Добротолюбие

Страница 174 из 247

м7f. Стрaхъ ќбw пeрвэе совокyпльсz души2, непрaздну сл0вомъ судA тY покаsніемъ твори1тъ: ю4же бwлёзни ѓдwвы мyкъ њбх0дzтъ ѓбіе, воздыхaніz же и3 бwлёзни съ сётованіемъ сeрдца и3знурsютъ, помышлsющу бyдущее њ ѕлhхъ воздаsніе. Тaже мн0гими слезaми и3 болёзньми сі‰ во чрeвэ ўмA зачeншисz соверши1вши дyхъ спасeніz на земли2, раждaетъ сeрдца своегw2, и3 болёзней своб0ждшусz ѓдовыхъ, и3 воздыхaній и3збaвльшусz судA, желaніе и3 рaдость бyдущихъ бл†гъ тY пріeмлетъ и3 пріусрэтaетъ тY люби1маz съ цэломyдріемъ чистотA, и3 рачeніемъ тY присовокуплsетъ бGу. Семy же душA совокyпльшисz, неизречeнну слaдость њщущaетъ: ћкw tсю1ду и3зливaти со слaстію и3 слaдостію слeзы ўмилeніz, и3 внЁ бывaти т0й всемjрнагw чyвства, и3 ћкw и3зступи1вшей въ слёдъ женихA тещи2, и3 тaкw звaти гл†сы неглаг0льними: Въ слёдъ тебE текY, въ воню2 мЂра твоегw2. Возвэсти2 ми2, є3г0же возлюби2 и3звёствованіе моE, гдЁ пасeши; гдЁ почивaеши въ полyднэ чи1стагw видёніz; да не когдA бyду ћкw (с. 896) њблагaющаzсz над8 стaды прaвєдникъ. Њсі‰ніz сyть ў тебE тaинствъ вели1кихъ, ю4же ввeдъ жени1хъ въ черт0гъ сокровeнныхъ свои1хъ т†инъ, зри1тельну тY словeсъ твaри съ премyдростію совершaетъ.

н7. Да не речeши въ сeрдцэ твоeмъ, чистотY дёвства не возм0жно ми2 є4сть пр0чее пристzжaти, тлёнію и3 неи1стовству тэлeсному разли1чнw подпaдшу: и3дёже бо бwлёзни покаsніz со ѕлострадaніемъ, и3 теплот0ю души2 положены2 бyдутъ, и3 слeзъ рёки t ўмилeніz потекyтъ: тaмw всЁ грэхA тверды6ни низвращaютсz и3 всsкъ пожaръ страстeй ўгасaетъ, и3 совершaетсz є4же свhше порождeніе пришeствіемъ ўтёшителz, и3 пaки чистоты2 и3 дёвства палaта душA бывaетъ. Въ ню1же пачеестeственный бGъ сошeдъ свётомъ и3 рaдостію неизречeнною, и3 ћкw на прест0лэ слaвы, на высотЁ сёдъ ўмA є3S, даeтъ ми1ръ ±же въ нeй си1ламъ, тaкw глаг0лz: ми1ръ вaмъ t супостaтныхъ страстeй. Ми1ръ м0й даю2 вaмъ, во є4же по є3стествY двизaтисz, ми1ръ м0й њставлsю вaмъ, во є4же пaче є3стествA соверши1тисz. Тр0йственнымъ u5бо ми1рнагw даровaніz, тричaстіе и3сцэли1въ тоS и3 въ тр0ичное совершeніе возвeдъ, и3 соедини1въ ю5 себЁ, всю2 дёву ўжE и3 добрY и3 краснY во благоухaніи мЂра чистоты2 пaки разгрэвaz совершaетъ, и3 глаг0летъ къ нeй: Востaни, пріиди2 бли1жнzz моS, д0браz моS, голуби1це моS, дёzтельнымъ любомyдріемъ. ћкw сE зимA страстeй прeйде, д0ждь сластолюби1выхъ пHмыслъ tи1де, tи1де себЁ. Цвёти добродётелей kви1шасz со благоухaніемъ разумёній на земли2 сeрдца твоегw2. Востaни, пріиди2 бли1жнzz моS, въ рaзумъ є3стeственна видёніz.

И# пріиди2 ты2 голуби1це моS тёмъ въ покр0въ и3 мрaкъ тaйнагw бGосл0віz и3 вёры твeрдагw во мнЁ бз7э кaмене.

н7а. Блажeнъ ми2 є4сть д0брагw рaди и3змэнeніz же и3 восхождeніz, и4же дёzтельнымъ любомyдріемъ стёну встрaственнэйшагw навыкновeніz превозшeдый, и3 toнyду крил0ма безстрaстіz посрeбреныма рaзумомъ, въ мhсленный воздyхъ видёніz (с. 897) сyщихъ превознесhйсz, и3 tсю1ду во мрaкъ бGосл0віz вшeдый, и3 почи1вый t всёхъ си1хъ дёлъ свои1хъ въ бз7э блажeнною жи1знію: ћкw ѓгGлъ зeменъ и3 небeсенъ человёкъ соверши1всz, прослaви бGа въ себЁ, и3 бGъ прослaвитъ є3го2.

н7в. Ми1ръ мн0гъ лю1бzщымъ зак0нъ б9ій, и3 нёсть и5мъ соблaзна. Понeже не є3ли6ка ќбw ўгHдна сyть человёкwмъ, сі‰ и3 бGу: но є3ли6ка мнsтсz ќбw не бhти дwбрA, сyть же и3 ѕэлw2 є3стеств0мъ дwбрA вёдущему словесA сyщихъ и3 бhвшихъ.

н7г. Добро2 є4сть ўмрeти мjрови, жи1ву же бhти хrт0ви: и3нaкw бо не м0жетъ кто2 свhше роди1тисz по гDню глaсу: Ѓще же не свhше роди1тсz, нижE въ цaрствіе м0жетъ небeсное вни1ти. Сіe же рождeніе, t повиновeніz nтє1цъ дух0вныхъ бывaти њбhче. Ѓще бо не пeрвэе сёмz сл0ва ўчeніемъ nтє1цъ во чрeвэ пріи1мемъ, и3 сhнове сотвори1мсz бGови тёми, не м0жемъ свhше роди1тисz. Тaкw бо дванaдесzть ќбw, t є3ди1нагw хrтA: сeдмьдесzть же, t двоюнaдесzте роди1шасz, и3 ўсынови1шасz бGу и3 nц7Y по речeнному t гDа: Вы2 є3стE сhнове nц7A моегw2 и4же на небесёхъ. Тёмже и3 къ нaмъ пavелъ глаг0летъ: Ѓще бо и3 мнHги пёстуны и4мате, но не мнHги nтцы2: ѓзъ вы2 роди1хъ, под0бни мнЁ бывaйте.

н7д. Е$же не повинyтисz nтцY дух0вну по подражaнно, дaже до смeрти и3 кrтA повинyвшагwсz сhна nтцY, є4же не роди1тисz свhше є4сть. Не бhвый же сhнъ возлю1бленъ nтцA блaга, кaкw nтeцъ ќбw не сл0вомъ и3 дyхомъ роди1всz свhше, сынHвъ благи1хъ и3 т0й бyдетъ блaгъ nтeцъ, и3 бл†га роди1тъ ч†да блaгости nтцA и4хъ соwбрaзна. Ѓще же не тaкw, по дрeву є4сть и3 пл0дъ є3гw2.

н7є. Ѕло2 є4сть невёріе, лукaвагw сребролю1біz и3 зaвисти лукaвнэйшее чревоношeніе. Ѓще же сіE є4сть ѕло2, кольми2 пaче раждaющее. ЗанE люб0вь злaта, любвE хrт0вы предпочтeннэйшу въ сынёхъ человёческихъ дёлаетъ, и3 содётелz мeньша веществA (с. 898) своегw2 вмэнsетъ, томY служи1ти пaче, нeже бGу покарsетъ, твaри пaче творцA служeніе tдаю1щихъ, и3 б9ію и4стину премэнsющихъ во лжY. Ѓще же толи1кw недyгъ сeй є4сть ѕло2, ћкw и3 вторaгw томY їдwлослужeніz жрeбіемъ пріsти и4мz, к0еz не превосх0дитъ ѕл0бы превосхождeніе недyгующаz си1мъ в0лею душA.

н7ѕ. Ѓще ќбw хrтY дрyгъ бhти лю1биши, возненави1диши ќбw злaто, и3 сегw2 несhтую дрyжбу, ћкw мhсль њбращaющую къ себЁ лю1бzщагw, и3 tтерзaющую тY t сладчaйшіz любвE ї}совы: ћже не въ ви1дэ сл0ва ви1дитсz мни1тмисz, но въ ви1дэ дэsніz зaповэдей є3гw2. Ѓще ли же злaта желaеши, ўвы2! пріwбрsщеши ќбw погребaz то2 нhнэ, ѓще пріwбрётеніе, ґ не тщетY послёднюю и4маши тогw2 люблeніе, предпочитaz то2 пaче хrтA. Џнагw же, вёждь, tтщети1шисz, и3 припогуби1ши къ тщетЁ: и3 є3гHже и4маши главY, бGа, без8 негHже нёсть человёкwмъ животA спасeніz.

н7з. Ѓще лю1биши злaто, хrтA не лю1биши. Ѓще же хrтA не лю1биши, лю1биши же злaто, зри2, комy тz мучи1тель сeй ўподоблsтисz сотворsетъ: џному ўченик0ви ќбw, но невёрну: и3 дрyгу, но навётнику ћвльшусz, и3 ѕлЁ проти1ву џбщему вLцэ досади1вшу, и3 nкаsннэ и3спaдшу вёры кyпнw и3 любвE, ћже ко џному, и3 во глубинY погрsзшу tчazніz. Е#гHже ты2 ўбоsвсz примёра бёгай злaта, мнЁ повинyzсz, и3 сегw2 любвE, да возм0жеши пріwбрэсти2 хrтA, во є4же люби1ти тS томY. Ѓще ли ќбw ни2, но вёси мёсто и3зпaдшагw св0йственное.

н7и. Да не злaтомъ и3ли2 п0мощію человBкъ и3 ўмолeніемъ получи1ти предсэдaтельство потщи1шисz когдA, ѓще и3 разсмотрsеши себE могyща ўп0льзовати дyшы без8 свhшнzгw звaніz. ЗанE три2 сі‰ пріусрsщутъ тS, и3 t си1хъ є3ди1но сбyдетсz: и3ли2 во негодовaніе t бGа на тS нaйдетъ, и3 гнёвъ разли1чными нанесeньми и3 њбстоsньми: возрaтуютъ бо на тS не человёцы т0чію, но и3 твaрь без8 мaла всS, и3 бyдетъ ти2 многовоздыхaненъ сeй жив0тъ: и3ли2 съ мн0гимъ безчeстіемъ toнyду и3звeрженъ (с. 899) бyдеши превозм0гшими на тS: и3ли2 ќмреши не во врeмz твоE, tсёченъ бhвъ настоsщіz жи1зни.

н7f. Нёсть м0щно презрёти слaву и3 безчeстіе, и3 превhшше бhти болёзни и3 слaсти, ѓще кто2 не на кончи6ны вещeй зрёти спод0битсz, внегдA во всsкіz слaвы, и3 слaсти, наслаждeніz, и3 богaтства, и3 благодeнства концы2 нивочт0же ўви1дитъ приходsща, смeрти сі‰ пріeмлющей и3 растлэвaющей: тогдA всёхъ зазрёвъ человёческихъ вещeй ћвну суетY, прелагaетъ ч{вства сво‰ къ концє1мъ б9eственныхъ вещeй. И# сyщихъ ќбw и3 никaкоже растли1тисz могyщихъ, дeржитсz: и3 сі‰ ўсвоsz, болёзни и3 слaсти превhшше бывaетъ: болёзни ќбw, ћкw сластолюби1вое и3 славолюби1вое и3 сребролюби1вое побэди1въ души2: слaсти же, ћкw мjра сегw2 tтрsсъ чyвство, тёмже и3 почитaемь и3 безчeстимь т0йжде є4сть. Болёзньми же и3 tрaдами низлагaемь тёла, во всёхъ благодари1тъ бGа и3 не низвлек0мь є4сть п0мысломъ.

…. М0щно є4сть и3 t с0ній движє1ніz души2 и3 расположє1ніz разсмотрэвaти тщали1вому, и3 њ состоsніи прилэжaти своeмъ: по расположeнію бо внyтреннzгw человёка и3 попечeній є3гw2, сyть и3 движє1ніz тёла и3 ўмA мечт†ніz. Ѓще ќбw кто2 веществолюби1ву и3 сластолюби1ву дyшу и4мать, стzжaніе вещeй и3 пёнzзей и3з8oби1ліе мечтaетъ, и3 зрaки жє1нскіz и3 сплетє1ніz встрaствєнна, t ни1хже њсквернeннаz томY ри1за и3 њсквернeніе пл0ти прибывaетъ. Ѓще же лихои1мственну и3 сребролюби1ву: злaто ви1дитъ по всемY, и3 сегw2 и3стzзyетъ, и3 ўмножaетъ ли1хвами, и3 въ сокрHвища tлагaетъ, и3 ћкw немилосeрдъ њсуждaетсz. Ѓще же ћростну и3 зави1стну: ѕвэрьми2 и3 kдови1тыми гони1ма є4сть пресмыкaющимисz, и3 страховaніємъ и3 боsзни подвергaетсz. Ѓще же напыщeнну сyетною слaвою: благорёчіz, и3 пріусрётеніz людeй, прест0лы, начaльства и3 власти1тельства мечтaетъ: и3 њ не u5 сyщихъ є3мY ћкw њ сyщихъ, и3ли2 всsкw бyдущихъ, и3 бдS хотёніе и4мать. Ѓще же г0рдостну и3 кичeніz п0лну: на колесни1цахъ носи1ма свэтлёйшихъ зри1тъ себE, и3 крил0ма nвогдA на воздyсэ летaюща, и3 всёхъ превосхождeніz трепeщущихъ влaсти (с. 900) є3гw2.

Претензии к содержанию