Добротолюбие

Страница 205 из 247

(с. 1040)

Њ ѓввэ філим0нэ.

Сл0во ѕэлw2 полeзно.

Рёхъ њ ѓввэ філим0нэ tшeлницэ, ћкw заключи2 себE въ нёкоей пещeрэ мaлw tстоsщей t лavры, рwмjева и3менyемой: и3 труждaшесz въ моли1твенныхъ п0двигахъ, џное въ мhсли своeй себЁ приповёдуz, є4же вели1каго ґрсeніа слhша къ себЁ самомY глаг0люща: Філим0не, чесw2 рaди и3зшeлъ є3си2; Пребывaше ќбw въ пещeрэ врeмz дов0льно дёлаz вeрвь, и3 плетS кHшницы, даsше їкwн0му, и3 t негw2 пріимaше хлёбы мaлы въ пи1щу: ничесHже бо kдsше, кромЁ хлёба съ с0лію, и3 сіE чрез8 мнHги дни6. Tсю1ду ћвэ є4сть, ћкw tню1дъ пл0ти промышлeніz не творsше: внyтрь б9eственнагw бhсть просвэщeніz. И# tтyду неизречeннагw тайновёдэніz сподоблszсz, въ весeліи пребывaше. Въ цeрковь въ суббHту и3 въ недёлю, є3ди1нъ и3 въ размышлeніи хождaше, никомyже попущaz приближaтисz къ себЁ, во є4же не tт0рженну бhти ўмY є3гw2 t дёланіz, є4же и3мёzше. Въ цeркви же стaвъ въ ўглY, и3 лицeмъ д0лу пони1къ, и3ст0чники слeзъ и3спущaше, непрестaнное и3мёz сётованіе, и3 пaмzть смeрти, и3 w4бразъ с™hхъ nтє1цъ, и3 наипaче ґрсeніа вели1кагw, є3мyже и3 послёдовати тщaшесz. Бhвшей же є4реси во ґлеxандрjи, и3 во nкрeстныхъ тоS мёстэхъ, ўдали1сz, и3 tи1де въ лavру нікан0рова и3менyемую. И# воспріsвъ є3го2 паvлjнъ бGолюби1вэйшій, и3 њпредэли1въ є3мY въ nс0бь tстоsщемъ t себE бhти мёстэ, во всsкомъ є3го2 ўстроsетъ безм0лвіи.

Чрез8 цёлой бо г0дъ никомyже попусти2 tню1дъ приходи1ти къ немY, но нижE сaмъ стужи2 є3мY когдA, т0чію во врeмz, въ нeже нyждный хлёбъ даsше. Настaвшу ќбw (с. 1041) с™0му хrт0ву воскресeнію, въ собрaніи бhвъ посредЁ и4хъ, и3дёже бhвшу њ пустhнномъ житіи2 разглаг0льствію, и3 разумЁ паvлjнъ блажeнный, ћкw и3 благоговёйнэйшему брaту, сіE є4сть намёреніе и3зsщнэйшее, словесA є3мY внушaетъ подви1жничєскаz t nтє1цъ прє1даннаz, пи6саннаz и3 непи6саннаz, всёми показyz, ћкw кромЁ совершeннагw безм0лвіz, не возм0жно ўгоди1ти бGу, ћкоже нёгдэ и3 мwmсeй б9eственный nтeцъ любомyдрствоваше: ћкw безм0лвіе раждaетъ п0двигъ: п0двигъ же раждaетъ плaчь: плaчь же, стрaхъ: стрaхъ же, смирeніе: смирeніе, прозрёніе: прозрёніе, люб0вь: люб0вь же твори1тъ дyшу безболёзненну и3 безстрaстну, и3 тогдA познаeтъ человёкъ, ћкw не далeче є4сть t бGа. РечE ќбw є3мY: подобaетъ ти2 безм0лвіемъ совершeннw њчи1стити ќмъ, и3 дaти є3мY непрестaнное дёланіе д¦0вное. Ћкоже бо џко взирaетъ на чyвствєннаz, и3 ўдивлsетсz ви1димой вeщи: си1це и3 чи1стый ќмъ взирaетъ на ќмнаz, и3 t дух0внагw видёніz восхищaетсz, и3 неуд0бь tт0рженъ бывaетъ. И# є3ли1кw безм0лвіемъ њбнажaетсz страстeй, и3 њчищaетсz, толи1кw сподоблsетсz разумёніz. Тогдa же совершeнъ є4сть ќмъ, є3гдA є3стeственный св0й рaзумъ поперeтъ, и3 соедини1тсz съ бGомъ.

ЗанE цaрское и3мёz дост0инство, њбнищaти къ томY не тeрпитъ, нижE совоздвизaетсz д0льными вожделёніи, ѓще и3 вс‰ є3мY ц†рствіz дaрствуеши. Ѓще ќбw х0щеши на вс‰ сі‰ взhти добродётєли, не бyди попечи1теленъ ни њ є3ди1номъ же человёцэ. БэжA бёгай мjра, и3 шeствуй ўсeрднw путeмъ с™hхъ, и3 и3мёй w4бразъ небрег0мый, и3 nдeжду смирeнну и3 хyду: и3 нрaвъ пр0стъ, и3 сл0во пр0сто, и3 ступaніе нетщеслaвно, и3 непритв0рный глaсъ, и3 въ нищетЁ жи1ти, и3 презрённу бhти t всёхъ, и3 пaче всегw2 хранeніе и3 трезвёніе ўмA, и3 во всёхъ тэснотaхъ терпёніе, и3 вс‰, ±же сyть благ†z, невреди6ма храни1ти и3 недви6жима. И# блюди2 nпaснw ничт0же t привходsщихъ сластeй пріимaти: душє1вныz бо стр†сти, безм0лвіемъ ўкрощавaютсz, возжигaємыz же и3 возбуждaємыz пaче свирёпствовати њбык0ша, и3 и3мyщихъ ты6z мн0жае согрэшaти понуждaютъ. И# ћкоже тэлє1сныz р†ны повреждaемы (с. 1042) и3 раздирaемы неуд0вь и3злэчи1мы бывaютъ: м0жетъ ќбw и3 сл0во прaздно ўдали1ти ќмъ t пaмzти б9іей, бэсHмъ на сіE нyдzщымъ, и3 чyвствамъ тBмъ повинyющымсz: вели1къ бо п0двигъ и3 стрaхъ дyшу храни1ти.

Подобaетъ u5бо тебЁ ўдали1тисz t всегw2 мjра, и3 tт0ргнути дyшу t люблeніz тэлесE, ничесогw2 и3мyщу своегw2, ни грaда, ни кeлліи, и3 бhти несребролюби1ву, нестzжaтельну, непопечи1тельну, недружелю1бну, человBческимъ дэлHмъ неwбучeнну, смиренномyдру, милосeрду, блaгу, кр0тку, безм0лвну, гот0ву воспріsти сeрдцемъ привход‰щаz впечатлBніz t б9eственнагw рaзума. Не бо2 на воскY возм0жно писaти, не прeжде заглaдившу лежaщыz черты6: семy бо нaсъ научaетъ вели1кій васjлій. Таковhй бhсть ли1къ с™hхъ, совершeннw мірскaгw жи1тельства ўдалeнный, и3 небeсное мудровaніе несмущeнно въ себЁ хранsще, б9eственными зак0ны просвэти1шасz, и3 благочести1выми дёлы и3 словесы2 њблистaша, ўмертви1въ ќды, ±же на земли2, воздержaніемъ, и3 стрaхомъ б9іимъ и3 люб0вію. Непрестaнною бо моли1твою, и3 поучeніемъ б9eственныхъ писaній tверзaютсz души2 ќмныz џчи, и3 зрsтъ цRS си1лъ, и3 бывaетъ рaдость вeліz, и3 желaніе горsщее возжизaемое въ души2 ѕёльнэ: взимaющейсz и3 пл0ти t д¦а, бывaетъ человёкъ вeсь дух0венъ. Сі‰ блажeннагw безм0лвіz, и3 тэснёйшагw подви1жническагw житіS дBлатели, и5же t всsкагw человёческагw ўтэшeніz себE сами1хъ ўдали1вше, є3ди1ни съ є3ди1нэмъ, и4же на нб7сёхъ, вLкою чи1стэ разглаг0льствуютъ.

Сі‰ ўслhшавъ т0й бGолюби1вый брaтъ, и3 б9eственною люб0вію ўzзви1вши дyшу, постизaетъ съ ни1мъ ски1тъ, и3дёже вели1цыи t с™hхъ nтє1цъ благочeстіz течeніе соверши1ша: жи1ша же въ лavрэ с™aгw їwaнна к0лова, попечeніе њ себЁ предaвше строи1телю лavры, за є4же хотёти и5мъ безм0лвнw пребывaти: и3 пребывaху б9іею благодaтію во всsкомъ безм0лвіи, и3схождє1ніz неизмённw творsще въ суббHту и3 недёлю: прHчіz же дни6 седми1цы, въ кeлліи пребывaху, моли6твы и3 служє1ніz кjйждо nс0бь творsще. Бsше же с™aгw стaрца служeніе сицево2: въ нощи2 ќбw поsше всю2 pалти1рь, и3 пBсни (с. 1043) безмzтeжнw, и3 глаг0ла є3ди1но зачaло t є3ђліа. И# пот0мъ сэдsше, внyтрь себE глаг0лz: гDи поми1луй, непрестaннw си1це и3 на мн0го врeмz, ћкw ўжE не мощи2 ктомY глaснэ рещи2, и3 ѓбіе снA пріwбщaшесz. И# си1це пaки во ќтріи поsше пeрвый чaсъ, сэдsше же на мёстэ своeмъ зрS къ вост0ку, и3 поS премённэ: и3 пaки и3з8yстнw чтS t ґп0стола, и3 t є3ђліа. И# си1це совершaше по всsкъ дeнь непрестaннw поS и3 молsсz, и3 небeснагw наслаждazсz видёніz, ћкоже мн0гажды къ видёнію ўмY є3гw2 возводи1тисz и3 не вёдэти, ѓще на земли2 бsше.

Ви1дz ќбw є3го2 брaтъ си1це въ непрестaнномъ бGослужeніи труждaющасz, и3 б9eственными помышлeніи всsчески и3змэнsющасz, речE къ немY: тh ли џтче, въ толи1цэй стaрости тaкw труди1шисz, ўмерщвлsz тёло своE и3 порабощaz є5; Џнъ же tвэщaвъ, речE: вёруй чaдо, толи1ко ўсeрдіе и3 желaніе къ служeнію вложи2 бGъ въ дyшу мою2, ћкw не могY ѕёльнагw тоS напрzжeніz и3сп0лнити. Люб0вь же ћже къ бGу, и3 бyдущихъ бл†гъ ўповaніе, тэлeсную нeмощь побэждaютъ. Си1це всE желaніе воскрилeнно во ўмЁ и3мsше на нeбо: и3 не во и3н†z т0чію временA, но и3 въ сaмое трапeзы врeмz. Нёкогда ќбw сожи1тельствуz съ ни1мъ брaтъ нёкій, вопроси2 є3го2: кaz бы видёніz былA тaйна; Е#гдa же ўвёдэти хотsща, и3 прилэжaща є3го2 ви1дэ, речE къ немY: глаг0лю ти2, чaдо, ћкw ѓще кjйлибо ќмъ њчи1ститсz совершeннэ, сaмыхъ служeбныхъ си1лъ, и3 чинHвъ видBніz tкрывaетъ томY бGъ. Вопроси1 же є3го2 и3 њ сeмъ: чесw2 рaди џтче, пaче всsкагw б9eственнагw писaніz pалти1рію соуслаждaешисz, и3 чесw2 рaди, поS ти1хw, ћкw съ нёкіимъ разглаг0льствуz словесы2 мни1шисz; Џнъ же къ немY речE: глаг0лю ти2, чaдо, си1це пред8изwбрази2 бGъ си1лу pалмHвъ въ смирeннэй души2 моeй, ћкоже и3 во прор0цэ дв7дэ: и3 tлучи1тисz t слaдости многоразли1чныхъ, ±же въ ни1хъ, видёніи не могY, всe бо б9eственное писaніе њб8eмлютъ. И# сі‰ ќбw мн0гw принуждaемь п0льзы рaди, со мн0гимъ смиренномyдріемъ, вопроси1вшему и3сповёда.

Брaтъ нёкій и4менемъ їwaннъ, t страны2 прим0рскихъ, пришeдъ приступи2 къ с™0му семY и3 вели1кому nтцY (с. 1044) філим0ну, и3 держaвъ є3го2 за н0зэ, речE къ немY: что2 сотворю2 џтче, да спасyсz; зрю1 бо, ћкw ќмъ њбх0дитъ и3 пари1тъ сёмw и3 nвaмw, въ н‰же не подобaетъ. Џнъ же мaлw помолчaвъ, речE: сіS стрaсть t внёшнихъ є4сть, и3 пребывaетъ: понeже є3щE не и4маши совершeнныz любвE къ бGу, є3щe бо не пришeлъ є3си2 въ теплотY любвE и3 познaніz є3гw2. Глаг0летъ брaтъ: и3 что2 сотворю2 џтче; Глаг0ла є3мY: и3ди2 ўжE, и3мёй сокровeнно поучeніе въ сeрдцэ твоeмъ, є4же м0жетъ ќмъ тв0й њчи1стити t си1хъ. Брaтъ не ўразумёвъ глаг0лемыхъ, ненаучeнъ сhй, глаг0ла стaрцу: чт0 є3сть сокровeнное поучeніе џтче; И# глаг0ла къ немY: и3ди2, трезви1сz въ сeрдцэ твоeмъ, и3 въ мhсли твоeй трeзвеннэй со стрaхомъ и3 трeпетомъ глаг0ли: гDи ї}се хrтE поми1луй мS! И$бо и3 блажeнный діад0хъ новонач†льнымъ си1це предаsше. Tшeдъ u5бо, и3 содёйствомъ б9іимъ, и3 nтцA моли1твами безм0лствовавъ, ўслади1сz сицевhмъ поучeніемъ вмaлэ. Ћкоже ѓбіе tступи2 t негw2, и3 не можaше сіE трeзвеннэ твори1ти и3 моли1тисz, пришeдъ пaки къ стaрцу, случи1вшеесz є3мY возвэсти2.

Претензии к содержанию