Добротолюбие

Страница 116 из 247

Глаг0лю же, t г0рнzгw и3 д0льнzгw, t є4же њдеснyю и3 њшyюю, t внутрьyду сyщагw и3 внэyду прaвагw намёреніz: т0 є3сть, и4стинный рaзумъ, ћкоже ст0лпъ стоsщій среди2 речeнныхъ шести2 сэтeй, є3мyже t ѓгGлъ научaютсz ўмертви1вшіи себE мjрови, да бyдетъ ќмъ безстрaстенъ, во є4же ви1дэти вє1щи, ћкоже подобaетъ: и3 нижE горЁ прaвагw намёреніz да превзhдетъ возношeніемъ, мнsйсz что2 постизaти своeю мyдростію: нижE пaки д0лу да сх0дитъ, неразyміемъ, ћкw не могyщій дости1гнути совершeнства: нижE њдеснyю ўклони1тсz, tвращeніемъ t вещeй и3 нeнавистію, нижE њшyюю безсловeснымъ люблeніемъ, си1рэчь, пристрaстіемъ. НижE пaки пребyдетъ внутрьyду прaвагw намёреніz совершeннымъ невёжествомъ и3 лёностію: нижE внэyду многоиспытaніемъ и3 безсловeснымъ тщaніемъ t нерадёніz и3ли2 лукaвства. Но рaзумъ съ терпёніемъ и3 смиренномyдріемъ и3 благи1мъ ўповaніемъ t и3звёствованныz да пріeмлетъ вёры, да тёмъ, є4же ўразумЁ что2 t чaсти, къ б9eственному рачeнію возв0дитсz, и3 за є4же не вёдэти въ рaзумэ t недоумёніz, смиренномyдріе стsжетъ, и3 (с. 608) пребывaтельною надeждою и3 вёрою намёреніе полyчитъ и3ск0мой вeщи. И# нижE что2 tню1дъ ненави1дz, ћкw ѕло2, нижE напроти1въ безсловeснэ любsй, но человёка разсмотрsетъ ко є4же ўдивлsтисz, кaкw ќмъ є4сть безпредёленъ w4бразъ бGа неви1димагw, ѓще и3 тёломъ њбдержи1тсz, глаг0летъ вели1кій васjлій.

И# кaкw достизaетъ дaже до конeцъ воwбражeніz, ћкоже бGъ промышлszй њ мjрэ. И$бо ќмъ во всsку вeщь преwбразyетсz, и3 начертавaетсz, по ви1ду воспріeмлемой t негw2 вeщи. Е#гдa же спод0битсz бhти въ невоwбражeнномъ и3 безви1дномъ бз7э, тогдA бывaетъ неwбрaзенъ и3 безви1денъ.

Посeмъ диви1тсz, кaкw всsку мhсль храни1ти м0жетъ т0йже, и3 нижE послBднzz разумBніz и3змэни1ти пє1рваz м0гутъ, нижE пaки пє1рвыz мы6сли tню1дъ повреди1ти послBднzz: но ћкоже сокр0вище, мhсль всE содeржитъ без8 забвeніz. И# кaкw восхотёвъ ќмъ љзhкомъ и3з8zвлsетъ помышлsємаz, не т0чію нHваz, но и3 прeжде мн0гw ўсокр0виществwваннаz. И# кaкw пaки при1снw и3сх0дzтъ словесA, ќмъ же неwскyденъ њбрэтaетсz. И# пaки разсмотрsz тёло, кaкw џчи, ўшесa же и3 љзhкъ пріeмлютъ t внэyду ўпотреблeніе по хотёнію души2: џвіи ќбw свётомъ, џвіи же воздyхомъ, и3 ник0еже чyвство воспzщaетъ друг0му, и3ли2 твори1ти м0жетъ что2 внЁ намёреніz души2. И# кaкw бездyшное тёло повелёніемъ б9іимъ соедини1сz со ќмною и3 словeсною душeю, ћже t с™aгw д¦а содётельствована є4сть, ћкоже глаг0летъ дамаски1нъ, вдохновeніемъ; ѓще нёцыи и3 не вёдzтъ є3гw2, мнsще, ћкw t пресyщественнагw б9ествA є4сть, є4же є4сть невозм0жно. Глаг0летъ бо златоyстъ: да не возмни1тъ человёческій ќмъ себE бhти бGа, вложи2 бGъ забвeніе и3 невёдэніе въ џнь, да t сегw2 смирeніе стsжетъ. И# пaки: хотsщу творцY є3стeственное сіE смэшeніе раздэлeно сотвори1ти, и3 словeснаz ќбw душA, ћкоже глаг0летъ лёствичникъ, и3ли2 горЁ, си1рэчь на нeбо, и3ли2, ўвы2! д0лу во ѓдъ tх0дитъ: земн0е же тёло въ зeмлю, t неsже взsто є4сть, возвращaетсz. И# пaки: благодaтію сп7са нaшегw ї}са хrтA раздэлє1ннаz на втор0мъ є3гw2 пришeствіи соединsтсz, (с.

609) да воспріи1метъ кjйждо t нaсъ по дэлHмъ свои6мъ. Q чудесE! кто2 тaйну сію2 мaлw њщути1въ не ўжaснетсz; Ћкw человёка воздвизaетъ пaки t земли2 по толи1цэхъ ѕлhхъ, ±же содёz, презрёвъ є3гw2 зaпwвэди, и3 безсмeртіе дaруетъ, є4же прeжде и3мЁ, и3 не сохрани2 зaповэдь сохранsющую є3го2 t смeрти и3 тлёніz: но возгордёвсz смeрть на сS навлечE.

Дивsсz u5бо всBмъ си6мъ њ человёцэ и3 други6мъ мнHгимъ, движeніемъ ѓгGлwвъ ќмнэ ўчи1мый человёкъ ўжасaетсz, и3 пaки зри1тъ злaта добр0ту и3 ўпотреблeніе, и3 диви1тсz, кaкw t земли2 таково2 бhсть нaсъ рaди, да не мощнjи ќбw ми1лостынею и3ждивaютъ стzжaніе: не восхотёвшіи же сегw2 раздаsти, и3скушeніzми нев0льнэ вспомоществyеми бyдутъ во є4же спасти1сz, ѓще со благодарeніемъ тeрпzтъ наход‰щаz, и3 спасaютсz nбои2. Нестzжaніе же предпочитaющіи, ўвэнчaютсz, ћкw вышеестeствєннаz творsщіи, ћкоже и3 њ дёвствэ подвизaющіесz, и3 ћкw ќбw тлённу и3 зeмну вeщь не предпочитaютъ пaче зaповэди б9іей. Но ћкw творeніе б9іе, и3 потрeбное къ тэлeснэй жи1зни и3 спасeнію, не нeнависти дост0йну, по воздержaніz и3 любвE: и3 вкрaтцэ, добр0ту всsкіz вeщи и3 ўпотреблeніе безпристрaстнэ зрS просвэщaемый, лю1битъ творцA, и3 разсмотрsz вс‰ чyвствєннаz, гHрнzz и3 дHльнzz созд†ніz, глаг0лю же, нeбо, с0лнце, лунY, ѕвёзды, nблакA, тyчы, дожди2, снёгъ, грaдъ: и3 кaкw при толи1цэй теплотЁ смерзaетсz водA, по си1хъ гр0мъ, м0лнію, вётры, воздyхъ, и3 премёну си1хъ, временA, лBта, дни6, нHщи, часы2, мгновє1ніz, зeмлю, м0ре, неисчє1тныz скоты2, четверонHгаz живHтнаz, ѕвёри и3 пресмык†ющаzсz, мн0гіе р0ды пти1цъ, и3ст0чники и3 рёки, безчи1слєнныz р0ды растёній и3 трaвъ, садHвыz и3 ди6віz.

Зри1тъ бо во всёхъ чи1нъ, ўстроeніе, вели1чество, добрHты, число2 составлeніz, соединeніе, соглaсіе, ўпотреблeніе, сх0дство, многоразли1чіе, красотY, положeніе, движeніе, цвэты2, w4бразы, ви1ды, возвращeніе пaки въ т†же, пребывaніе въ тлённыхъ, и3 пр0стэ вс‰ чyвствєннаz созд†ніz приводS въ ќмъ, ўжасaетсz дивsсz создaтелю, кaкw t не сyщихъ є3ди1нэмъ повелёніемъ (с. 610) и3зведE четhре стіх‡и, си1рэчь, зeмлю, в0ду, џгнь, и3 воздyхъ: и3 кaкw проти6вныz сyще, премyдростію б9іею дрyгъ t дрyга не повреждaютсz: и3 кaкw и3з8 си1хъ вс‰ нaсъ рaди сотвори2, и3 сі‰ м†ла с{ща проти1ву снизхождeніz хrт0ва по бGосл0ву, и3 проти1ву бyдущихъ бл†гъ. Разсмотрsz же сокровeнную въ твaрzхъ блaгость б9ію и3 премyдрость, си1лу же и3 пр0мыслъ, ћкоже сaмъ џнъ речE къ јwву њ худ0жествахъ: тaже сyщую въ словесёхъ и3 писaніzхъ, кaкw мaлымъ си1мъ и3 бездyшнымъ черни1ломъ таковы6z и3 толи6кіz т†йны tкры2 нaмъ чрез8 б9eствєннаz пис†ніz; Ди1вно же є4сть, ћкw свzтjи ќбw прор0цы и3 ґп0столи со мн0гимъ труд0мъ и3 люб0вію къ бGу толи6каz получи1ша благ†z, мh же t є3ди1нагw чтeніz ўчи1ми є3смы2. Ћкоже бо словє1снаz пис†ніz глаг0лютъ нaмъ пресл†внэйшаz, и3 сі‰ вёдzй вёруетъ, ћкw нёсть ничт0же въ творeніи непотрeбно, нижE ѕло2, но и3 внЁ в0ли б9іей быв†юща, во благ†z претворsетъ бGъ чудeснэ. Ћкоже падeніе діaвола, не бЁ в0ли б9іей, но сE на п0льзу спасaемыхъ бhсть.

Попущaетъ бо во є4же и3скушaти произволsющихъ, по си1лэ кaждагw, ћкоже глаг0летъ с™hй їсаaкъ, да посрaмленъ бyдетъ t равноaгGльныхъ человBкъ, и3 побэждaетсz б9іемъ содёйствіемъ не т0чію t мужeй, но и3 t премн0гихъ жeнъ, терпёніемъ же и3 вёрою къ подвигопол0жнику, t негHже и3 нетлёніz вэнцы2 пріeмлютъ, бlгодaтію є3гw2 и3 человэколю1біемъ: занE т0й є4сть побэди1вый и3 побэждazй безстyднаго ѕмjz и3 человэкоубjйцу. И# џвъ ќбw пріeмь дaръ рaзума дух0внагw, вёсть, ћкw вс‰ сyть дwбрA ѕэлw2: џвъ же є3щE начaло и3мhй бGоразyміz, д0лженъ є4сть вёдэти во смирeніи, ћкw не вёсть, њ всsкой вeщи глаг0лz: не вёмъ, ћкоже глаг0летъ златоyстъ. Речe бо, ѓще кто2 речeтъ њ высотЁ небeснэй, ћкw толи1ка є4сть, и3 ѓзъ рeклъ бhхъ, не вёмъ, всsкw ѓзъ и4стину рёхъ: ѓще џнъ и3 прельщaетсz, мнsйсz вёдэти, є4же не вёсть, ћкоже подобaетъ, по ґп0столу. Сегw2 рaди д0лжни є3смы2 и3звёствованною (с. 611) вёрою и3 вопрошeніемъ и3скyсныхъ пріимaти догмaты цRкви, и3 разсуждє1ніz ўчи1телей њ б9eственномъ писaніи, и3 њ чyвственныхъ и3 мhсленныхъ создaніzхъ, да не ўтверждazсz на своeмъ рaзумэ падeмъ ск0рw, ћкоже речE свzтhй дwроfeй: но во всёхъ д0лжни є3смы2 њбрэтaти своE невёжество, да и3щaй кто2 и3 не вёруzй свои6мъ разумёніzмъ, восх0щетъ научи1тисz, и3 недоумёвъ њ мн0зэмъ рaзумэ, ўвёсть своE невёжество t безконeчныz б9іz премyдрости.

Ќмъ бо ќмный ќмно всsчески чyвство пріeмлетъ, є3гдA њчи1ститъ себE бGови, ћкоже глаг0летъ бGосл0въ: nбaче д0лжни є3смы2 рaзумъ и3мёти къ вsщшему стрaху: да не кaкw њбрsщетсz є3ди1нъ догмaтъ сокровeнный въ душЁ лукaвъ, могjй погуби1ти ю5 кромЁ и3нaгw грэхA, глаг0летъ вели1кій васjлій. Сегw2 рaди не подобaетъ нaмъ t лёности и3ли2 тщеслaвнагw ўсeрдіz въ сіE видёніе прeжде врeмени тещи2, но по рsду зaпwвэди хrтHвы и3 предречє1ннаz видBніz твори1ти без8 возношeніz. И# є3гдA терпёніемъ и3 слезaми мн0гими стрaха и3 плaча њмhемъ дyшу свою2, и3 пріи1демъ во є4же ви1дэти по є3стествY, и3 въ навыкновeніи си1хъ бyдемъ, тогдA въ сіE видёніе ќмъ самодви1жнэ пріи1детъ, ќмнэ t ѓгGлwвъ наставлsемь. Ѓще же кто2 дeрзостнэйшій њбрsщетсz: и3 прeжде пeрвыхъ во втор†z вни1ти восх0щетъ, да вёсть, ћкw не т0чію не м0жетъ ўлучи1ти намёреніz бGоуг0днагw, но и3 мн0ги воздви1жетъ на сS бр†ни, пaче же t видёніz њ человёцэ, ћкоже слhшахомъ њ ґдaмэ. Ни мaлw же не п0льзуетъ стр†стнымъ сyщымъ твори1ти дэлA, и3ли2 мhслити разумBніz безстрaстныхъ, ћкоже ни мaлw не п0льзуетъ младeнцємъ твeрдаz пи1ща, ѓще и3 ѕэлw2 полeзна є4сть совершє1ннымъ. Но съ разсуждeніемъ д0лженъ є4сть хотёти, и3 ўклонsтисz ћкw недост0йный.

Претензии к содержанию