Страница 9 из 22
14Авраһаам сарсыарда эрдэ туран килиэп уонна тирии мөһөөччүккэ уу ылан Хагаар санныгар сүктэрбит уонна уолун кытта ыыппыт. Кини баран Беэр
Шева иччитэх сирдэригэр мунан хаалбыт. 15Мөһөөччү-гэр уута бүтэн, уолун биир талах анныгар хаалларбыт. 16Бэйэтэ баран тэйиччи, ох көтөн тиийэр сиригэр утары олорунан кэбиспит уонна: «Оҕом өлөрүн көрүөхпүн ба-ҕарбаппын», — диэбит. Ол кэннэ саҥа таһааран ытаабыт. 17Онуоха Таҥара уол саҥатын истибит, онтон Таҥара аанньала халлаантан Хагаары ыҥырбыт уонна эппит: «Хагаар, туох буоллуҥ? Куттаныма, Таҥара оҕо ытыы-рын иһиттэ. 18Туран оҕону туруор уонна илиититтэн ыл, тоҕо диэтэххэ мин киниттэн улуу норуоту үөскэ-тиэм». 19Таҥара кини хараҕын арыйбыт, арай көрбүтэ: холуодьастаах уу баар эбит. Онуоха кини баран тирии мөһөөччүгү уунан толорбут уонна уолугар иһэрдибит. 20Уол улаатыар диэри Таҥара кинини араҥаччылаабыт. Уол иччитэх сирдэргэ олорбут, охчут буолбут. 21Кини Фараан куйаарыгар олорбут. Киниэхэ ийэтэ Эгиипэт сириттэн ойох ылан биэрбит. 22 Ол кэмҥэ Авимелех сэ-риитин тойонунуун Фихоллуун Авраһаамҥа: «Эн тугу гынаргар барытыгар Таҥаралааххын, 23дьэ, билигин миэхэ миигин бэйэбин да, бэдэрбин да, сиэммин да түөкэй-диэм суоҕа диэн андаҕай. Мин эйиэхэ үтүөнү оҥорбутум курдук, эн миэхэ уонна олорор сиргэр сыһыаннас», — диэбит. 24Онуоха Авраһаам: «Андаҕайабын», — диэбит. 25Авраһаам Авимелех кулуттара холуодьастаах ууну былдьаабыттарын Авимелеххэ үҥсүбүт. 26Авимелех эппит: «Ким итинник быһыыламмытын билбэппин. Эн миэхэ эппэтэҕиҥ. Күн бүгүҥҥэ диэри истибэккэ сыл-дьыбытым».
27Авраһаам кыра, бөдөҥ сүөһүтүттэн ылан Авимелеххэ биэрбит. Оннук гынан кинилэр илии охсус-путтар. 28 Авраһаам сэттэ эдэр хойу ылан туспа туруорбут. 29Авимелех Авраһаамтан: «Дьэ, бу сэттэ барааны ылан тоҕо туспа туттуҥ?» — диэн ыйыппыт. 30Биирэ эппит: «Бу сэттэ оҕо барааны миигиттэн ыл — мин бу холуодьаһы хаспытым туоһута буоллун диэн». 31 Бу сири Беэр Шева диэн ааттаабыттар [ол — андаҕар холуодьаһа биитэр сэттэ холуодьаһа диэн суолталаах], тоҕо диэтэххэ, онно иккиэн андаҕайбыттар. 32Кинилэр Беэр Шеваҕа ил тү-һэрсибиттэр. Авимелех сэрии тойонунуун Фихоллуун Пилистиим сиригэр олохсуйбуттар. 33 Оттон Авраһаам Беэр Шеваҕа улахан мас олордубут уонна онно Үйэлээх Тойон Таҥара аатын ааттаабыт. 34Авраһаам Пилистиим сиригэр өр сылларга кэлии киһи буолан олорбут.
22
1 Дьэ, бу кэннэ маннык буолбут: Таҥара Авраһаамы үтэн-анньан көрбүт. Кини: «Авраһаам», — диэбит, онуоха биирэ: «Тугуй», — диэбит. 2Кини эппит: «Соҕотох таптыыр уолгун Йицхаагы ыл эрэ уонна Морийа сиригэр тиий. Итиэннэ онно мин этэр хайабар кинини уот аһы-лыга гын». 3Авраһаам сарсыарда эрдэ туран, өсүөлүн ыҥыырдаабыт. Бэйэтин кытта икки кулуту, уолун Йиц-хаагы ылбыт. Уматыллар сиэртибэҕэ анаан мас хайыппыт уонна туран Таҥара киниэхэ эппит сиригэр барбыт. 4Үһүс күнүгэр Авраһаам хараҕын өрө көрбүтэ: ыраахтан ол сир көстүбүт. 5Авраһаам чаҕардарыгар эппит: «Манна өсүөлү кытта хаалыҥ. Оттон мин уолбунаан сүгүрүйүү сиэрин-туомун толорон баран эһиэхэ төннүөхпүт». 6Авраһаам оттук маһын ылан уолугар Йицхаакка сүктэрбит, бэйэтэ уот уонна быһах ылбыт. Итиэннэ иккиэн барбыттар. 7Йиц-хаак аҕатыгар Авраһаамҥа: «Аҕаа», — диэбитигэр, «Тугуй, тоойуом?» — диэбит. Уола ыйыппыт: «Бу — уот уонна мас бааллар, оттон уокка толук бэриллиэхтээх бараан оҕото ханнаный?» 8Авраһаам: «Ол сиэртибэни Таҥара бэйэтэ булан көрүөҕэ, тоойуом», — диэбит. Итиэннэ ик-киэн баран испиттэр. 9Кинилэр Таҥара эппит сиригэр кэлбиттэр. Авраһаам онно сиэртибэнньик туппут, маһын кыстаабыт, уолун Йицхаагы баайбыт уонна сиэртибэн-ньиккэ мас үрдүгэр олордон кэбиспит. 10Авраһаам быһах ылан уолун үрдүгэр илиитин далаппыт. 11 Арай, кинини халлаантан Айыы Тойон Аанньала ыҥырбыт: «Авраһаам, Авраһаам», — диэбит.
Онуоха кини: «Тугуй», — диэ-бит. 12 Кини эппит: «Уолгар илиигин көтөҕүмэ, киниэхэ тугу да гыныма! Мин эн Танараттан куттанаргын көрөн итэҕэйдим. Оннооҕор баар-суох уолгун мин туспар ха-рыһыйбатын». 13Авраһаам хараҕын өрө көрбүтэ: арай, кэннигэр бараан оҕото муоһунан иһирик талах быыһыгар иилистэн турар эбит. Авраһаам баран ол барааны ылбыт уонна уолун оннугар уокка толук биэрбит. 14Авраһаам ол сири Йахве Йире [«Айыы Тойон булан көрүөҕэ»] диэн ааттаабыт. «Айыы Тойон хайатыгар көстүө» диэн билигин да этэллэр.
15Айыы Тойон аанньала халлаантан Авраһаамы иккис-тээн ынырбыт. 16«Бэйэбинэн андаҕайабын», — диэбит Айыы Тойон уонна эппит: «Баар-суох соҕотох уолгун харыстаабакка маннык быһыыламмытын иһин 17алҕа-ныаххын алҕан, эн уускун халлаан сулуһун тэнэ уонна муора кытылын кумаҕын кэриэтэ үксэтиэхпинэн үксэтиэм. Эн ууһун өстөөхтөрүн самнаран куораттарын ылыаҕа. 18 Эн мин этэрбин истибитин иһин эн ууһун нөнүө сир үрдүгэр баар норуоттар бары алҕаныахтара», — диэн эппит. 19Авраһаам чаҕар уолаттарыгар төннүбүт. Онтон бары туран Беэр Шеваҕа барбыттар. Авраһаам Беэр Шева-ҕа олохсуйбут.
20 Бу кэннэ «Дьэ, Милкаа инигэр, Нахуорга, уолаттары төрөттө» диэн Авраһаамна тиэрдибиттэр. 21Улахан уол Уц, Буз — кини инитэ, итиэннэ Кэмуэль (Араам аҕата). 22Кэсэд, Хазо, Пилдааш, Йидлаф уонна Бэтуэль. 23Бэтуэ-льтэн Ривека төрөөбүт. Бу ахсыаннарын Милка Нахуорга, Авраһаам инитигэр төрөппүт. 24 Оттон Нахуор Реума диэн ааттаах кулут дьахтарыттан Тевах, Гахам, Тахаш уонна Мааха төрөөбүттэр.
23
Саарра сүүс ордугуна сүүрбэ сэттэ сыл олорбут.
Бу Саарра олоҕун күннэрэ-сыллара. 2Саарра Кириат-Арбаҕа өлбүт. Ол — Ханаан сиригэр баар Хев-рон. Авраһаам онно Саарратын ытаабыт, кутурҕанна ылларбыт. 3Авраһаам өлбүт ойоҕуттан араҕан, Хет уолаттарыгар эппит: 4«Мин эһиэхэ олохсуйбут кэлии киһибин. Онон миэхэ ойохпун кистиирбэр, көмөрбөр иин сиринэ бас биэриҥ эрэ». 5Хет уолаттара Авраһаамҥа хоруйдаан эппиттэр: 6«Иһит, тойоммуот, эн биһиэхэ Таҥараттан анаммыт баһылыккын. Онон биһиги көмөр сирбит бастыҥ өттүгэр ойоххун кистээ. Биһигиттэн ким да эн ойоххун кистииргэр көмөр сириттэн көҥүө суоҕа». 7Авраһаам ол дойду дьонугар, Хет уолаттарыгар мах-таммыт, 8итиэннэ кинилэргэ маннык диэбит: «Өскөтүн ойоҕум өлүгүн кистиирбэр сөбүлэһэр буоллаххытына, истиҥ миигин. Цохар уолуттан Эфронтан мин тус-пар көрдөһүҥ. 9Махпела иччитэхсийбит сирин, онно хонуу уһугар баар хаспаҕын миэхэ биэрдин. Көмөрбөр анаан, эһиги көрөн турдаххытына, толору төлөбүрүгэр миэхэ бас билиибэр биэрдин». 10Эфрон Хет уолаттарын ортолоругар олорбут. Хет киһитэ Эфрон Авраһаамҥа хоруйдаан, Хет уолаттара истэн олордохторуна, барыла-рыгар, кини куоратын аанынан киирээччилэргэ эппит: п«Суох, тойонуом, иһит миигин: хонуубун эйиэхэ биэ-рэбин, итиэннэ онно баар хаспах сири эмиэ биэрэбин. Ойоҕуҥ өлүгүн кистээ диэн, норуотум уолаттара көрөн турдахтарына, босхо биэрэбин», — диэбит. 12Онуоха Авраһаам бу дойду дьонугар сүгүрүйбүт.
13Кини бу дойду дьоно истэллэригэр Эфроҥҥа эппит: «Ол эрэн эн миигин иһит. Хонуу иһин үрүҥ көмүс биэрэбин. Миигиттэн ыллаххына, ойоҕум өлүгүн онно кистиэм». 14Эфрон Авраһаамҥа хоруйдаан эппит: 15«Тойонуом, иһит миигин, ол сир түөрт сүүс шекель үрүҥ көмүскэ тэҥ. Миэхэ да, эйиэхэ да ол туох суолталааҕый? Эн өл-бүтү көмп». 16 Авраһаам Эфрону истэн баран, Эфроҥҥа Хет уолаттара истэллэригэр эппитин саҕа үрүҥ көмү-һү — түөрт сүүс шекель үрүҥ көмүһү, атыыһыттар ааҕыыларынан, ыйаан биэрбит. 17Мамре утары сытар Махпелаҕа баар Эфрон хонуута, хонууну кытта хас-пах сир эмиэ, итиэннэ ол тулатыгар баар мас барыта, 18Хет уолаттара уонна куорат айаҕар киирбит дьон бука бары көрөн турдахтарына, Авраһаам бас билиитэ буолбут. 19 Ол кэннэ Авраһаам ойоҕун Саарраны Мам-ре, ол эбэтэр билиҥҥитэ Ханаан Хевронун, чугаһыгар сытар Махпела хонуутугар баар хаспахха көмпүт. 20 Бу курдук Хет уолаттарыттан ылбыт хонуута уонна хас-паҕа Авраһаамҥа көмүллэр сир быһыытынан — кини бас билиитэ буолбуттар.
24
Авраһаам тоҥхойо кырдьыбыт. Барытыгар Авраһаамы Айыы Тойон алҕаабыт. 2Авраһаам дьиэтигэр барытын дьаһайан олорор аҕа хамначчыты-гар эппит: «Илиигин ылан өттүгүм анныгар уур 3уонна мин уолбар, миигин тулалыыр Ханаан кыргыттарыттан ойох ылан биэриэм суоҕа диэн миэхэ Айыы Тойонунан, халлаан уонна сир Таҥаратынан андаҕай. 4Ол оннугар, уолбар Йицхаакка мин дойдубуттан ойох ылан биэрээр». 5Онуоха хамначчыта киниэхэ: «Арай, ол дьахтар мии-гин батыһан бу дойдуга кэлиэн баҕарбатын? Уолгун эн төрөөбүт сиргэр төннөрөбүн дуо?» — диэн ыйып-пыт. 6Киниэхэ Авраһаам эппит: «Кэбис! Мин уолбун онно төннөрүмэ. 7Миигин төрөөбүт дойдубуттан, аҕам дьиэтиттэн ылбыт Айыы Тойон, халлаан Таҥарата «бу сири эн ыччаккар биэриэм» диэн миэхэ андаҕайбыта. Кини эйиэхэ аанньалын ыытыаҕа, оттон эн мин уолбар онтон ойохто ылан биэрээр. 8 Өскөтүн ол дьахтар эйигин батыһан кэлсиэн баҕарбатаҕына, миэхэ биэрбит андаҕар-гыттан босхолоноҕун, мин уолбун онно эрэ төннөрүмэ». 9Ол хамначчыт илиитин тойонун Авраһаам атаҕын ик-ки ардыгар уурбут уонна толоруох буолан андаҕайбыт. 10Итиэннэ бу кулут тойонун тэбиэннэриттэн уон тэбиэни ылбыт уонна барбыт. Ону кытта Тойонун күндү баайын эгэлгэтиттэн эмиэ ылбыт. Кини Арам Нахараим диэки, Нахуор олорор куоратыгар, барбыт. пКини киэһэлик, дьахталлар уу баһар кэмнэрин саҕана, куорат таһынааҕы холуодьас аттыгар тэбиэннэрин бүлгүрүппүт. 12 Итиэннэ: «Тойонум Авраһаам Айыы Тойон Таҥарата!