Страница 8 из 22
Биирэ: «Түөрт уон киһи туһуттан эмиэ оннук гыныам суоҕа». 30Онуоха Авраһаам эппит: «Тойонум мин этэрбэр, бука диэн, кыыһырбатын, арай, онно отут киһини бул». Айыы Тойон эппит: «Отут да киһи туһуттан урусхаллыам суоҕа». 31Авраһаам эппит: «Дьэ, бу мин Тойоммор этэргэ күһэллэбин, арай, онно сүүрбэни эрэ бул». Онуоха: «Сүүрбэни да буллахпына урусхаллыам суоҕа», — диэбит. 32Авраһаам: «Тойонум, өссө биирдэ эттэхпинэ, бука диэн, кыыһырбатын. Арай, онно уону эрэ бул». «Уон киһи инниттэн эмиэ урусхал-лыам суоҕа», — диэбит. 33Айыы Тойон Авраһаамныын кэпсэтэн бүппүт уонна барбыт. Авраһаам дьиэтигэр төннүбүт.
19
1 Ол икки Аанньал Содуомҥа киэһэ кэлбиттэригэр, X Лот Содуом аанын айаҕар олорор эбит. Лот көрбүт уонна туран утары көрсө тиийээт, сиргэ диэри сүгүрүй-бүт 2уонна эппит: «Дьэ, тойотторуом, кулуккут дьиэтигэр тохтооҥ, хонуҥ-өрөөҥ, атаххытын суунуҥ, сарсыарда эрдэ туран айаҥҥытын салҕаарыҥ». Онуоха кинилэр: «Суох, биһиги таһырдьа хонуохпут», — диэбиттэр. 3Лот олус көрдөспүтүгэр, киниэхэ кэлэн дьиэтигэр киирбиттэр. Лот кинилэри аһынан күндүлээбит, лэппиэскэ буһарбыт, кинилэр аһаабыттар. 4Киэһэ сыта иликтэринэ, Содуом олохтоохторо — эдэриттэн эмэнигэр тиийэ, куорат бары уһугуттан кэлбит дьон барыта дьиэни төгүрүйэн кэбис-питтэр. 5Кинилэр Лоту ыҥыран: «Эйиэхэ хоно кэлбит дьон ханналарый? Биһиэхэ таһаар, тутан-хабан көрүөх-пүтүн», — диэбиттэр. 6Лот кинилэргэ тахсыбыт, аанын саппыт 7уонна эппит: «Кэбис, доҕотторуом, түктэри быһыыланымаҥ! 8Ити миэхэ эр диэни билбэтэх икки кыыстаахпын. Ол кэриэтэ эһиэхэ кинилэри таһаарыым. Кинилэри хайдах гынаргыт көҥүлгүт. Арай, бу дьоҥҥо тугу да оҥорумаҥ, кинилэр мин дьиэм өһүөтүн күлүгэр кэлбиттэрэ». 9Онуоха кинилэр эппиттэр: «Киэр дьүгэ-лий! Эн туора киһи дьүүл дьүүллэһээхтиэҥ дуо? Дьэ, билигин эйиэхэ кинилэрдээҕэр өссө куһаҕан буолуо». Кинилэр Лотка ыга кимэн испиттэр, аанын алдьатал-лара буолбут. 10Онуоха били дьон Лоту дьиэҕэ тардан ылбыттар, ааны хатаан кэбиспиттэр. пОттон аан айаҕар турааччылары — кыраларыттан улаханыгар тиийэ балай оҥорбуттар.
Онуоха кинилэр ааны булбакка сордоммут-тар. 12Ыалдьыттара Лоттан ыйыппыттар: «Манна, эйиэхэ өссө ким баарый? Күтүөккүн, уолаттаргын, кыргыттаргын, куоракка баар дьоҥҥун барыларын мантан таһаар. 13 Бу куораты урусхаллыахпыт, тоҕо диэтэххэ, Айыы Тойонно тиийбит кинилэри буруйдуур ыар ынчык кэмэ суох. Ол иһин биһигини Айыы Тойон урусхаллаан диэн ыытта». 14Лот тахсан, кини кыргыттарын ылыахтаах күтүөт-тэрин кытта кэпсэппит уонна эппит: «Бу сиртэн туран барын, тоҕо диэтэххэ Айыы Тойон куораты урусхаллаа-ры гыммыт». Оттон күтүөттэрэ ону «күлүү гынар» дии санаабыттар.
15Күн тахсаатын, Аанньаллар Лоту тиэтэппиттэр уонна: «Тур, куорат аньыытын-харатын туһуттан симэлийбэтин туһугар ойоххун уонна икки кыргыттаргын илдьэ таҕыс». 16Кини бытаанын көрөн, Айыы Тойон үтүөтүнэн, кинини, кини ойоҕун уонна икки кыргыттарын илиилэриттэн сиэтэн куорат таһыгар таһаарбыттар. 17Ол илдьэллэри-гэр биир аанньал эппит: «Тыыннын өрүһүн, кэннигин хайыһыма, толоонно тохтоомо, быыһанар туһугар хайаҕа сас». 18Онуоха Лот: «Суох, Тойонуом», — диэбит.
19«Дьэ, бу эн кулутун эйиэхэ сөбүлэттим: эн мин тыым-мын өрүһүйэн, миэхэ онорбут үтүөн улуу. Оттон мин иэдээн ситэн сиэбэтин диэн, хайаҕа күрэнэр кыаҕым суох. 20 Ол чугас кыра куорат баар, онно куотуом. Кыра куорат дии, онно тиийэн, тыыммын өрүһүнүөм», — диэбит. 21 Ол кэннэ киниэхэ аанньал эппит: «Дьэ, эн тускар кыһаллан инньэ гыныам — эн эппит куораккын урусхаллыам суо-ҕа. 22Тиэтэй, быыһан, тоҕо диэтэххэ эн онно тиийиэххэр диэри мин сорукпун толорор кыаҕым суох». Ол иһин бу куораты Цоар диэн ааттаабыттар. 23 Сир ньуурун күн сырдатарын саҕана Лот Цоарга тиийбит. 24Оттон Айыы Тойон Содуомна уонна Хомуораҕа халлаантан сиэрэ уонна уот ардаҕы түһэрбит. 25Итиэннэ бу икки куораты, тула толооннорун барытын, куорат олохтоохторун бары-ларын буортан быкпыт үнүгэһигэр тиийэ урусхаллаабыт. 26Лот ойоҕо сүүрэн иһэн кэннин хайыһан көрбүт уонна туус көһөнө буолбут. 27Авраһаам сарсыарда эрдэ Тана-ра көстө сылдьыбыт сиригэр тиийбит. 28Кини Содуому,
Хомуораны, тула толооннору көрбүтэ: арай, сиртэн оһох буруолуурун курдук буруо тахсар эбит.
29Таҥара куораттары, куорат тулаларын урусхаллыыр кэмигэр, Таҥара Авраһаамы санаабыт. Онон Лот олор-бут куоратын сири кытта тэҥниэн иннинэ, Лоту урусхал ортотуттан таһааран күрэппит. 30Лот Цоартан тахсан икки кыргыттарын илдьэ хайалаах сиргэ олохсуйбут. Кини Цоарга олоруон куттаммыт. Онон икки кыыһын кытта хаспахха олорбуттар. 31Улахан кыыһа балтыгар эппит: «Аҕабыт кырдьаҕас. Оттон айылҕа ыйбытын кур-дук биһигини ылыах сир үрдүгэр ким да суох. 32Онон аҕабытыгар арыгы иһэрдэн баран, кинилиин хоонньоһ-уохха уонна аҕабытыттан ууһуохха». 33 Кинилэр ол түүн аҕаларыгар арыгы иһэрпиттэр, ол кэннэ улахан кыыс киирэн аҕатын кытта сыппыт. Аҕата кини хаһан кэлэн сыппытын да, турбутун да билбэтэх. 34Сарсыҥҥы күнү-гэр улахана балтыгар: «Дьэ, мин бөлүүн аҕабын кытта хоонньостум. Бу түүн эмиэ арыгы иһэрдиэххэ уонна эн киирэн сыт— аҕабытыттан ууһуохха», — диэбит. 35 Ол түүн аҕаларыгар эмиэ арыгы иһэрпиттэр. Балыс кыыс киирэн аҕатын кытта сыппыт. Аҕата кини хаһан киирэн сыппытын да, турбутун да билбэтэх. 36Оннук Лот кыр-гыттара иккиэн аҕаларыттан хат буолбуттар. 37Улахан кыыс уол оҕоломмут уонна Моав диэн ааттаабыт. Кини бүгүҥҥэ диэри Моав дьонун төрдө буолар. 38Балыс кыыс эмиэ уолламмыт уонна Бен-Амми диэн ааттаабыт. Кини бүгүҥҥэ диэри аммуон дьонун төрдө.
20
1 Авраһаам онтон тахсан Негев сирин диэки бар-быт, итиэннэ Кадеш уонна Суур икки ардыгар олохсуйбут, онтон Гераарга тиийбит. 2Авраһаам ойоҕун Саарраны: «Балтым», — диэбит. Онон Гераар ыраах-тааҕыта Авимелех Саарраны ыллара дьонун ыыппыт. 3Түүн Авимелех түүлүгэр Таҥара кэлбит уонна киниэхэ эппит: «Бу ылбыт дьахтарыҥ туһуттан өлүөҕүҥ, тоҕо диэтэххэ, кини эрдээх». 4Авимелех дьахтарга чугаһыы илик буолан эппит: «Тойонуом, ама аньыыта-буруйа суох дьону эмиэ өлөрүөҥ дуо? 5Ама, кини бэйэтэ миэхэ «мин балтым» диэн эппэтэҕэ дуо? Уонна Саарра да, эмиэ «убайым» диэбитэ. Мин маннык быһыыланарбар сү-рэҕим көнө уонна илиим ыраас этэ». 6Кини түүлүгэр Таҥара эппит: «Сүрэҕиҥ көнөтүнэн быһыыламмыккын билэбин. Ол иһин миэхэ аньыы оҥорботун диэн эйигин тохтоттум, ол иһин кинини тыытаргын көҥүллээбэтим. 7Оттон билигин ойоҕун эригэр төннөр, тоҕо диэтэр-гин кини — Таҥара этитэр киһитэ, эн тускар үҥүөҕэ, оччоҕо эн тыыннаах буолуоҥ. Оттон төннөрбөтөххүнэ, өлөр өлүүҥ тириэҕэ, итиэннэ дьоҥҥор-сэргэҕэр эмиэ». 8Авимелех сарсыарда эрдэ турбут уонна чаҕардарын барыларын ыҥыртаабыт. Кинилэргэ ити тыллары ба-рытын тиэрдибит. Ол дьон олус диэн куттаммыттар. 9Авимелех Авраһаамы ыҥырбыт уонна киниэхэ: «Эн тоҕо итинник быһыыланныҥ? Эйиэхэ туох аньыым иһин миэхэ уонна саарыстыбабар улахан аньыыны аҕаллыҥ. Ити — киһи киһиэхэ оҥоруо суохтааҕын оҥордуҥ», — диэбит.
10Авимелех Авраһаамҥа эппит: «Тугу түүйэн маннык быһыыны быһыыланныҥ?» пАвраһаам эппит: «Бу сиргэ Таҥараттан куттал суоҕа буолуо диэн, онон ойоҕум туһуттан миигин өлөрүөхтэрэ диэн. 12Итиэннэ, кини, кырдьык, балтым — аҕам кыыһа, ол эрэн ийэм кыыһа буолбатах. Кини ойоҕум буолбута. 13Миигин Таҥара төрөөбүт дьиэбиттэн таһааран ыытарыгар мин ойохпор: «Абыраа, ханнык да сиргэ тиийдэргин, онно миигин убайым диэр», — диэн эппитим», — диэбит. 14Авимелех Авраһаамҥа кыра да, улахан да сүөһүнү, кулуттары биэрбит уонна ойоҕун Саарраны төннөрбүт. 15Авимелех киниэхэ: «Дьэ, эн иннигэр бу мин сирим — сөбүлээбит сиргэр олохсуй», — диэбит. 16Оттон Саарраҕа: «Дьэ, убайгар үрүҥ көмүһүнэн тыһыынчаны биэрдим, ити бар дьоҥҥор эйигин сааттан-сууттан харыстыаҕа», — диэбит. 17Авраһаам Таҥараҕа үҥпүт, онуоха Таҥара
Авимелеҕи, кини ойоҕун, кулут дьахталларын чөллө-рүгэр түһэрэн, төрүүр-ууһуур аналламмыттар. 18Тоҕо диэтэххэ бу иннинэ Айыы Тойон Авраһаам ойоҕуттан Саарраттан сылтаан кини ууһун дьахталларын төрөө-бөт гына хам баайбыт эбит.
21
1 Айыы Тойон, эппитин толорон, Саарраны са-X наабыт итиэннэ Айыы Тойон Саарраҕа эппитин онорбут. 2Саарра хат буолбут. Танара киниэхэ эппит болдьоҕор, кини Авраһаамна кырдьар сааһыгар уол оҕо-ну төрөппүт. 3Авраһаам Саарраттан төрөөбүт уолугар Йицхаак диэн аат биэрбит. 4Авраһаам Танара киниэхэ соруйбутун курдук, уолугар Йицхаакка, төрөөбүтэ ах-сыс күнүгэр быһыллыы сиэрин-туомун онорбут. 5Уола Йицхаак төрүүрүгэр Авраһаам сүүс саастаах эбит. 6Саар-ра буоллаҕына эппит: «Танара миэхэ үөрүүнү биэрдэ. Ким мин туспунан истибит — үөрүөҕэ». 7Уонна эппит: «Авраһаамна ким этиэ этэй «Саарра оҕолорун эмтэриэ» диэн, тоҕо диэтэххэ, мин уолбун кырдьан баран төрөт-түм». 8Оҕо улаатан эмэрэ уурайбыт. Ол күн — Йицхаак ийэтин эмиийиттэн арахпыт күнүгэр Авраһаам улахан малааһын онорбут. 9Саарра Эгиипэт дьахтарын Хагаар Авраһаамтан төрөппүт уола кини уолун Йицхаагы хаа-дьылыырын көрбүт, 10итиэннэ Авраһаамна эппит: «Ити кулут дьахтаргын уонна кини уолун үүр. Ити кулут дьахтар уола мин уолбун Йицхаагы кытта нэһилиэстибэ былдьаспатын». пОнуоха Авраһаамна сүрдээх ыара-хан буолбут, ордук уолун туһуттан. 12Оттон Танара Авраһаамна эппит: «Ити уолун уонна кулут дьахта-рын туһуттан санаарҕаама, эйиэхэ Саарра тугу этэрин барытын толор. Тоҕо диэтэххэ эн удьуорун Йицхаагы-нан салҕаныаҕа. 13Итиэннэ кулут дьахтарын уолуттан эмиэ дьон-сэргэ таһаарыам, тоҕо диэтэххэ, ол — эмиэ эн хаанын».