Страница 151 из 157
913
Стр. 271 пр. 2.
914
Epiph. h. 73, 12. ταύτην οὖν τὴν ὑπόστασιν οὐσίαν ἐκάλεσαν οἱ πατέρες.
915
Epiph. h. 79, 9. τῆς ὁμοίου ἐννοίας οὐκ ἐπὶ τὴν ταυτότητα τοῦ Πατρὸς ἀγούσης τὸν ϒἱόν, ἀλλ' ἐπὶ τὴν κατ' οὐσίαν ὁμοιότητα καὶ ἀπόῤῥητον ἐξ αὐτοῦ ἀπαθῶς γνησιότητα, n. 11. Καὶ εἴ τις ἐξουσία καὶ οὐσία λέγων τὸν Πατέρα Πατέρα τοῦ ϒἱοῦ, ὁμοούσιον δὲ ἤ ταυτοούσιον λέγοι τὸν ϒἱὸν τῷ Πατρί, ἀνάθεμα έστω. Относительно различия ὅμοιος и ταυτοούσιος см. n. 15. ὁμολογουμένου τοῦ μήτε αὐτὸν ἑαυτῶ ὅμοιον εἶναι τὸν Πατέρα, μήτε τὸν ϒἱὸν αὐτὸν ἑαυτῶ εἷναι ὅμοιον, ἀλλὰ ϒἱὸν εἶναι ὅμοιον τῷ Πατρὶ, καὶ ἕν τῷ κατὰ πάντα ὅμοιον εἷναι τῷ Πατρὶ ϒἱὸν ὅντα, καὶ οὐ Πατέρα, ἐξ οὗ κ. τ. λ.
916
(Ath. de syn. n. 23): τῆς θεότητος, οὐσίας τε καὶ βουλῆς καὶ δυνάμεως, καὶ δόξης τοῦ Πατρός ἀπαράλλακτον εἰκόνα.
917
Epiph. h. 73, 11. καὶ εἴ τις ἐν χρόνοω τὸν Πατέρα Πατέρα νοεῖ τοῦ μονογενοῦς ϒἱοῦ, καὶ μὴ ὑπὲρ χρόνοῦς, καὶ κατὰ (f. παρὰ) πάσας ἀνθρωπίνας ἐννοίας... ά. ἔ. n. 15. (см. стр. 390 пр. 4) ἐξ οὗ Πατρός τέλειος ἐκ τελείου, πρὸ πάσης ἐννοίας, καὶ πάντων λογισμῶν, καὶ χρόνων, καὶ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς ὁμοιότητος (=έξ αὑτοῦ) γεννηθείς.
918
Epiphan. h. 73, 11. καὶ εἴ τις ἐξουσία μόνη τὸν Πατέρα λέγοι τοῦ μονογενοῦς ϒἱοῦ καὶ μὴ ἐξουσία ὸμοῦ καὶ οὐσία Πατρὸς μονογενοῦς ϒἱοῦ, ὡς μόνην τὴν ἐξουσίαν λαμβάνων καὶ κοινοποιῶν αὐτὸν πρὸς τά λοιπά ποιήματα, καὶ οὐ λέγων ἀληθῶς ἐκ Πατρὸς γνήσιον ϒἱόν, ἀνάθεμα ἔστω. Ср. стр. 411 пр. 3.
919
n. 4. ὡς γὰρ ἀπὸ τοῦ κτίσματος, πάντων ἐκβεβλημένων [n. 3. τοῦ τε ἔξωθεν ὑφεστῶτος καὶ τοῦ ὑλικοῦ], παρελήφθη ἡ ἀπαθὴς μὲν τοῦ κτίζοντος, τελεία καὶ οἴαν ἠβούλετο καὶ ἡ παγία τοῦ κτίσματος (ἔννοια)· οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς καὶ ϒἱοῦ, ἐκβεβλημένων τῶν σωματικῶν πάντων, παραληφθήσεται μόνη ἡ ὁμοίου καὶ κατ' οὐσίαν ζώου γενεσιουργία [n. 20. εὐσεβὴς γνησιότης τοῦ Θεοῦ]. Cfr. n. 7.
920
n. 4. πολλὰς γὰρ ἐνεργείας ἔχων ὁ Θεὸς... n. 5. οὐ μόνον τὴν κτιστικὴν ἔχων ἐνέργειαν, άφ' ἦς κτίστης νοεῖται, ἀλλὰ καὶ ἰδίως, καὶ μονογενῶς γεννητικήν, καθ' ἢν Πατὴρ Μονογενοῦς ἡμῖν νοεῖται.
921
n. 11. (стр. 414 пр. 1) n. 6. Πατέρα μὲν ἐξ ἑαυτοῦ γεγεννηκότα... ϒἱὸν δὲ ὅμοιον, καὶ κατ' οὐσίαν ἐκ τοῦ Πατρός [n. 5. οὐσιωδῶς] μονογενή ὑποστάντα. Cfr. n. 5.
922
n. 12. τὸ μὲν γὰρ ῥῆμα καθ' ἑαυτὸ ἀνύπαρκτόν ἐστι· καὶ ού δύναται εἶναι ϒἱὸς Θεοῦ, ἐπεὶ πολλοί γε οὕτως ἔσονται υἱοὶ Θεοῦ... οἱ λόγοι, οὒς λαλεῖ... οὐκ οὐσίαι τοῦ Θεοῦ, λεκτικαὶ δὲ ἐνέργειαι· ὁ δέ ϒἱὸς Λόγος ῶν, οὐχὶ ἐνέργεια λεκτική ἐστι τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ϒἱὸς ῶν οὐσία ἐστίν.
923
n. 6. εἰ γὰρ μήτε ὁ σοφὸς Θεὸς ἕξει σοφίας συνθέτως σοφὸς ἡμῖν νοεῖται, ἀλλ' ἀσυνθέτως αὐτός ἐστι σοφὸς οὐσία· οὕτε μήτε ἡ σοφία ἐστὶν ὁ ϒἱὸς ἔξις νοεῖται [n. 30. ex serm. Meletii. οὐκ ἐνθὐμημα τοῦ Πατρός]· ἀλλὰ ἡ σοφία οὐσία ἐστὶν ἀπὸ σοφοῦ οὐσίας.
924
n. 5. καὶ οὐ δύναται ἡ ἐπὶ τῶν καταχρηστικῶς καὶ ὁμωνύμως λεγομένων ϒἱῶν ἔννοια τῷ Μονογενεῖ ἀρμόζειν... ὁ Μονογενὴς νοηθήσεται... κυρίως (Υἱός), n. 12. ὡς ἐκ τοῦ Θεοῦ ἔχων γνησίως [n. 18. κατὰ φύσιν] τό εἶναι.
925
n. 30. ex serm. Mel. Λόγος καὶ σοφία καὶ δύναμις τοῦ ὑπέρ σοφίαν καὶ δύναμιν.
926
n. 16. τον Πατέρα ἕν τη πατρικῆ αύθεντία ὑφεστῶτα νοοῦντες. n. 17. Joh. 5, 19. ὁ γὰρ Πατήρ, πνεῦμα ὤν, αὐθεντικῶς ποιεῖ· ὁ δὲ ϒἱός, πνεῦμα ὥν, οὐκ αὐθεντικῶς ποιεῖ, ὡς ὁ Πατήρ, ἀλλ' ὁμοίως... ἕν ὁμοιώματι κινήσεως ὁ ϒἱός, ὐπουργικῶς, καὶ οὐ ταυτόν, ὡς ὁ Πατὴρ αὐθεντικῶς.
927
n. 9. ὅμοιος τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα... μὴ μέντοι τον αὐτόν εἶναι, καθὸ Θεός ὥν, οὕτε μορφή ἐστι τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ Θεοῦ· οὕτε ἴσα ἐστὶ τῷ Θεῷ, ἀλλὰ Θεῷ· οὕτε αὐθεντικῶς ὡς ὁ Πατὴρ.
928
n. 16. ὁμολογοῦσι γὰρ (οἱ ἀνατολικοί) μίαν εἶναι θεότητα, ἐμπεριέχουσαν δι' ϒἱοῦ ἕν Πνεῦματι ἀγίω τὰ πάντα... καὶ μίαν ἀρχὴν.
929
Epiph. h. 69, 18. οὗτοι δὲ βούλονται αὐτὸ εἶναι [n. 17. ὐποδεέστερον, καὶ] κτίσμα κτίσματος [n. 52. κεκτίσθαι ὑπὸ ϒἱοῦ]· φασὶ γάρ, ὅτι πάντα δι' αὐτοῦ γέγονε... ἄρα, φασί, καὶ τὸ Πνεῦμα ἐκ τῶν ποιημάτων ὑπάρχει.
930
Basil. M. adv. Eun. 3, 5. τρίτον τάξει καὶ φύσει, προστάγματι μὲν τοῦ Πατρός, ἐνεργεία δὲ τοῦ ϒἱοῦ γενόμενον, τρίτη χώρα τιμῶμενον ὡς πρῶτον καὶ μεῖζον ἀπάντων, καὶ μόνον τοιοῦτον τοῦ Μονογενοῦς ποίημα, θεότητος καὶ δημιουργικῆς δυνάμεως ἀπολειπόμενον.
931
Epiph. h. 73, 16. καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγιον...ἐκ Πατρὸς δι' ϒἱοῦ ὑφεστὼτα γνωρίζοντες.
932
ib. n. 1. ἀφειδῶς κτίσμα αὐτὸ παντάπασιν ὁρίζονται... καὶ ἀλλότριον Πατρὸς καὶ ϒἱοῦ ὑπάρχον. Soz. h. е. 6, 22. κατὰ τοῦτο δὲ ἀλλήλοις συνεφέροντο οἱ τε ἀνόμοιον, καὶ ὁμοιούσιον τὸν ϒἱὸν εἶναι λέγοντες· ἀμφότεροι γὰρ διακονικὸν καὶ τρίτον τῆ τάξει καὶ τῆ τιμῆ , καὶ τῆ οὐσία ἀλλοῖον τὸ Πνεῦμα ἰσχυρίζοντο.
933
Socr. h. е. 4, 26 (стр. 397 пр. 1). ὧν ἀσκηθέντες δυνατῶς ἀπήντων πρὸς τοὺς ἀρειανίζοντας, καίτοι τῶν ἀρειανών τὰ Ὠριγένους βιβλία εἰς μαρτυρίαν, ὡς ὤοντο, τοῦ ἰδίου καλοῦντων δόγματος, αὐτοὶ έξήλεγχον καὶ έδείκνυον μὴ νοήσαντας τὴν Ὠριγένους σύνεσιν. Далее речь об Евномии. Cfr. Sozom. h. e. 6, 17. τὰς Ὠριγένους δόξας, αἷς μ ά λ ι σ τ α ἐπηρείδοντο (ариане).
934
Socr. h. е. 2, 35. ὁ Άέτιος... πολλὰ χαίρειν φράσας [= prorsus aspernaretur] τοῖς περὶ Κλήμεντα, καὶ Ἀφρικανόν, καὶ Ὠριγένην.
935
Socr. h. е. 7, 6. Τιμόθεος δὲ τὸν Ὠριγένην ἀνέπνεεν... πανταχοῦ τε τὸν Ὠριγένην ἐκάλει, ὡς ἀληθή μάρτυρα τῶν ὑπ’ αὐτού λεγομένων.
936
Стр. 270 пр. 2.
937
См. выше.
938
Стр. 375 пр. 1.
939
Cfr. Socr. h. е. 6, 13.
940
Socr. h. е. 4, 25; ср. стр. 165 пр.
941
Epiph. h. 64. См. стр. 154 пр. 5; стр. 203 пр. 1; стр. 207 пр. 1. Учение Оригена рассматривается в 69 главах (nn. 4-72; col. 1065—1198); разбор заблуждений относительно догмата о Св. Троице занимает лишь 6 глав (4-9; col. 1075-1086).
942
Hier. ер. 84 (65) n. 4 quomodo, inquit, damnabimus, quos synodus nicaena non tetigit? Quae enim damnavit Arium, damnasset utique et Origenem... Quanquam latenter Origenem fontem Arii percusserunt.
943
Hieron. ep. 84 (65) ad Pamm. et Oc. n. 7. «dicite eum male sensisse de Filio, pejus de Spiritu s. (ср. стр. 151 пр. 2); b) что он проповедовал нечестивое мнение о падении душ с неба; с) что он на словах только признавал воскресение плоти, на самом же деле отвергал его; d) что он полагал, что спустя много веков последует восстановление всех в одно состояние, так что Гавриил будет то же, что диавол, Павел — то же, что Каиафа». В lib. с. Joann. hieros. n. 7 Иероним перечисляет следующие восемь заблуждений Оригена: а) он учил, что Сын не может видеть Отца, равно как ни Дух Сына (стр. 158 пр. 2); б) что души заключены в телах как в темнице, а прежде чем человек жил в раю, они обитали с небесными силами; в) что диавол и демоны некогда принесут покаяние и наконец воцарятся со святыми; г) что под кожаными одеждами он разумеет человеческие тела, которыми Адам и Ева облечены были по грехопадении и изгнании из рая; д) что он самым открытым образом отрицает воскресение плоти и телесного организма и различие полов; е) что в толковании рая он допускает так много аллегорического, что подрывает историческую достоверность повествования: под деревами он разумеет ангелов, под реками — небесные силы; ж) что под водою над твердию он разумеет святые горние силы, а под водою на земле и под землею — темные демонические (стр. 352 пр.
3); з) что он утверждает, что человек по падении совершенно утратил тот образ и подобие Божие, по которому он создан.
944
Socr. h. е. 6, 17. Это сравнение употребил сам Феофил, когда узнали, что он уже после низвержения Златоуста читает сочинения Оригена, которые он сам же осудил прежде. О поводе, по которому Феофил пристал к противооригенистам, см. Socr. h. е. 6, 7. Sozom. h. е. 8, 11. 12.
945
Пасхальные послания Феофила см. в Hieron. ер. 96 (an. 401) 98 (an. 402) et 100 (an. 404). В первом послании перечисляются следующие заблуждения Оригена: а) Христос не вечно будет царствовать; б) диавол некогда будет восстановлен в своем достоинстве; в) души могут неоднократно вселяться в тела; г) Христос некогда будет распят для искупления демонов; д) Сыну не должно молиться; е) магия не есть зло. Во втором послании: а) тела созданы вследствие падения душ; б) чины ангелов возникли вследствие нравственного ослабления некоторых из них; в) Св. Дух не воздействует на то, что не одарено разумом; г) души суть охладевшие духи; д) человеческая душа Христа истощила себя и воплотилась, а не Сын Божий; е) она столь же тесно соединена с Сыном, как Сын с Отцом; ж) Бог создал столько тварей, сколькими мог управлять.