Страница 235 из 247
Rн. Ћкоже всёхъ чyвствъ лyчшее є4сть зрёніе: си1це и3 всёхъ добродётелей, моли1тва є4сть б9eственнэйша.
рн7а. Моли1твы похвалA не пр0стw, коли1чество, но кaчество: и3 сіE ћвэ творsтъ вшeдшіи въ цRковь помоли1тисz: и3, вh же молsщесz не ли1шше глаг0лите, и3 прHчаz.
рн7в. Е#ли1ко ўгождeнію внeмлеши тёла, и3 ќмъ тв0й, кр†снаz њб8eмлетъ житіS сегw2, не u5 моли1твы ўзрёлъ є3си2 мёсто: но є3щE далeче блажeнный тоS пyть tстои1тъ t тебE.
рн7г. Е#гдA стaвъ на моли1тву вhше всsкіz и3нhz рaдости бyдеши, тогдA вои1стинну њбрёлъ є3си2 моли1тву.
(с. 1191)
ТогHжде прпdбнагw и3 бGон0снагw nтцA нaшегw нjла п0стника, сл0во п0стническое, ѕэлw2 нyждное и3 преполeзное.
Любомyдрствовати покуси1шасz и3 t є4ллинъ мн0зи, и3 t їудeєвъ не мaлw. Е#ди1ни же и4стиннэй премyдрости поревновaша ўченицы2 хrтHвы. Понeже є3ди1ни nни2 премyдрость и3мёzху ўчи1тельницу, дёломъ подобaющее сицев0му начинaнію житіE показyющую. Пeрвіи бо ћкоже на поз0рищи и3грали1щное дёйствіе притворsюще, чужди1мъ себE ўкрашaли њбли1чіемъ: и4мz тщeтно взeмлюще, любомyдріz и4стиннагw не и3мyще: въ хлами1дэ, и3 брадЁ, и3 жезлЁ любомyдріе показyюще: тёлу ўгождaюще, и3 п0хотемъ ћкw владhчицамъ служaще: чрeву сyще раби2, и3 подчрє1внымъ сластeмъ, ћкw дёло є3стeственно пріeмлюще џныz: гнёву повинyющесz, и3 слaвэ чудsщесz, къ бог†тымъ трапeзамъ ћкw пси1чища ѓлчнw наскaчуще, не вёдzще, ћкw прeжде всегw2 своб0дну бhти подобaетъ любомyдрцу: и3 пaче бёгати, да не рaбъ бyдетъ страстeмъ: нeжели да не рaбъ бyдетъ комY кyпленный: человёку бо бhти раб0мъ, ничи1мже мню2 не повреди2 прaво живyщагw: страстeмъ же ћкw владhки и3мyщу служи1ти сластeмъ, срaмъ нанесE и3 смёхъ мн0гъ. Сyть ќбw ў ни1хъ tню1дъ њ дэsніи вознерадёвшіи, словeсное любомyдріе, ћкоже мнsтъ, воспріsвшіи: высокомyдрцы нёцыи сyще, и3 неудобвёруемыхъ сказaтелє. И# небесE вели1чество, и3 с0лнца мёры, и3 звёздъ дBйствіz вёдэти возвэщaюще, nвогдa же и3 бGосл0вствовати покушaющіисz, и3дёже и3 и4стина непости1жна, и3 гадaніе прибёдственно, живyще же валsющихсz сви1ній безчeстнэе. Ѓще же и3 (с.
1192) нёцыи бhша дёzтельніи, си1хъ бhша хyдшіи, слaвамъ и3 хвалaмъ продaвшіи труды2. НичесогH бо и3нaгw рaди, рaзвэ показaніz и3 тщеслaвіz рaди, ўмышлsху сjи nкаsнніи мнHгаz: и3 мaлость и3 ўничижeніе, за сицев0е премэнsюще ѕлострадaніе. Сіe бо, є4же молчaти всегдA, и3 бhліемъ питaтисz, и3 рyбищами власzнhми покрывaти тёло, и3 въ дeльвэ заключи1вшымсz пребывaти, ни є3ди1нагw воздаsніz по смeрти чaющымъ, всsкагw безyміz є4сть далечaе. Вкyпэ съ сeю жи1знію њкончавaти воздаsніz добродётели, и3 п0двигъ предложи1ти вэнцє1въ врeмz себЁ неимyщій, и3 борьбY всегдaшнюю, п0честей лишeнную и3 потыкaніz, ничт0же кромЁ п0тwвъ и3мyщаz.
T їудє1й же є3ли1цы сіE и3збрaша житіE, сyть їwнадaва сhны, всёхъ си1це жи1ти хотsщихъ предаю1щихсz, въ т0жде возв0дzтъ жи1тельство: въ кyщахъ њбитaютъ всегдA: t вінa же и3 всёхъ къ сластолю1бію влекyщихъ воздержавaющесz, и3 пи1щу и3мyще простyю, и3 потрeбу тёла ўмёренну: ѕэлw2 ќбw прилэжaще правоучи1тельному навыкновeнію, въ ўмозрёніи мн0жае пребывaютъ: tсю1ду же и3 є3ссeи и3менyютсz, сіE kвлsющу и4мени. И# пр0стэ, є4сть ў ни1хъ и3справлsемо любомyдріz намёреніе, никaкоже дэлHмъ проти6внымъ сyщымъ nбёту. Но кaz п0двигwвъ п0льза и5мъ, и3 притрyднагw пребывaніz, подвигопол0жника, ўби1вшымъ хrтA, и3 си1мъ бо под0бнэ трудHвъ погибaетъ мздA, tвeргшымсz раздаsтелz п0честей, и3 и4стинныz жи1зни: и3 сегw2 рaди въ любомyдріи погрэши1вшымъ. Любомyдріе бо є4сть нрaвwвъ ўстроeніе, со мнёніемъ и4стиннагw њ б9ествЁ познaніz. Въ сeмъ же погрэши1ша nбоS, їудeи и3 є4ллини, пришeдшую съ небeсъ премyдрость tри1нувшіи, и3 кромЁ хrтA любомyдрствовати покуси1вшесz, томY є3ди1ному дёломъ и3 сл0вомъ и4стинное любомyдріе показaвшу. Сeй бо пeрвый къ томY житіeмъ пyть tкры2, жи1тельство показaвый чи1сто, и3 вhшшу при1снw тэлeсныхъ страстeй дyшу носS: послэди1 же и3 сію2 презрёвъ, є3гдA ўстроsемое (с. 1193) t негw2 спасeніе человёкwвъ взhскиваше смeрти.
ЎчA си1ми, ћкw подобaетъ любомyдрствовати прaвw и3зволsющу, tрещи1сz всёхъ слaдостныхъ житіS, трудh же и3 стр†сти д0блественнw побэждaти, презирaющу тёло: и3мёти же нижE дyшу чeстну: и3 сію2 ўсeрднэ предавaти, є3гдA рaди показaніz добродётели, tложи1ти бы ю5 потрeбно бhло. И# семY, воспріи1мше, подражaша житію2 с™jи ґпcли, вкyпэ внегдA зв†ннымъ и5мъ бhти, tвeргшесz животA, и3 презрёвше nтeчество, р0дъ, и3мёніе, къ жест0кому и3 притрyдному ѓбіе премэни1шасz житію2, скв0зь вс‰ прошeдше неудHбства, њскорблsеми, њѕлоблsеми, гони1ми, наготyюще, сaмыхъ нyждныхъ не и3мyще, послэди1 же и3 на смeрть дерзнyша, д0брэ во всeмъ ўчи1телю подражaвше, и3 житіeмъ њстaвивше и3зрsднэйшій w4бразъ жи1тельства.
Но є3гдA напи1совати t сегw2 w4браза хrтіaне своE житіE д0лженствующе, и3ли2 не восхотёша, и3ли2 и3знемог0ша къ подражaнію: не мн0зи же нёцыи возмог0ша вhше мірски1хъ возни1кнути смущeній, и3 и3збёгнути сyщіz во грaдэхъ бyри, и3 си1це внЁ м0лвъ бhвше, ўединeнное њблобызaти житіE: и3зwбражeніе ґпcльскіz сотвори1ша добродётели: стzжaнію нестzжaніе предсyждше, безпечaліz рaди: пи1щи же пріумащeннэй пр0стэ ўгот0ванную предпочeтше рaди ўкрощeніz страстeй, мaлою пи1щею потрeбу и3сп0лниша тёла: nдeждъ мsгкихъ и3 кромЁ потрeбы, ћкw человёческагw сластолю1біz ўмышлeніе презрёвше, простyю нyжды рaди тёла и3 неизбрaнную ўпотреблsху ри1зу, не любомyдро бhти непщевaвше попечeніе є4же њ небeсныхъ, къ д0лу лежaщымъ, и3 ѕвэрє1мъ без8 трудA прибывaющымъ њбращaти: не вёдэша ўкрашeніz, внЁ чlвёческихъ бhвше страстeй, не бsше ў ни1хъ лихои1мствуzй, и3ли2 лихои1мствуемый, судsй и3ли2 суди1мый: и3мsше бо кjйждо судію2 неумhтнаго свою2 с0вэсть, не и4нъ ќбw богатsшесz, и4нъ же нищeтствоваше: нижE и4нъ ќбw и3стаzвaше глaдомъ, и4нъ же расторгaшесz пресыщeніемъ: восполнsше бо њскудэвaющихъ потрeбу и3збhточествующихъ щедролю1біе. И# бsше рaвенство, и3 равножи1тельство, рaди преимyществующихъ къ смирeннэйшымъ (с.
1194) добров0льнагw њбщeніz и3звeрженну сyщу нерaвенству: пaче же нижE тогдA бЁ рaвенство: творsше бо и3 тогдA нерaвенство, смирsтисz пaче тщaщихсz ўсeрдіе: ћкоже твори1тъ нhнэ пaче прослaвитисz любопрsщихсz безyміе. И#звeрженна бЁ тогдA зaвисть, и3згнaнна нeнависть, ўдалено2 тщеслaвіе, и3стребленA г0рдость, разрушeно всE крамолы2 вин0вное: къ ўмножeнію бо страстeй мeртвы нёкакw бhша, и3 нечyвственни: нижE во снЁ мечтaніе тёхъ пріeмлюще, занeже д0брэ съ начaла tврати1тисz и5мъ си1хъ воспоминaніz: t повседнeвнагw п0двига, и3 терпёніz, на сицев0е навыкновeніе возшeдшіи. И# пр0стэ, свэти1льники бhша во тьмЁ свэтsщіи, и3 ѕвёзды постоsнныz мрaчную житіS н0щь просвэщaющыz: и3 пристaнищъ защи1тницы въ себЁ не њбуревaеміи: всBмъ ўд0бно показyющіи и3збэгaти приражeніz страстeй безврeднw. Но неблaзненное џно жи1тельство, и3 є4же на нб7сёхъ пребывaніе, ћкоже w4бразъ врeменемъ t нерадёніz спи1сывающихъ, по мaлу ўмалsемый, въ крaйнее непод0біе прих0дитъ, и3 далeче t первоначaльнагw w4браза tстои1тъ. Пaки бо распeншіисz мjру, и3 tвeргшіи житіE, и3 tрeкшіисz бhти человёки, и3 ко безтэлeсныхъ є3стествY безстрaстіz є3диноwбрaзіемъ востекати2 подвизaющіисz, возврати1хомсz вспsть кyплzми житeйскими, и3 пріwбрётеніи безчeстнэйшими, помрачaюще д0брэ пожи1вшихъ, цэломyдріе, и3 бlгохвали1мыхъ бhти могyщихъ рaди своеS добродётели, хули1мымъ бhти творsще свои1мъ невнимaніемъ.
И# рукоsть рaла держи1мъ, w4бразъ хранsще чeстенъ: ўпрaвлени же не бывaюще въ цaрствіи небeсное за њбращeніе вспsть, и3 за бытіE д0лжныхъ со мн0гимъ проти1вzщесz тщaніемъ. Не ктомY во ўд0бь продаeмое и3 ўд0бь њбрэтaемое къ жи1зни ў нaсъ въ тщaніи є4сть, нижE безм0лвіе, ко ўдалeніи t дрeвнихъ сквeрнъ полeзное ўчреждено2 є4сть. Стужeніе же дёлъ, ко и4стинному намёренію безполeзно и3мyщее тщaніе предпочтeсz: и3 њ веществЁ попечeніе, сп7си6тельнаz побэди2 ўвэщ†ніz. ГDу (с. 1195) бо всsкw t попечeніz њ земнhхъ tводsщу, и3 є3ди1нагw и3скaти цrтвіz нбcнагw повелёвшу, ћкw проти1внымъ путeмъ потшaвшесz шeствовати, пренебрег0хомъ владhчни зaпwвэди: и3 t промышлeніz џнагw tстyпльше, въ рукaхъ положи1хомъ надeжду. Томy бо глаг0лющу: Воззри1те на пти6цы нбcныz, ћкw не сёютъ, ни жнyтъ, ни собирaютъ въ жи6тницы, и3 nц7ъ нaшъ нбcный питaетъ и5хъ. И# пaки: Смотри1те кри1нъ сeльныхъ, кaкw растyтъ, не труждaютсz, не прzдyтъ. Но и3 пи1ры, и3 влаг†лища и3 жезлA носи1ти возбрани1вшу, и3 є3ди1нэмъ ходи1ти непрел0жнэйшимъ повелёвшу њбэтовaніемъ, є4же ґпcлwмъ во бlготворeніе пр0чихъ человBкъ посылaемымъ заповёда рeкъ: Дост0инъ дёлатель мзды2 своеS: и3звёстнэйшее въ промышлeніи подобaющихъ њбэтовaніе џное пaче нaшегw попечeніz вёдый.