Добротолюбие

Страница 166 из 247

lг. Воздёлователь ѕлhхъ мhслей, мрaчны сво‰ твори1тъ и3 дрsхлы внBшніz зрaки, и3 безглaсенъ љзhкъ и4мать б9eственныхъ пёсней, и3 неудобосрётенъ є4сть всBмъ въ бесёду. Воздёлатель же благи1хъ и3 безсмeртныхъ садHвъ сeрдца, радостовз0рно и3 возрaдованно и4мать лицE, сладкопёснивъ же въ молє1ніz љзhкъ св0й, и3 всего2 себE въ бесёду сладчaйша. Ћкw kвлeнну бhти и3 бывaти зрsщымъ tсю1ду д0брэ и3 самомY томY под8 раб0тою є3щE нечи1стыхъ сyщему страстeй, и3 под8 нyждою зак0на сyщему земнaгw мудровaніz: и3 своб0ждшемусz таковhz раб0ты, зак0номъ дyха, по премyдрому соломHну: сeрдцу веселsщусz, цвэтeтъ лицE: въ печaлехъ же сyщу, сётуетъ.

lд. Дёzтельнэ совершaємыz стр†сти, дёzтельнэ и3 и3сцэлsютсz. Ћкоже бо невоздержaніе слaсть, и3 њб8zдeніе и3 житіE неради1во и3 разліsнно, њстрaственнэйшее навыкновeніе совершaютъ въ души2, и3 надBzніz безмBстна тY ведyтъ: тaкw ўтэснeніе и3 воздержaніе, труды2 и3 п0двизи дух0вніи, безстрaстіе снабдэвaютъ є4й, и3 t пристрaстіz въ безстрaстіе тY прив0дzтъ.

lє. Е#гдA, t приболёзненна кто2 и3 крёпка подви1жничества, даровaній вели1кихъ t бGа смиренномyдріемъ спод0битсz, тaже низвлечeнъ бhвъ toнyду, страстeмъ прeданъ бyдетъ и3 бэсHмъ: (с. 859) наказaтелемъ да вёсть себE возвhсившасz, и3 вели6ка њ себЁ возмнёвша, и3 на и3нёхъ вознeсшасz. Ни tкyду же u5бо tи1нуду таковhй њбрsщетъ и3сцэлeніе и3 свобождeніе t содержaщихъ жив0тъ є3гw2, рaзвэ т0чію њ є4же востещи2 є3мY покаsніемъ въ пeрвое ўстроeніе, и3 ўпотреби1ти ходaтаz д0брэ, смирeніе и3 познaніе свои1хъ мёръ: и4миже всsкъ стоsй д0брэ на њсновaніи добродётелей, и4мать себE под8 всeю твaрію.

lѕ. Рaвно ѕло2 є4сть пред8 бGомъ и3 человёки живyщими по бз7э, є4же и3 встрaственну комY бhти дэsніи произволeніz неудержaніемъ, и3 возгордёвшусz въ добродётелехъ дyхомъ мнёніz. И$мже бо w4бразомъ пeрвагw дёzтельнэ и3 џтай бывaющаz срaмно є4сть и3 глаг0лати: тaкw и3 вторaгw возвышeніz сeрдца, мeрзwсти сyть пред8 бGомъ. И# ћкоже џнъ ненави1димь є4сть бGу въ пок0й, за є4же бhти є3мY пл0ть по б9eственному словеси2: тaкw и3 сeй пред8 гDемъ нечи1стъ, за є4же бhти є3мY г0рду.

lз. Не бо2 є4же є4сть стрaсть, сіE и3 дёzтеленъ грёхъ, но и4но сіE, и3 друг0е џно. Пр0чее стрaсть ќбw є4сть, въ души2 дви1жимаz: дэsніе же грэхA въ тэлеси2 зри1мое. Си1рэчь, сластолю1біе, сребролю1біе и3 славолю1біе, стрaсти лю1ты сyть души2: блyдъ же и3 лихои1мство и3 nби1да, дэ‰ніz грBшна пл0ти. Вожделёніе, ћрость, и3 гордhнz стр†сти сyть души2, внЁ є3стествA си1ламъ є3S дви1жущымсz: прелюбодэsніе же, и3 ўбjйство, и3 татьбA, и3 піsнство, и3 ѓще что2 и4но тёломъ содэвaемо, дэ‰ніz грBшна, и3 лютA сyть пл0ти.

lи. Три2 сyть пeрвэйшіи всёхъ страстeй нач†льницы, и3 три2 ±же на ни1хъ њполчє1ніz, и3 три2 побэждaющіи же си1хъ и3 низлагaющіи, новоначaльный, срeдній, совершeнный, сластолю1біz, сребролю1біz и3 славолю1біz, треглaвнагw ѕмjz.

lf. Не є3ди1нъ и3 т0йжде п0двигъ тріeмъ над8 тремS начaлами и3 си1лами њбладaющагw дyха, но и4нъ, и3 и4нъ. И#нaкw вою1ему є3ди1ному и3 є3ди1ному си1хъ начaлу, кjимждо проти1внw брaни тогw2 стоsщымъ и3 воwружaющымсz є3стeственнэ прaведною ћростію.

(с. 860)

м7. И$же пeрвэе къ подвигHмъ благочeстіz совлекjйсz и3 вводи1мь сhй ко њполчeнію на стр†сти, на дyха сластолю1біz всю2 взeмлетъ брaнь свою2, и3 си1льнэ всsкимъ ѕлострадaніемъ нaнь вою1етъ. Пл0ть ќбw неzдeніемъ и3стаевaz, д0лу легaніемъ, бдёніемъ, и3 всен0щными молeнми: дyшу же сокрушaz пaмzтію ѓдовыхъ томлeній, и3 размышлeніемъ смeрти, и3 сeрдце њчищaz t сквeрны и3 сочетaній и3 сосложeній слезaми покаsніz.

м7а. И$же къ средЁ, начaла преложи1вый восхожeніе, и3 п0двиги, и4же на сластолюби1ваго дyха гyбою пeрвагw безстрaстіz њтeрый, нhнэ же nчи1ма є3гw2 tкровeно бhсть, и3 є3стествA зрёти сyщихъ начaвый: на дyха невёрнаго сребролю1біz взeмлетъ nр{жіz вёры. Ќмъ бо возвышaz св0й получeніемъ б9eственныхъ вещeй, сл0вомъ же прикасazсz словесє1мъ твaри, и3 во є4же є3стествA и4хъ скaзовати ўzснsz: дyшу же возводS вёрою t ви1димыхъ, на высwты2 неви1димыхъ, и3 вёруz, самаго2 бhти промышлsюща њ дёлэхъ свои1хъ, и4же t небытіS въ бытіE всS привeдшаго бGа, и3 всю2 надeжду творS б9eственныz жи1зни.

м7в. И$же срeду видёніемъ и3 безстрaстіемъ прешeдый, и3 прелeстное возни1кій всемjрнагw чyвства, нhнэ же сл0вомъ рaзума и3 v3постaсныz б9іz премyдрости, во мрaкъ бGосл0віz вшeдый, на дyха славолю1біz взeмлетъ си1лою смиренномyдріz nрyжіz. Дyшу свzщeнными tкровeнми ўмилsz, и3 слeзы проливaти неболёзненни творS: мудровaніе же є3S пaмzтію низздагaz человёческіz нeмощи, и3 возвышaz то2 б9eственнагw рaзума разумёній.

м7г. Пощeнми ќбw и3 бдёнми и3 моли1твами, долулегaнми же и3 труды2 тэлeсными, и3 tсэчeніемъ в0лей во смирeніи души2, недёйственна содэвaемъ дyха сластолю1біz. Е$млемъ же є3го2 слезaми покаsніz, и3 ко ўзи1лищи ведyще воздержaніz, недви1жна сего2 и3 недёйственна совершaемъ, во тщали1выхъ, си1рэчь, двизaющихсz стоsще њполчeніи.

м7д. Вёры nрyжіемъ и3 мечeмъ дух0внымъ, и4же є4сть глаг0лъ б9ій, дyха среролю1біz побэди1вше, закалaемъ: нhнэ къ (с. 861) видёнію сyщихъ сл0вомъ премyдрости востeкше, и3 превhшше смирeніz бhвше ви1димыхъ сл0вомъ рaзума, и3 въ цaрскихъ домёхъ любвE съ многобогaтными сокр0вищи надeжды ћже на бGа внyтрь почи1вше.

м7є. Крилы2 безстрaстіz и3 смиренномyдріz на воздyсэ тaинтвеннагw бGосл0віz плaвающе, и3 въ г0рнюю глубинY рaзума тaинъ б9іихъ съ б9eственнымъ д¦омъ входsще, м0лніzми б9eственныхъ догмaтъ и3 разумёній, славолю1біz попалsемъ дyха. Тyчами же слёзъ и3 рэкaми ўмилeніz на кончи6ны человёческихъ вещeй зрsще, трістaты є3гw2 потоплsемъ бёсы, мнёніемъ и3 тщеслaвіемъ и3 гордhнею на ны2 вою1ющыz.

м7ѕ. И$же п0хоть плотскyю, и3 п0хоть nчeсъ, и3 г0рдость житeйскую, мірск‡z сі‰ непр†вды, и4хже люблeніемъ врази2 бывaемъ бGу, t души2 возненави1дэвый, и3 си1хъ tрекjйсz: мjру себE распS, и3 т0й распsсz є3мY, разори1въ бhвшую междY бGомъ и3 душeю враждY во пл0ти своeй, и3 сотвори1въ во nбои1хъ ми1ръ: и4же бо си1мъ въ совлечeніи плотскaгw мудровaніz ўмертви1выйсz, примири1сz съ бGомъ, ўби1въ враждY мjра ўмерщвлeніемъ сластeй, распsтою мjрови жи1знію, и3 люб0вь со ї}сомъ лобызA. Не ктомY u5бо таковhй врaгъ, ћкw дрyгъ мjрови, но дрyгъ б9ій бывaетъ, ћкw распsсz мjрови, и3 могjй глаг0лати: мнЁ мjръ распsсz, ґ ѓзъ мjру.

м7з. Всsкw подвизaющымсz попущeніе си1хъ рaди бывaти њбhче: тщеслaвіz рaди, њсуждeніz рaди ко бли1жнему, и3 возношeніz рaди є4же њ добродётелехъ. Ѓще ќбw что2 t си1хъ въ душaхъ подвизaющихсz прибли1жившисz предвари1тъ, t бGа си1мъ њставлeніz вин0ю бывaетъ. И# сегw2 ќбw прaведнагw њ падeніихъ не и3збэжaтъ судA, д0ндеже предвари1вшую винY њставлeніz tвeргше, къ хрaму смиренномyдріz прибёгнутъ.

м7и. Не бо2 є4же не бhти чи1сту t встрaственныхъ помышлeній, сіE є4сть т0чію сeрдца нечистотA, и3 сквeрна души2: но и3 (с. 862) є4же њ мн0жествэ и3справлeній возноси1тисz, и3 є4же њ добродётелехъ кичи1тисz, и3 є4же вeліz мнёти себE њ премyдрости и3 рaзумэ б9іи, и3 є4же ўкорsти t брaтіи лэни6выz и3 неради6выz: и3 nно2 ќбw ћвственно є4сть t фарісeевы и3 мытарeвы при1тчи.

м7f. Не мни2 t страстeй њслaбу пріsти, и3 бhвшихъ toнyду стрaстныхъ помышлeній сквeрны и3збэжaти, г0рдо є3щE и3мhй мудровaніе и3 надмэвaющеесz њ добродётелехъ. Не бо2 ќзриши ми1ра д0мъ, во благостhни помыслHвъ, нижE во хрaмъ любвE вни1деши съ рaдостію во всsкой блaгости и3 тишинЁ сeрдца, д0ндеже на себE надёешисz и3 на дэлA тво‰.

н7. Ѓще къ благошaріємъ тэлeсъ привлекaетсz душA твоS стрaстнэ, и3 ѓкибы t раждaющихсz toнyду къ тебЁ стрaстныхъ помыслHвъ мучи1тельствуема є4сть, не мни2 сі‰ бhти вины2 сyщагw въ тебЁ смущeніz и3 пристрaстнагw сі‰ бhти движє1ніz: но сокровeнну вёждь бhти винY внyтрь души2 твоеS, ћкоже нёкій кaмень магни1тъ, влекyщу къ себЁ си1лою навыкновeніz стрaстнагw и3 лукaва nбhчаz врeдъ t ли1цъ, ћкоже желёзо. ЗанE и3 созд†ніz б9іz сyть вс‰, и3 ѕэлw2 свои1мъ сл0вомъ дwбрA, ни є3ди1но же сл0во порицaтельно и3мyща на творeніе б9іе.

н7а. Ћкоже преходsщіи м0ре и3 блюю1щіи, не t є3стествA м0рz стрaждутъ сіE, но t є3стествA внутрьyду предхрани6мыz вины2 согни1вшихъ мокр0тъ: тaкw и3 душA не t вины2 ли1цъ, но t вины2 внyтрь сокровeннагw є3щE навыкновeніz ѕлaгw, въ себЁ пристрaстнэйшее тeрпитъ колебaніе и3 смущeніе.

н7в. Соглaснw внyтреннему настроeнію души2, и3змэнsтисz њбhче и3 сaмое є3стество2 вещeй. Е#гдA ќбw по є3стествY стоsтъ въ нeй ќмнаz ч{вства, и3 ќмъ њ словесёхъ бhвшихъ твaрей незаблyднw шeствуетъ, сл0во и3мёz и3з8zснsющее є3стеств† и3 движє1ніz си1хъ, по є3стествY зрsтсz є4й и3 вeщы и3 ли1ца, и3 всsко є3стество2 вещeственныхъ тэлeсъ, и3 неимyща нёкую тли2 и3ли2 врeда внyтрь сокровeнную винY. Е#гдa же проти1ву є3стествA тоS си1лы дви1жутсz сaми на себE крам0льствующе, проти1ву є3стествA т0й и3 сі‰ зрsтсz: не є3стeственною своeю добр0тою (с. 863) къ ўразумёнію родосодётелz сію2 возводsща, но стрaственнэйшимъ навыкновeніемъ є3S во глубинY поги1бели низводsща.

Претензии к содержанию