Страница 122 из 127
390
Например: Contra Eunom., op. t. II, col. 300, 329, 476, 513–516, 649, 852.
391
См. Apologiae cap. 21, 25, 26 и весь «Eκθεσισ πίστεως» Евномия.
392
У св. Григория Нисского, Contra Eunom., lib. X, col. 841 А.
393
Contra Eunom., lib. XI, col. 861.
394
Ibid. lib. X, col. 844 B.
395
Ibid. lib. VIII, col. 769 D.
396
Contra Eunom., lib. IV, col. 625 ВС. Conf. lib. VIII, col. 792 CD. Conf. Adversus Arium et Sabellium cap. 10.
397
S. Basilii M. Adversus Eunom., lib. II, op. t. I, p. 362 BC.
398
Contra Eunom, lib. I, col. 344 A.
399
Ibidem. Conf. S. Basilii M. Adversus Eunom., lib. II, op. t. I, p. 363 A.
400
Ibidem, col. 344 CD.
401
Ibid. lib. II, col. 516 CD.
402
Сравн. lib. III, col. 573 D–589 AB.
403
Adversus Ar. et Sabel, cap. 5: Κυριοσ εποίησέ με επιταττειν τον εργων αυτου, kai αρχην των οδων αυτου ενεχείρισέ μοι.
404
Contra Eunom. lib. III, col. 584 CD.
405
Ibid. lib. V, col. 684 D–685 А.
406
S. Basilii М. Adversus Eunom. lib. II, op. t. I, p. 339.
407
У св. Григория Нисского, Contra Eunom. lib. V, col. 685–689.
408
Contra Eunom. lib. VІ, col. 713 CD.
409
Adversus Ar. et Sabel., cap. 5, op. t. II, col. 1288 C. Conf. Contra Eunom. lib. VI, col. 736 C.
410
Contra Eanom. lib. IΙ, col. 476 С, 484 D, 485 D.
411
Ibid. lib. I, col. 404 D.
412
Ibid. col. 405 B.
413
Contra Eunom. lib. III, col. 596 B.
414
Apolog. cap. 16–17.
415
Contra Eunom. lib. I, col. 444 AB.
416
Ibidem: τό του πατρός ονομα, καν ωσαύτως επί τε τής ήμετέρας καί επί τής θείας λέγηται φυσεως, άλλα κατά το μέτρον τής διαφοράς των εν τοΐς ονομάσιν ύποκειμενων καί τά διά των φωνών σημαινόμενα τήν παραλλαγήν εχει.
417
Ibid. col. 445 A.
418
У св. Григория Нисского, Contra Eunom. lib. IV, col. 644 CD.
419
Ibid, col. 660 B. Conf. lib. I, col. 392 A; lib, XI, col. 873 CD.
420
Ibid lib. ІV, col. 633 B.
421
Ibid. lib. I, col. 341 CD.
422
Ibid. lib. II, col. 468 А.
423
Ibid. lib. III, col. 609 BD–612 AB.
424
Contra Eunom. lib. I, col. 341D; lib. III, col. 597 BC; lib. II, col. 492 A.
425
Ibid. lib. IV, col. 623 D.
426
Ibid. lib. II, col. 505 BD–508 AC.
427
Adversus Ar. et. Sabel., op. t. II. col. 1293 D.
428
Orat. catech. cap. 1, op. t. II, col. 16 C.
429
Ibidem.
430
Op. t. II, 13 A.
431
Ibid. AD–16 AD.
432
У св. Григория Нисск, Contra Eunom. lib. II, col. 505 A, 512 D, 513 C. Fabric. VIII, p. 255.
433
Adversus Ar. et._ Sabel, cap. 10: ίνα μή δοκώμεν τόν υιόν εϊναί ποτέ ότε αφανής ην τω πατρί κρυπτόμενος καί ίνα μή προφορικόν λόγον καί ενδιάθετον υπολαμβάνωμεν (τόν γάρ τοϋτον λόγον εν τίνι είναι χρή έννοια ή εν γράμματι, μαθ' εαυτόν ύπόστασιν ονκ εχοντα), διά ταυτα εΐρηκε καί ο Ιοάννης καί ο Λόγος ήν ούκ εν τώ Θεω, αλλά προς τόν Θεόν, ιδίαν ύπόστασιν επιγράφων τω Λόγω εκ πατρικής οϋσίας ύφεστωσαν.
434
У св. Григория Нисского Contra Eunom. lib. X, col. 840 B.
435
Contra Eunom. lib. II, col. 469 B.
436
Ibidem, lib. I, col. 433 A.
437
S. Basilii Adversas Eunom. lib. II, op. t. I, p. 349–350.
438
Adversus Ar. et. Sabel, op. t. II, col. 1284 B.
439
Fabricius, op. cit. XIII, 255.
440
Contra Eunom. lib. IX, coL 800 ВС
441
Ibidem, col. 813 D, 816 D
442
Ibid. lib. I, col, 464 B.
443
Adversus Arium et Sabel, cap. 2, op. t. II, col. 1284 A.
444
Ibid. col. 1284 B.
445
Ibid. cap. 4, col. 1285 BC.
446
Ор. t. II col. 416 ВС.
447
У св. Григ. Нисск. ibid. col. 805 D.
448
Greg. Naz., opera t. I, p. 565–566.
449
Contra Eunom, lib. VIII, col. 773 D–766 A.
450
Ibid. C.
451
Ibid. col. 776 BD.
452
У св. Григ. Нисск. Conlra Eunom. lib. IX, col. 809 D–812 A.
453
Ibidem, col. 814 D–816 A.
454
Ibid. col. 813 AB.
455
Contra Eunom. lib. IX col. 812 CD.
456
Adversas Arium et Sebel. cap. 5, t.2, col 1288 С.
457
Contra Eunom. lib. I, col. 397 С.
458
Ibid. col. 361 CD, 396 B.
459
Quod non sint tres Dii, op. t. II, col. 133 A.
460
Contra Eunom. lib. I, col. 304 В.
461
Ibid. lib. III, col. 592 CD. Conf. De fide ad Simplicium, t. col. 141 AB.
462
У св. Григ. H. Contra Eunom. lib. I, col. 397 C.
463
Contra Eunom., lib. III, col, 592 D–593 A.
464
Ibid. col. 596 AB.
465
Ibid, col, 492 D.
466
Op. t. II, col.1293 AB.
467
Ibid. col. 1207 D: ό Πατήρ και ό Γιός κατα του αυτου κεχωρηκότες τόπου, και άλλήλων δεκτικοί γεγονότες, καί εν ουτες, ως μικρόυ πρόσθεν εφημεν, μоνη υποστάσει καί προσηγορια θάτερος θατερου διενήνοχεν, εν άλλήλοις δε τυγχάνουσιν οντες.
468
2) Ibid, 1300 A: ευροίζ an τούς εκατερους εν κατ' ουσιαν και ομοφροσυνην, καί τον ενα εις Πατερα και Γιον, καθαπερ προέφημεν, υποστασει και προσηγορια διαπ...μενον (вероятно, διαπεφύμενον от διαφυω — развиваюсь, разрастаюсь, разделяюсь).
469
Barnabae ер. cap. 6; Clem. Rom. ер. 1 ad Corinth, cap. 8, 13; Ιustini M. Apologia I, cap 33, 40, 63.
470
Clem. Rom. ep. I, cap. 19, 46; Ign. Ant. ad Ephes. cap. 9; Irenaei Adversus haereses, lib. V, cap. 36.
471
Ign. Ant. ad Magn. cap. 13, Iustin. M. Apologia I, cap. 13, Iren. Adv. haer., lib. IV, cap. 20.
472
Athenagorae Legatio pro christianis cap. 20: άγιον πνεύμα απόρροιαν είναι φαμέν του Θεού, άπόρρεον καί επαναφερόμενον, ως ακτινα ιλίου.... λέγοντας Θεόν Πατέρα καί ϒίόν Θεόν καί πνεύμα άγιον, δευκνιντας αυτων καί τήν εν τη ενώσει δΰναμιν, και τήν εν τη τάξει διαιρειν.
473
In Iohan. t. II, cap. 5–8. Migne, t. XIV.
474
S. Basilii Μ. ер. 9.
475
Fabricius, Bibliotheca graeca, vol. VIII, p, 334.
476
Св. Епифаний кипрский (Haeres 73, cap. 23) свидетельствует, что Македоний был полуарианин из партии Василия анкирского, который, в качестве вождя своей партии, представил императору Валенту такое исповедание: πιρτευω... ομολογώѵ τον ϒιόν το Πατρί κατά πάντα, κατά παντα δε ου μόνον κατά τήν βοΰλησιν, άλλα κατά τήν υπόστασιν, καί κατά τήν ΰπαρξιν, και κατά τό είναι, ως υιόν κατά τας θειας γραφάς πνεύμα εκ πνεύματος, ζωήν εκ ζωής, θώς εκφθτός, θεόν ίκ θεοϋ, άληθινόν υιόν εξ αληθινόυ, σοφίαν υΐόν εξ σοφού θεου καί πατρός καί καθάπαξ κατά πάντα τον υίόν ομοιον τω πατρί, ως υιόν πατρί. Oehler, Corpus haereseolog. t. II. p. 3, pag. 112–114.
477
Epist. ad Serapionem IIΙ, Migne t. XXVI, col. 636 Β.
478
Ad Serapion, ep. I, col 533 B, 576 G, 577 A.
479
Ibid. ep. ΙΙΙ, col. 636 A. Conf. ep. I, col 560 ΑB, 560 C.
480
Ibid. ep I, col. 589 С: ατρεπτον και αναλλοίωτου εστι το πνεΰμα τό άγιον.
481
Ibid. ep. IV, col. 644 A: αιδιον εχει την διαμονήν: Ep,·I, соl. 592 А: αφθαρτον.
482
Ibid. ep. I. col, 581 C.
483
Ibid. col 584 B.
484
Ibid. ер. I, cap. 25, 32; ер. IV, cap. 4.
485
Ibid. IV, cap. 3; ер. I, cap. 20.
486
Ibid. ер. I, cap, 2: παρα του Πατρος εκπορεύεται.
487
Ibid. cap. 21.
488
Apolog. cap. 28.
489
2) Expositio fidei, n. 3. Fabric. op. cit. VIII, 258.
490
3) Apolog. cap. 25. Fabric, p. 297–298.
491
Expositio fidei, p. 258.
492
De Spiritu Sancto, cap. 10. Epist. 159.
493
Ep. 38, n. 4; ep. 105; ep. 140.
494
De Spiritu Sancto, cap. 18.
495
Ep. 113.
496
Op. t. I, р. 595 С.
497
De oratione dominica, oratio 3, op. t. I, col. 1157 C: ελθέτω το άγιον πνεύμα σου εφ’ ήμάς και καθαρισατω ήμάς. В наших теперешних евангелиях (Мф. VI, 10 и Лук. XI, 2) такого разночтения нет.
498
Ibidem.
499
Adversus Apollinarem, op. t. II, col. 1239 D–1251 A. Ha этом основании св. Григорий считал имя Спасителя — Χρίστος — указанием на троичность Лиц в Божестве. «Исповедание этого имени, — говорит он, — содержит в себе учение о Святой Троице, потому что в этом названии соответственно выражается каждое из Лиц, в которые мы веруем (t. II, col. 1249 В): в нем познаем и Помазавшего, и Помазанного, и Того, чрез Кого помазан» (t. II, col. 545 D–547 A).
500
Advers. Apol., t. II, col. 1232 С: προ των αιώνων την δόξαν τον Πνεύματος περικείμενος, τοϋτο γαρ συμαίνει διά συμβόλων ή χρισις.
501
Contra Eunom. lib. I. col. 369–372.
502
Adversus Macedonians, op. t, II, col. 1329 B.
503
Ibid. col. 1321 A: βασιλεία δέ ζωσα καί ουσιώδης και ενυπόστατος το Πνευμα το άγιον.
504
Contra Eunom. lib. II, col. 564 D–565 A.
505
De communibus notionibus, op t. II, col. 180 С: εν γάρ καί τό αύτό πρόσωπον τoυ Πατερος, εξ ου ό Γιος γενναται καί to Πνευμα το άγιον εκπορεύεται.
506
Contra Eunom. lib. I, col. 464 ВС: ως γάρ συνάπίεται τω Πατρί Γίος, καί to εξ αυτου είναι εχων, υστερίξει κατά την υπαρξιν οντο πάλιν και του Μονογενους εχεται το Πνεύματο άγιον, επίνοια μόνη κατά τον της αίτιας λόγον προθεωρουμενου της του Πνεύματος υποστάσεως αί δε χρονικαϊ παρατάσεις επί της προαιωνίου ξωής χώραν ουκ εχουσιν. Понимание этого текста служит предметом спора между восточными и римскими богословами. Те и другие одинаково полагают, что св Григорий рассуждает здесь об исхождении Св. Духа; но в то время как первые видят в этом тексте только не совсем ясно выраженное учение об исхождении Св. Духа от Отца; вторые смотрят на него, как на неопровержимое доказательство учения об исхождении св. Духа и от Сына. Но весь этот спор покоится на маленьком недоразумении, потому что на самом деле об исхождении Св. Духа св. Григорий здесь совершенно ничего не говорит. Все недоразумение в понимании приведенного текста, кажется, происходит от непонимания слов его: επινοια μόνη κατά τον τής αιτίας, λόγον πρoθεορουμενου. Эти слова указывают не на то, что Сын Божий представляется прежде Св. Духа, как причина Его бытия, а на то, что Он созерцается прежде Св. Духа по отношению к той причине, которая у Него обща с Духом Св., т е. по отношению к Богу Отцу. Почему же Сын усматривается прежде Св. Духа по отношению к Богу Отцу? Έπηνοία μόνη κατά τόν τής αίτιας λόγον, отвечает св.