моегw2! ѕл0е творsй бGа ви1дzщаго є5, не бою1сz: и3 не могY є3ди1ному человёку глаг0лати ±же њ мнЁ ко и3справлeнію. Ўвы2 мнЁ! Ўвы2 мнЁ! ћкw мyку вёмъ, кazтисz же не хощY. Небeсное цaрствіе люблю2, ґ добродётели не стzжaхъ: бGа бhти вёрую, ґ зaпwвэди є3гw2 при1снw преступaю: діaвола ненави1жу, ґ ўгHднаz є3мY твори1ти не престаю2. Ѓще молю1сz, нерадёю, и3 ћкw нечyвственный пребывaю. Ѓще пощyсz, возношyсz, и3 б0лэе њсуждaюсz. Ѓще бдю2, мню1сz нёчто твори1ти, да нижE сіE полeзно бyдетъ. Ѓще чтY, є3ди1но t двою2 ѕHлъ творS нечyвственный пребывaю. И#ли2 многоучeніz рaди и3 тщеслaвіz сіE творю2, и3 б0лэе помрачaюсz, и3ли2 вёдый, и3 не творsй б0лэе, њсуждaюсz. Ѓще же дёйствомъ по благодaти б9іей согрэшaти и3 престаю2, но сл0вомъ согрэшaти при1снw не престаю2: ѓще же и3 t сегw2 благодaть покрhетъ мS, п0мыслы бGа всегдA прогнэвлsю nкаsнный. Ўвы2! Ўвы2! Что2 сотворю2; Кaмw ни грzдY, грэхи2 њбрэтaю. Повсю1ду дeмwни. Tчazніе г0рше всегw2: ѓзъ бGа прогнёвахъ, ѓгGлы тaкожде њпечaлихъ, человёки мн0гажды повреди1хъ и3 соблазни1хъ.
Хотёхъ слезaми tмhти рукописaніе согрэшeній мои1хъ, гDи, и3 пр0чее животA моегw2 покаsніемъ бlгоугоди1ти тебЁ, но врaгъ мS и3скушaетъ, и3 б0ретъ дyшу мою2: гDи, прeжде дaже до концA не поги1бну, спаси1 мz.
Согрэши1хъ тебЁ, сп7се, ћкоже блyдный сhнъ, пріими2 џ§е кaющагосz, и3 поми1луй мS б9е.
Вопію1 ти, хrтE сп7се, мытарeвымъ глaсомъ: њчи1сти мS, ћкоже џнаго, и3 поми1луй мS б9е.
Что2 u5бо бyдетъ въ послBдніz, и3ли2 что2 бyдущее; Ўвы2 ми2 nкаsнному, ўвы2 мнЁ! Кто2 дaстъ главЁ моeй в0ду; и3ли2 nчи1ма мои1ма и3ст0чникъ слeзъ; кт0 мz њплaкати возм0жетъ дост0йнw; Понeже ѓзъ сегw2 сотвори1ти не могY. Пріиди1те г0ры, покрhйте мS nкаsннаго. Г0ре, г0ре! что2 и4мамъ рещи2; q коли6каz (с. 586) бл†га сотвори1 ми бGъ, ±же џнъ є3ди1нъ вёсть, и3 коли6каz ѕл† неразyміе моE показA! Сл0вомъ, дёломъ и3 мhслію всегдA прогнэвлsю моего2 бlгодётелz. И# коли1кw џнъ долготерпи1тъ, толи1кw ± нерадёю nкаsнный, и3 нечyвственнэйшій сhй бездyшныхъ кaменей. Nбaче не tчаzвaюсz, но познаю2 твоE человэколю1біе.
Покаsніz не стzжaхъ, но нижE пaки слeзъ: сегw2 рaди молю1 тz, сп7се, прeжде концA њбрати1ти, и3 дaти ми2 покаsніе, ћкw да и3збaвлюсz t мyки.
ГDи б9е м0й! не њстaви менE: ничт0же бо є4смь пред8 тоб0ю, но грёшенъ вeсь, и3 гдЁ ќбw њбрsщу чyвство мн0гихъ мои1хъ ѕHлъ; сaмо бо сіE, є4же не твори1ти ми2, вeліе є4сть њсуждeніе. МенE рaди нeбо и3 землS, менE рaди четhре стіх‡и, и3 и3зъ ни1хъ быв†ющаz, ћкоже глаг0летъ бGосл0въ. ПрHчаz же ўмолчY, ћкw нёсмь дост0инъ глаг0лати что2, t мн0жества ѕHлъ мои1хъ. БезмBрнаz бо мнЁ бы6вшаz благодэ‰ніz, кто2 м0жетъ ўразумёти, ѓще и3 ѓгGльскій ќмъ и3мёти спод0битсz; Но за непокаsнный м0й нрaвъ, t всёхъ и4мамъ и3спaсти nкаsнный. И# тaкw сі‰ размышлsz, прих0дитъ по нёкоемъ врeмени въ трeтій рaзумъ, и3 при1снw плaчz глаг0летъ.
Њ трeтіемъ видёніи.
Ўвы2 мнЁ! kк0въ п0двигъ и4мать душA, разлучaющисz t тэлеси2! Ўвы2, тогдA коли1кw слези1тъ, и3 никт0же ми1луzй ю5! ко ѓгGлwмъ џчи возводsщи, тщeтнw м0литсz, къ человёкwмъ рyцэ простирaющи, не и4мать помогaющагw.
Плaчу и3 рыдaю, є3гдA помышлsю смeрть, и3 ви1жду во гробёхъ лежaщую, по w4бразу б9ію создaнную нaшу красотY, без8wбрaзну, безслaвну, не и3мyщую ви1да. Q чудесE! что2 сіE є4же њ нaсъ бhсть тaинство; кaкw предaхомсz тлёнію; кaкw сопрzг0хомсz смeрти; Вои1стинну бGа повелёніемъ, ћкоже пи1сано є4сть. Ўвы2! Ўвы2! что2 u5бо и4мамъ твори1ти всеoкаsнный во врeмz смeрти, є3гдA дeмwни њкружaтъ nкаsнную мою2 дyшу, (с. 587) держaще напи1саннэ содBzннаz мн0ю ѕл†z, въ вёдэніи и3 не въ вёдэніи, сл0вомъ, дёломъ и3 помышлeніемъ, и3стzзyюще t менE tвёта во всёхъ си1хъ; Но ўвы2 мнЁ! ћкw и3 кромЁ грэхA, вельми2 њсуждeнъ є4смь за зaпwвэди, и4хже не сохрани1хъ, и3 дост0йнэ.
Q nкаsннаz душE моS!
рцh ми нhнэ, гдЁ сyть њбёты крещeніz; гдЁ сочетaніе со хrт0мъ, и3 tрицaніе сатаны2; гдЁ хранeніе зaповэдей б9іихъ; гдЁ подражaніе хrтY тэлeсными и3 душeвными добродётели, и4хже рaди хрістіaниномъ нарек0хсz, и3 њбэщaніе и4ноческагw w4браза; Ѓще же нeмощію тэлeсною њправдaешисz: гдЁ вёра, всsкое попечeніе на бGа возлагaющаz, є4юже и3 г0ры преставлsти возмоглa бы є3си2, ѓще ћкw зерно2 горyшно стzжaла бы ю5; гдЁ совершeнное покаsніе, ўдалsющеесz t всsкагw дёла и3 сл0ва лукaва; ГдЁ сокрушeніе души2, и3 совершeннэйшій плaчь, кр0тость, ми1лость, чистотA сeрдца t лукaвыхъ помыслHвъ; Совершeнное воздержaніе, ўдeрживающее всsкъ ќдъ тэлеси2, и3 всsко разумёніе, и3 хотёніе недви1жимо, кромЁ нyжнагw ўпотреблeніz ко спасeнію души2 и3ли2 тэлeснэй жи1зни; гдЁ терпёніе сносsщее многоразли6чныz скHрби, цaрствіz рaди небeснагw, є4же њ всeмъ благодарeніе; непрестaннаz моли1тва; попечeніе њ смeрти; слeзы сётованіz, ѓще въ люб0вныz не дости1гла є3си2; мyдрость по бз7э, хранsщаz дyшу t сётей врaжіихъ и3 супостaтъ; цэломyдріе, ўдалsющеесz t всегw2, не по бз7э бывaемагw, и3ли2 в0лею помышлsемагw; мyжество претерпэвaющее ѕл†z, и3 дерзaющее проти1ву врагHвъ ўповaніемъ; прaвда, воздаю1щаz коемyждо рaвное; смиренномyдріе, вёдающее свою2 нeмощь, и3 неразyміе, и3 б9іе человэколю1біе, и4мже и3збaвитисz возмоглa бы є3си2 t всёхъ к0зней врaжіихъ; гдЁ, безстрaстіе и3 совершeнна любы2; ми1ръ, превосходsщъ всsкъ
ќмъ, є3гHже рaди сhномъ б9іимъ нарeксz бhхъ; Сі‰ во вс‰ и3 без8 тэлeсныz крёпости, хотsщій и3мёти м0жетъ t є3ди1нагw произволeніz. Что2 ќбw и4мамъ рещи2 на сіE; что2 и4мамъ сотвори1ти nкаsнный; ЗанE вмaлэ страшyсz за неизвэщeніе: занE совершeннэ вознерадёхъ (с. 588) њ д0лжныхъ t менE по возм0жности сотвори1тисz, во ѓдэ и4мамъ бhти, ћкоже глаг0летъ вели1кій ґfанaсій. Qле nкаsнства моегw2! что2 себЁ самомY нанес0хъ, не т0чію тёми, ±же согрэши1хъ, но пaче тёми, њ ни1хже покazтисz не восхотёхъ. Ѓще бы бо раскazлсz бhхъ, ћкоже блyдный, пріsлъ бы моE њбращeніе чадолюби1вый nц7ъ: и3 ѓще бы благоразyменъ содёлалсz бhхъ, ћкоже мытaрь, себE є3ди1наго, ґ не и3нaго кого2 њсуждaz: и3 ѓзъ бы њставлeніе грэхHвъ t бGа пріsлъ бhхъ. Пaче же, ѓще бы t всеS души2, ћкоже џный помоли1лсz бhхъ. Нhнэ же, занE не u5 таковA созерцaю себE: сегw2 рaди страшyсz во ѓдэ съ дeмwнами пребывaніz, и3 бyдущагw судA. Ћкw тaмw є4сть рэкA џгненнаz, прест0ли же, и3 кни1ги развeрсты: ѓгGли предшeствуютъ, всsко є3стество2 человёче предстои1тъ, вс‰ н†га и3 kвлє1нна пред8 стрaшнымъ и3 прaведнымъ судіeю.
Ўвы2 мнЁ! кaкw стерпёти и4мамъ њбличeніе и3 негодовaніе стрaшнагw и3 неумhтнагw судіи2, стечeніе безчи1сленныхъ ѓгGлъ, и3 и3стzзaніе съ стрaшнымъ прещeніемъ, и3зречeніе не и3мyщее премёны, непрестaнный плaчь, безполє1зныz слeзы, неwсвzщaемую тьмY, и3 неусhпный чeрвь, неугаси1мый џгнь, и3 многоразли6чныz м{ки, tпадeніе t цaрствіz, и3 разлучeніе со с™hми, ўдалeніе t ѓгGлъ, и3 tчуждeніе бGа, малодyшіе, и3 вёчную смeрть: стрaхъ, болёзнь, печaль и3 стyдъ, и3 мучeніе с0вэсти; Ўвы2 мнЁ грёшному! что2 пострадaхъ; чесw2 рaди ѕлЁ погибaю; И$мамъ є3щE врeмz покаsніz. ВLко призывaетъ мS, и3 ѓзъ ли tметaюсz; Док0лэ душA моS пребывaеши въ согрэшeніzхъ; док0лэ пріeмлеши tложeніе покаsніz; пріими2 во ќмъ бyдущій сyдъ. Возопjй ко хrтY бGу: Сердцевёдче! согрэши1хъ, прeжде дaже не њсyдиши менE, поми1луй мS. На стрaшнэмъ, хrтE, твоeмъ пришeствіи, да не ўслhшимъ: не вёмъ вaсъ. Ўповaніе бо на тS, сп7се, возложи1хомъ: ѓще зaпwвэди тво‰ и3 не твори1мъ нерадёніемъ нaшимъ. Но м0лимъ поми1ловати дyшы нaшz. Ўвы2 ми2, гDи! ћкw њпечaлихъ тS, и3 не возчyвствовахъ. Но сE благодaть твоS сотвори1 мz њщути1ти мaлw, тёмже и3 недоумэвaю nкаsнный. (с. 589) Вострепетa бо nкаsннаz душA моS.
Но ќбw и4мамъ ли пожи1ти мaлw, во є4же плaкати г0рькw, и3 њмhти њсквернeнную пл0ть мою2 и3 дyшу; И#ли2 пaки є3ди1нъ чaсъ плaкавъ, ѓбіе престaну не чyвствуz ћкоже и3 при1снw, что2 ќбw сотвори1въ њбрsщу непрестaнну болёзнь души2; Пости1тисz ли и4мамъ и3 бдёти; Но без8 смирeніz ничт0же п0льзуюсz. Пою1 ли є3ди1нэми ўсты2, и3ли2 чтY; Но стр†сти помрачи1ша ми2 ќмъ, и3 не могY пости1гнути си1лы глаг0лемыхъ. Припaдаю ли прилёжнw къ тебЁ, подaтелю бл†гъ; Но не и4мамъ дерзновeніz. Tчazнна ми2 є4сть жи1знь, погуби1хъ дyшу мою2. ГDи! помози2 ми2: и3 ћкw мытарS пріими1 мz. Ћкоже бо блyдный согрэши1хъ на нeбо и3 пред8 тоб0ю, и3 ћкоже блудни1ца плaчущаz, њ нeйже речeсz: tчazннаz житіS рaди, и3 ўвёдэннаz нрaва рaди, мЂра носsщаz приступи2 къ тебЁ, вопію1щи: не tвeржи менE блyдную, рождeйсz t дв7ы: не прeзри слeзъ мои1хъ, рaдосте ѓгGлwвъ, но пріими1 мz кaющуюсz, ю4же не tри1нулъ є3си2, гDи, вели1кіz рaди твоеS ми1лости.