Страница 46 из 46
129 Funk F.X. Lehrbuch der Kirchengeschichte.
130 De pudicitia. 20.
131 Ibid. 32.
132 Deus unus est et Christus unus et una ecclesia et cathedra una super Petrum Domini voce fundata. Aliud altare constitui aut sacerdotium novum fieri praeter unum altare et unum sacerdotium non potest (Ep. 43. 5).
133 Ep. 36(30). 12.
134 Sohm R. Kirchenrecht. S. 218.
135 Ер. 67(68).
136 Любопытно отметить почти полное совпадение взглядов Киприана со взглядами автора «De aleatoribus». См. Sohm R. Kirchenrecht. S. 219.
137 Audio etiam edictum esse propositum et quidem peremptorium. Pontifex scilicet maximus, quod est episcopus episcoporum, edicit: ego et moechiae et fornicationis delicta poenitentia functis dimitto (Tertullianus. De pudicitia. 1).
138 Batiffol Р. L'Eglise naissante… Р. 350.
139 De monogamia. 12; ср. De pudicitia. 1. 15.
140 Le pamphlet de Tertullien n'en est plus significatif. S'il s'?meut, en effet, de l'?dit de l'?v?que de Rome, n'est–ce pas la preuve qu'un semblable ?dit est de nature ? retentir dans toutes les ?glises (Batiffol P. Op. cit. P. 348).
141 Aguntur praeterea per Graecias illa certis in locis concilia ex universis ecclesiis per quae et altiora quaeque in commune tractantur, et ipsa repraesentatio totius nominis christiani magna veneratione celebratur (Tertullianus. De jejunio. 13).
142 Евсевий. Церк. ист. V. 19. 3–4.
143 Harnack ?. Geschichte der altchristlichen Litteratur… Teil I. Bd. II. S. 504.
144 Quod quidem et Agrippinus bonae memoriae vir, cum ceteris coepiscopis suis qui illo tempore in provincia Africa et Numidia ecclesiam Domini gubernabant, statuii et librato concilii communis examine firmavit (Cyprianus. De baptismate haereticorum. Ad Quintum. 2).
145 Apud nos autem non nova aut repentina res est, ut baptizandos censeamus eos, qui ab haereticis ad ecclesiam veniunt, quando multi jam anni sint et longa aetas ex quo sub Agrippino bonae memoriae viro convenientes in unum episcopi plurimi hoc statuerint (Ibid. Ad Jubaianum. 3).
146 Augustinus. De unico baptismo 13. 22.
147 Harnack A. Die Mission und Ausbreitung… Bd. II. Р. 240; Hefele K.J. Leclercq J. Histoire des Conciles. T. I. Part I. Р. 156; Benson E.W. Cyprian… P. 336.
148 Harnack ?. Geschichte der altchristlichen Litteratur… T. I. Bd. 2. S. 688
149 Tertullianus. De pudicitia. 21. [«Церковь будет прощать грехи; но Церковь Духа через человека духовного, а не Церковь как собрание епископов: ибо право и власть принадлежат Господину, а не слуге, Самому Богу, а не священнику».]
150 Покровский А.И. Соборы древней церкви… С. 274. Прим. 3.
151 Евсевий. Церк. ист. VII. 7. 5.
152 Cyprianus. Ep. 75. 7. Покровский А.И. Соборы древней церкви… С. 272.
153 Photii patriarchii Bibliotheca. Codex 118; Cyprianus. Reliquiae sacrae editio altera. III. 494.
154 Евсевий. Церк. ист. VI. 33. 1–3. Ср.: Покровский А.И. Соборы древней церкви… С. 329.
155 Евсевий. Церк. ист. VI. 37
156 Ер. 67 (68). 5.
157 Ер. 56 (53). 1.
158 Ер. 58 (56).
159 Ер. 67 (68). 5.
160 Quod et apud vos factum videmus in Sabini collegae nostri ordinatione, ut de universae fraternitatis suffragio et de episcoporum qui in praesentia convenerant, quique de eo ad vos litteras fecerant judicio episcopatus ei diferretur et manus ei in locum Basilidis imponeretur (Ibid.).
161 …Episcopo Cornelio in catholica ecclesia de Dei judicio et cleri ac plebis suffragio ordinato (Ibid. 2.).
162 Venio jam nunc, frater carissime, ad personam Cornelii collegae nostri: ut Cornelium nobiscum verius noveris, non de malignorum et detrahentium mendacio, sed de Dei judicio qui episcopum eum fecit; et coepiscoporum testimonio, quorum numerus universus per totum mundum concordi una–nimitate consensit (Ep. 55 (52). 8).
163 …Et factus est episcopus a plurimis collegis nostris, qui tunc in urbe Roma aderant, qui ad nos litteras honorificas et laudabiles et testimonio suae praedicationis illustres de ejus ordinatione miserunt. Factus est autem Cornelius episcopus de Dei et Christi ejus judicio, de clericorum paene omnium testimonio, de plebis quae tunc adfuit suffragio, et de sacerdotium antiquorum et bonorum virorum collegio: cum nemo ante se factus esset, cum Fabiani locus, id est locus Petrui et gradus cathedrae sacerdotalis vacaret. Quo occupato de Dei voluntate, at que omnium nostrum consensione firmato, quisqis jam episcopus fieri voluerit, foris fiat necesse est, nec habeat ecclesiasticam ordinationem, qui ecclesiae non tenent unitatem (Ibid.).
164 Ер. 67 (68). 4.
165 Convenissent… episcopi plurimi ex provincia Africa, Numidia, Mauritania cum presbyteris et diaconibus (Sententiae episcoporum // PL 3. 1052 A).
166 Евсевий. Церк. ист. V. 16. 10.
167 Quoniam latus fusa est nostra provincia habet etiam Numidiam et Mauritaniam sibi cohaerentes (Ep. 48 (45). 3).
168 Вопреки Покровскому. С. 613.
169 Monceaux Р. Histoire litteraire de l'Afrique chretienne… Т. II. Р. 61.
170 Sententiae episcoporum. (Не показывают ли слова Киприана, что в Риме отношения <складывались> иначе?)
171 Ер. 75 (75).
172 Omni igitur actu ad me periato placuit contrahi presbyterium (adfuerint etiam episcopi quinque, qui et hodie praesentes fuerunt), ut firmato concilio, quid circa personam eorum observari deberet.consensu omnium statueretur (Ep. 49 (46). 2).
173 Quod erat consequens, omnis hic actus populo fuerat insinuandus, ut et ipsos viderent in ecclesia constituos,quos errantes et palabundos jam diu viderant et dolebant (Ibid.).
174 Ер. 14 (6). 4.
175 Ibid.
176 Ер. 19 (14). 2.
177 Ibid.
178 Ср. Ер. 15 (11). 1, к исповедникам и мученикам: «Когда окончится гонение и мы, соединившись с клиром, станем снова собираться вместе…»
179 Ер. 20 (25). 3.
180 Ер. 34 (33). 3.
181 Ер. 31 (26). 6.
182 Ер. 17 (12). 1.
183 Ibid. 3.
184 Ер. 43 (40). 7.
185 Ер. 55 (52). 6.
186 Ер. 45 (42). 4.
187 Ер. 48 (45). 2.
188 Ер. 55 (52). 6.
189 Legimus litteras tuas, frater carissime, quibus significasti de Victore, quondam presbytero, quod ei antequam poenitentiam plenam egisset, et Domino Deo, in quem deliquerat, satis fecisset, temere Therapius, collega noster, immaturo tempore et praepropera festinatione pacem dederit. Quae res nos satis movit, recessum esse a decreti nostri auctoritate, ut ante legitimum et plenum tempus satisfactionis et sine petitu et conscientia plebis, nulla infirmitate urgente ac necessitate cogente, pax ei concederetur (Ep. 64 (59). 1).
190 Ep. 45 (42). 2.
191 Sed et per provinciam nostram haec eadem collegis singules in notitiam perferentes, ab his quoque fratres nostros cum litteris dirigendos esse mandavimus (Ibid. 1).
192 Cyprianus. Ер. 64 (59).
193 Harnack – 253 г.; Покровский – май 252 г. (Соборы древней церкви… С. 538–539).
194 Cum simul in concilio essemus, fratres carissimi, legimus litteras vestras quas ad nos fecistis de iis qui apud haereticos et schismaticos baptizati videntur (Cyprianus Ep. 70 (70). 1).
195 De qua re quid nuper in concilio plurimi coepiscopi cum copresbyteris aderant censuerimus ut scires ejusdem epistolae exemplum tibi misi (Ep. 71 (71). 1).
196 Et nunc quoque cum in unum convenissemus tarn provinciae Africae quam Numidiae episcopi numero septuaginta et unus (Ep. 73 (73). 1).
197 Ер. 55 (52). 6.
198 Евсевий. Церк. ист. VI. 43. 1–2.
199 Там же. 21–22.
200 Свидетельство Иеронима в 66–й главе книги «О знаменитых мужах» не дает ничего нового и всецело зависит от Евсевия.
201 Там же. 6.
202 Ер. 55 (52). 24.
203 Ер. 19 (14). 2.
204 Ер. 64 (59). 11.
205 Ibid. 1.
206 Ер. 59 (55). 14.
207 Ер. 55 (52).
208 Ер. 59 (55). 14.
209 Ibid.
210 …Post ista adhuc insuper pseudoepiscopo sibi ab haereticis constituto, navigare audent, et ad Petri Cathedram atque ad Ecclesiam princi palem, unde unitas sacerdotalis exorta est, a schismaticis et profanis litteras ferre, nec cogitare eos esse Romanos, quorum fides (Ibid.).
211 Ер. 67 (68). В этом письме, написанном от имени собора, дан полный список имен епископов. Однако сравнение этих имен с именами, приведенными в «Sententiae episcoporum», легко вскрывает, что большинство кафедр принадлежало Проконсульской Африке. Я опускаю этот анализ и отсылаю читателя к Покровскому (Соборы древней Церкви… Приложение 3. С. 767).
212 Cyprianus. Ер. 70 (70).
213 Idem. Ер. 69 (76).
214 Quod quidem et Agrippinus.bonae memoriae vir, cum caeteris coepiscopis suis qui illo in tempore in provincia Africa et Numidia Ecclesiam Domini gubernabant, statuii et librato consilii communis examine firmavit (Ep. 71 (71). 4).
215 Ep. 72 (72).
216 Sententiae episcoporum.
217 Покровский А.И. Соборы древней церкви… С. 576.
218 Ер. 72 (72).
219 Ibid. 3.
220 Наес ad conscientiam tuam frater chiarissime, et pro honore communi et pro simplici dilectione pertulimus, credentes etiam tibi pro religionis tuae et fidei veritate piacere, quae et religiosa pariter et vera sunt (Ibid.).
221 Ibid.
222 Cyprianus. Ер. 75 (75).
223 Cyprianus. Ер. 74 (74). 2.
224 См. Ер. 72. 3; Sententiae episcoporum.
225 Ер. 35 (29). 1.
226 Cyprianus. Ер. 75 (75). 4.
227 Tantus est numerus Prophetarum, ut multi plex et divina sapientia per multos distribuantur (Ibid.).
228 Церк. ист. VII.
229 Новацианская схизма вызвала потрясения не только на Западе, но и на Востоке. Судя по одной очень короткой заметке Евсевия, ряд епископов примкнул к Новациану (Церк. ист. VII. 4). Из другой заметки следует, что в Антиохии возник раскол, так как часть антиохийских общин поддерживала новациан (Ibid. VI. 46).
230 Надо думать, что этот собор состоялся <в 264 г.> Harnack вслед за Mansi считает, что этот собор был избирательным (смерть Фабия и <Димитриана>) (Покровский А.И. Соборы древней церкви… С. 533).
231 Евсевий. Церк. ист. VII. 30. 2.
232 Перевод Руфина прибавляет перед этим наименованием «presbyteri» (VII. 30).
233 Незначительное количество антиохийских пресвитеров, названных в послании, объясняется, по–видимому, тем, что большинство клира осталось верным Павлу Самосатскому. Из 16 имен 5 принадлежит епископам, среди 11 остальных, вероятно, <не> больше двух – пресвитерам
234 Pape Р. Die Synodes von Antiochien. S. 264–269.
235 Евсевий. Церк. ист. IV. 23. С. 362–363; Покровский А.И. Соборы древней церкви… С. 223.
---------------
------------------------------------------------------------
---------------
------------------------------------------------------------