Страница 78 из 247
Разсмотрэвazй же процвэтaющее t си1хъ припл0діе, и3 к0ль вели1ку слaву и3зраждaти њбык0ша, взирazй, ўдHбна сі‰ суди1ти и4мать, и3 п0мощію гDа нaшегw ї}са хrтA, и3 свои1мъ по си1лэ тщaніемъ, ўдHбнэйша и3 словесы6 и3 дёлы проповёсть, и3 ўтверждeніе си1хъ запечатлёти и4мать. Глаг0летъ бо с™hй їсаaкъ: хлёбъ простhй t трапeзы чи1стагw, њчищaетъ дyшу kдyщагw t всsкіz стрaсти: и3 t трапeзы постsщихсz и3 бдsщихъ и3 трудsщихсz њ гDэ, пріими2 себЁ врачьбY жи1зни, и3 воздви1гни души2 твоеS ўмерщвлeніе: занE возлю1бленный возлежE посредЁ и4хъ, њсвzщaz бр†шна, и3 г0ресть њѕлоблeніz и4хъ прелагaетъ въ слaдость свою2 неисповэди1мую, дух0вніи же и3 небeсніи служи1тели є3гw2 њсэнsютъ и5хъ (t } сл0ва). И#, бр†шна и4хъ св‰та, и3 вонS подви1жника сладчaйша, и3 срётеніе є3гw2 весели1тъ сердцA разсуди1тельныхъ. И#, прелюбeзно бGу пребывaніе воздeржника.
(с. 410)
ГлавA lг.
Кaкw подобaетъ питaтисz въ суббHту, и3 њ бдёніихъ, и3 кaкw подобaетъ ћсти во врeмz џныхъ.
Во всsкую же суббHту, кромЁ вели1кіz, подобaетъ ти2 двaжды ћсти, ћкоже пред8устaвисz во вт0рникъ и3 четверт0къ, и3 по предёлу свzщeнныхъ пр†вилъ, и3 занE подобaетъ тебЁ во всёхъ всегw2 лёта недёлzхъ, кромЁ сhрныz, и3мёти бдBніz. Ѓще ли прилучaетсz нёкое бдёніе вLчнихъ вели1кихъ пр†здникъ, и3ли2 нёкоегw t вели1кихъ с™hхъ, да сотвори1въ џно, њстaвиши недёльное. Nбaче ѓще и3 си1це є4сть, двaжды ћждь въ суббHты. Полeзно же є4сть при1снw понуждaтисz тебЁ на дёланіе нощнaгw бдёніz. Тёмже и3 съ нашeдшимъ по слyчаю междY седми1цею бдёніемъ, полeзнэйше ти2 є4сть, твори1ти и3 недёльное, и3 вeліе тебЁ пріwбрётеніе послёдовати и4мать скорёйше: пaче же си1це развeрзетсz рaнw свётъ тв0й, по речeнному, и3 и3сцэлє1ніz тво‰ ск0рw возсіsютъ. Глаг0летъ же и3 с™hй їсаaкъ: коемyждо п0двигу проти1ву грэхA и3 п0хоти, начaло є4сть трyдъ бдёніz и3 постA, и3 пaче же противоподвизaющемусz къ сyщему внyтрь нaсъ грэхY. И# знaменіе нeнависти грэхA и3 п0хоти є3гw2 t сегw2 зри1тсz въ сопротивоподвизaющихсz къ неви1димой рaти сeй: и3 всЁ почти2 прил0ги страстeй ўменьшaтисz пост0мъ начинaютъ. И# посeмъ бдёніе нощн0е споспэшествyетъ къ п0двигу. И$же во всeмъ животЁ своeмъ сочетaніе супрyжества сегw2 лю1битъ, сeй дрyгъ цэломyдрію бывaетъ.
Ћкоже пок0й чрeва начaло всёхъ ѕHлъ, и3 разслаблeніе снA возжизaющее п0хоть блудA: тaкw п0стъ и3 бдёніе и3 б0дрость въ слyжбэ б9іей, є4сть пyть б9ій с™hй, и3 всsкіz добродётели њсновaніе. И# пaки: душЁ њблистaвшейсz пaмzтію б9іею, и3 неусhпнымъ бдёніемъ н0щь и3 дeнь, тaмw (с. 411) созидaетъ гDь на твeрди є3S џблакъ покрывaющъ ю5 во дни2, и3 свётомъ џгненнымъ њзари1тъ н0щь, и3 и3звнyтрь мрaка є3S свётъ возсіsетъ. Е#щE: и3збери2 себЁ дёланіе наслаждeніz бдёніе всегдaшнее, є4же въ нощeхъ, и4мже совлек0шасz вси2 nтцы2 вeтхагw человёка, и3 спод0бишасz њбновлeніz ўмA. Въ часёхъ си1хъ њщущaетъ душA жив0тъ џный безсмeртный, и3 во њщущeніи џнагw совлекaетсz тьмы2 страстeй, и3 пріeмлетъ д¦а с™aго. И# пaки: почти2 дёланіе бдёніz, да њбрsщеши ўтэшeніе въ души2 твоeй. Е#щE: да не возмни1ши, q человёче, ћкw во всsкомъ дёланіи и4ночестэмъ є4сть нёкое пребывaніе б0льше нощнaгw бдёніz. И# и4нока пребывaюща во бдёніи, съ разсуждeніемъ ўмA, сегw2 да не зри1ши ћкw плотон0сна: чи1на бо ѓгGльскагw, ћкw вои1стинну є4сть дёло сіE. Е#щE: душA, въ сeмъ ѓгGльстэмъ пребывaніи бдёніz трудsщаzсz, џчи херувjмстэ и3мёти бyдетъ, є4же вhну зрёти и3 смотрёти небeсное видёніе. Сі‰ же, си1рэчь, бдBніz да совершaеши въ моли1твэ, пёніи и3 чтeніи чи1стэ и3 непари1тельнэ, и3 со ўмилeніемъ, є3ди1нъ и3ли2 съ любeзнымъ и3 є3диномhсленнымъ брaтствомъ.
Твори1 же и3 по всsкомъ бдёніи твоeмъ мaлое ўтэшeніе трудA рaди, t бдёніz бhвшагw, во брaшнэхъ же и3 питіи1хъ на вeчери: си1рэчь, ћждь хлёбъ џнгій три2, и3 предложeніе нёкое сухопи1щно, є3ли1кw ти2 дов0льно є4сть. Пjй и3 вінA съ вод0ю ч†ши три2. Зри1 же, да не кaкw въ дeнь девzти1цы и3мёz бдёніе, рaди бдёніz м0жетъ бhть разрэши1ши девzти1цу. И$бо сіE подобaетъ сотвори1ти, и3 џно не њставлsти: ўтэшeніе бо по совершeніи бдёніz ўстaви сл0во сіE, твори1ти тебЁ.
ГлавA lд.
Кaкw подобaетъ ћсти въ недBли, и3 њ и3нhхъ нёкіихъ: є3щe же њ трудЁ и3 смирeніи.
Под0бнэ же и3 во вс‰ недBли двaжды ћждь днeмъ, ћкоже и3 въ суббHты. Сіe же ўстановлeніе си1це цёло да блюдeтсz (с. 412) кромЁ нeмощи, є3щe же и3 во дни6 ѓки позв0лєнныz и3 разрэшє1нныz б9eственными nтцы2 t долговрeменнагw навыкновeніz, и3 нёкихъ новёйшихъ ви1нъ, б9eственныхъ глаг0лемъ, и3ли2 и3 сопроти1вныхъ. Въ сі‰ бо нижE є3ди1ною ћмы, нижE сухyю пи1щу ћмы, но t всёхъ потрeбныхъ и3 незаз0рныхъ, ћкw ѕeлій вкушaемъ, nбaче съ воздержaніемъ и3 со ўстaвленнымъ коли1чествомъ. При1снw бо добрёйше є4сть, є4же во всёхъ воздержавaтисz. Въ тэлeсныхъ же нeмощехъ, ћкоже рёхомъ, без8 стыдёніz подобaетъ причащaтисz t всёхъ потрeбныхъ и3 зак0нныхъ составлsющихъ тёло: страстоубjйцами бо, ґ не тэлоубjйцами бhти б9eственніи nтцы2 научи1ша ны2. Тaкожде подобaетъ ти2 и3 t всёхъ ўстaвленныхъ, си1рэчь, є3ли6ка позв0лєна сyть чи1ну и4ноческому, мaлw вкушaти во слaву и3 благодарeніе б9іе, и3 рaди некичeніz. Tвращaйсz же и3 и3зли1шнихъ: скyдость бо вещeй, ћкоже глаг0летъ с™hй їсаaкъ, ќчитъ человёка воздержaнію не хотsща и3 неизволsюща. Понeже є3гдA и3з8oби1ліе и3 tрaду пріи1мемъ си1хъ, не м0жемъ себE ўдержавaти. Тэлeсна пок0z да не возлю1биши: душa бо лю1бzщаz бGа, по препод0бному пaки їсаaку, въ бз7э є3ди1номъ пок0й и4мать. Пaче же съ труд0мъ и3 ѕлострадaніемъ, и3 смирeнность и3збирaй: трyдъ бо и3 смирeніе, пи1шетъ нёкто t с™hхъ, стzжавaютъ ї}са.
ГлавA lє.
Кaкw подобaетъ питaтисz и3 во с™ы6z посты2, и3 пaче же въ вели1кій.
Њ ўставопи1щіи же рaвнэ и3 њ жи1тельствэ во с™ы6z посты2, и3зли1шно мни1мъ бhти, тонкочaстнэ и3 nс0бнэ скaзовати. Ћкоже бо пред8wпредэли1сz совершaти тебЁ во дни6, въ нsже твори1ши девzти1цы, тaкw прaведно є4сть и3 во с™ы6z посты2 дёлати, кромЁ суббHтъ и3 недёль. Пaче же, ѓще м0щно є4сть, и3 nпaснэе и3 трeзвеннэе: и3 наипaче же во с™yю и3 вели1кую четыредесsтницу, (с. 413) ћкw њдесsтствованіе сyщую всегw2 лёта, и3 п0чєсти подвигHвъ вLчнимъ. и3 б9eственнымъ и3 свэтон0снымъ днeмъ, побэди1телємъ њ хrтЁ ї}сэ подаю1щую.
ГлавA lѕ.
Њ разсуждeніи, ћкw въ чaсти, и3 ћкw ўмёренному дёланію цэны2 нёсть, и3 њ повиновeніи.
Nбaче и3 сі‰ и3 си6мъ подHбнаz подобaетъ проходи1ти тебЁ со nпaснымъ разсуждeніемъ, къ соглaсію сугyбагw животA и3 ми1рному ўстроeнію. Съ премyдростію бо, глаг0летъ, зи1ждетсz д0мъ, и3 съ рaзумомъ и3сполнsютсz сокрHвища t всsкагw богaтства честнaгw и3 д0брагw. Пи1шетъ же и3 б9eственный fалaссій: благоразсyднаz съ рaзумомъ скyдость и3 тэснотA, є4сть цaрскій пyть: тёмже безразсyдное ўдручeніе и3ли2 безсловeсное снисхождeніе безполє1зна сyть, ћкw nбо‰ внЁ рaзума бывaютъ. И# препод0бный їсаaкъ: послёдуетъ њслaбэ ўдeсъ п0мыслwвъ и3зступлeніе и3 смэшeніе, и3 безмёрному дёланію ўнhніе, и3 ўнhнію и3зступлeніе. Рaзнствуетъ же и3зступлeніе t и3зступлeніz: занE пeрвому и3зступлeнію послёдуетъ брaнь блудA. Втор0му же своегw2 безм0лвіz њставлeніе, и3 t мёста на мёсто прехождeніе: ўмёренному же и3 притрyднэ пребывaющему дёланію цэны2 нёсть. Си1хъ же ўменьшeніе ўмножaетъ слaсть: безмёріе же, и3зступлeніе (t o7а сл0ва). И# вели1кій маxjмъ: не всE попечeніе твоE њ пл0ти и3мёй, но њпредэли2 є4й по си1лэ њбучeніе. и3 вeсь ќмъ на внyтрєннzz преложи2 (д7 с0тни …г главA). Тэлeсное бо њбучeніе вмaлэ є4сть полeзно, ґ благочeстіе на всE, и3 прHчаz. Ѓще же нёкакw чaшица вэсовaz пл0ти противовлечeтъ и3 мучи1тельствуетъ, и3 њтzгчавaетъ чaшицу душeвную, къ преклонeніzмъ и3 движeніzмъ безчи6ннымъ и3 душетли1тєльнымъ низвлекaющи, ћкоже пи1сано є4сть: пл0ть похотствyетъ (с.
414) на дyха, дyхъ же на пл0ть: nбaче ты2 сeю брозд0ю воздержaніz њбуздaвъ, ўмертви2, донeлэже и3 не хотsщи ўдобоуправлsема бyдетъ, и3 повинeтсz лyчшему, помzнyвъ вели1кагw пavла глаг0лющаго: є3ли1кw внёшній нaшъ человёкъ тлёетъ, толи1кw внyтренній њбновлsетсz по вс‰ дни6. И# с™aго їсаaка: давaй сaмъ себЁ ўмрeти въ п0двизэхъ, ґ не жи1ти въ нерадёніи. Не т0чію бо за вёру, ћже во хrтA, пріeмшіи смeрть, сyть мyчєницы, но и3 за соблюдeніе зaповэдей є3гw2 ўмирaющіи. И#, лyчше є4сть нaмъ смeрть въ п0двизэ, нeжели пожи1ти въ прегрэшeніи. И#, прeжде же всёхъ съ совётомъ и3 вопрошeніемъ твори2 вс‰ дух0внагw твоегw2 nтцA њ гDэ: тaкw бо хrт0вою благодaтію и3 тzжелонHснаz и3 горэнHснаz, лє1гка, и3 ћкw по д0лу простирaющемусz п0лю возмнsтсz ти2 носи1тисz. Но возврати1тисz подобaетъ, toнyдуже и3з8ид0хомъ.