Страница 97 из 247
(с. 512)
в7. ВсЁ бэс0вскіе п0мыслы влагaютъ въ дyшу помышлє1ніz чyвственныхъ вещeй, въ ни1хже њбразyzсz ќмъ, ви1ды вещeй џныхъ въ себЁ н0ситъ, и3 t сaмагw ќбw дёла познаeтъ прибли1жившагосz врагA, ћкоже, ѓще tтщети1вшагw мS и3ли2 њбезчeстившагw въ помышлeніи моeмъ лицE бyдетъ, то2 њбличaетсz противорaтующій памzтоѕл0біz п0мыслъ. Ѓще пaки богaтства воспоминaніе бyдетъ, и3ли2 слaвы, то2 t дёла ћвэ познаeтсz њскорблsющій нaсъ: и3 во и4нныхъ п0мыслэхъ тaкожде t вeщи њбрsщеши предстоsщаго и3 под8ущaющаго. Не всBмъ же воспоминaніzмъ таковhхъ дёлъ t дeмонwвъ глаг0лю случaтисz: понeже є3стeственнw и3 сaмъ ќмъ дви1жимь t человёка, воwбражaетъ бы6вшаz: но кjи воспомин†ніz, ћрость и3 п0хоть чрез8естeственную вкyпэ нан0сzтъ; Смущeніz бо рaди си1лъ си1хъ, ќмъ помышлeніемъ любодёйствуетъ и3 б0ретсz, не могjй предзрёти законоположи1вшаго є3мY бGа. Понeже свётлость џнаz, во врeмz моли1твы во ўмЁ kвлsетсz, є3гдA не бывaетъ помышлeній њ вeщехъ.
G. Не tри1нетъ стрaстныхъ воспоминaній человёкъ, ѓще не сотвори1тъ прилэжaніz, п0хоть пощeніzми, бдёніzми и3 долулегaніzми побэди1ти, ћрость долготерпёніемъ, неѕл0біемъ и3 непамzтоѕл0біемъ ўкроти1ти. T си1хъ бо двyхъ страстeй є3двA не всЁ раждaютсz п0мыслы, ввергaющіи ќмъ во всегуби1тельство и3 поги1бель. Не возм0жно же стр†сти сjи побэди1ти, не презрёвшымъ всеконeчнw брaшенъ, и3 богaтствъ, и3 слaвы, є3щe же и3 своегw2 тёла, хотsщихъ рaди мн0гажды и3знурsти џное. Вельми2 u5бо нyжно подражaти бёдствующымъ въ м0ри, и3 творsщымъ и3звержeніе сосyдwвъ t наси1ліz вётрwвъ и3 востаю1щихъ в0лнъ. Но здЁ внимaти подобaетъ тщaтельнw, да не твори1мъ и3звержeніz сосyдwвъ длz тогw2, чт0бы показaтисz лю1демъ: понeже воспріeмлемъ мздY свою2, и3 друг0е лютёйшее пeрвагw пости1гнетъ нaсъ кораблекрушeніе, противодхнyвшу ѕл0му дyху тщеслaвіz. Тёмже и3 гDь нaшъ к0рмчаго, си1рэчь ќмъ, поучaz, глаг0летъ: внемли1те ми1лостыни вaшеz не твори1ти пред8 человёки, да ви1дими (с. 513) бyдете и4ми: ѓще ли же ни2, мзды2 не и4мате t nц7A нaшегw, и4же є4сть на нб7сёхъ. И# пaки: є3гдA м0литесz, глаг0летъ, не бyдите ћкоже лицемёри, ћкw лю1бzтъ въ с0нмищахъ, и3 въ ст0гнахъ моли1тисz, ћкw да kвsтсz человёкwмъ: ґми1нь глаг0лю вaмъ, ћкw воспріeмлютъ мздY свою2. Е#гдa же поститeсz, не бyдите, ћкоже лицемёри, сётующе: помрачaютъ бо ли1ца сво‰, ћкw да kвsтсz человёкwмъ постsщесz.
Ґми1нь глаг0лю вaмъ, ћкw воспріeмлютъ мздY свою2. Но внимaти подобaетъ здЁ врачY дyшъ, кaкw џнъ ми1лостынею ћрость врачyетъ, мlтвою же ќмъ њчищaетъ, и3 тaкожде пост0мъ п0хоть ўмерщвлsетъ: t ни1хже бывaетъ н0вый ґдaмъ, њбновлsемый по w4бразу создaвшагw є3го2: въ нeмже нёсть, безстрaстіz рaди, мyжескій п0лъ и3 жeнскій: нижE є3ди1ныz рaди вёры є4ллинъ и3 їудeй, њбрёзаніе и3 неwбрёзаніе, вaрваръ и3 скЂfъ, рaбъ и3 своб0дь, но всsчєскаz во всёхъ хrт0съ.
Њ сновидёніzхъ.
д7. И#спытaти подобaетъ, кaкw въ с0нныхъ мечтaніzхъ бёси w4бразы и3 ви1ды во ўмЁ нaшемъ творsтъ: семy бо подобaетъ прилучaтисz ўмY, и3ли2 nчи1ма ви1дzщу, и3ли2 слyхомъ слhшащу, и3ли2 чyвствомъ каковhмлибо њщущaющу, и3ли2 t пaмzти, ћже њбразов†ніz твори1тъ во ўмЁ, возбуждaz, є4же рaди тёла и3мsше. Бёси ќбw, мни1тсz мнЁ, пaмzть возбуждaюще, њбразyютъ ќмъ: џрганы бо t снA њбдержaтсz недёzтельны. Кaкw ќбw пaки пaмzть возбуждaютъ, вопроси1ти подобaетъ: нeгли страстьми2; И# сіE ћвно t тогw2, ћкw чи1стые и3 безстрaстные не претерпэвaютъ сицевaгw: є4сть же нёкое движeніе пaмzти и3 прост0е t нaсъ бывaющее, и3ли2 t с™hхъ си1лъ, по немyже со с™hми бесёдуемъ, и3 вечерsемъ. Nбaче внимaти подобaетъ, ћкw кjи воwбражє1ніz душA съ тёломъ и4мать, сjи кромЁ тёла (с. 514) пaмzть повторsетъ. И# сіE ћвно њ тогw2, что2 чaстw во снЁ и3мёемъ мы2 сіE, пок0ющусz тёлу: ћкоже бо м0жно п0мнити в0ду и3 со жaждою и3 безъ жaжды, тaкw м0жно п0мнити злaто съ лихоимaніемъ, и3 без8 лихоимaніz, и3 во и3нhхъ тaкожде вeщехъ. Ґ ћкw многоразли6чныz бывaютъ мечт†ніz, сіE є4сть знaменіе ѕлоковaрствіz бэс0вскагw. Вкyпэ же и3 сіE вёдэти подобaетъ, ћкw бёси и3 внBшніz вє1щи ўпотреблsютъ къ мечтaнію, ћкоже шyмъ в0лнъ длz плaвающихъ.
є7. Вельми2 пос0бствуетъ намёренію врагHвъ ћрость нaша, чрез8естeственнw дви1жима, и3 ко всsкому и4хъ ѕлоковaрствію препотрeбна бывaетъ. Тёмже днeмъ и3 н0щію возмущaти ю5 ни є3ди1нъ и3з8 ни1хъ дерзaетъ. Но є3гдA ўви1дzтъ ю5 свsзанную кр0тостію, тогдA под8 прaведными предл0гами ѓбіе ю5 tрэшaютъ, да nстрёйшею бhвъ ко ѕвBрскимъ и4хъ п0мысламъ потрeбна бyдетъ. Тёмже ни по прaвєднымъ, ни по непрaвєднымъ дэлHмъ не подобaетъ џную раздражaти, нижE ѕлhй мeчь давaти под8ущaющымъ: є4же чaстw мн0гихъ творsщихъ вёмъ, и3 пaче, нeжели подобaетъ, за м†лыz вины6 воспалsющихсz. ЧесH бо рaди, рцh ми, вступaеши ѓбіе во брaнь, ѓще брaшно, богaтство и3 слaву презрёлъ: что2 и3 питaеши псA, ничт0же и3мyщимъ показyzсz; Ѓще же сeй лaетъ и3 на людeй нах0дитъ, ћвэ, ћкw и4мать чт0либо, и3 сіE стрещи2 х0щетъ. Но ѓзъ таков0му далeче t чи1стыz мlтвы ўповaю бhти, вёдый пaгубную ћрость таковhz моли1твы. Свeрхъ же си1хъ ўдивлsюсz, ћкw и3 с™hхъ таковhй забы2, дв7да вопію1ща: престaни t гнёва, и3 њстaви ћрость. Е#кклесіaста же заповёдующа: tстaви ћрость t сeрдца твоегw2, и3 tри1ни лукaвство t пл0ти твоеS. Ґпcла же повелэвaюща, воздэвaти на всsкое врeмz, и3 на всsкомъ мёстэ преподHбныz рyки без8 гнёва. и3 размышлeній. Не семy ли научaемсz и3 тaинственнэ t дрeвнzгw nбhчаz людeй, выгонsти и3з8 домHвъ псHвъ во врeмz моли1твы; є4же показyетъ, ћкw не (с.
515) подобaетъ бhти въ молsщихсz ћрости, и3 ћрость ѕміє1въ віно2 и4хъ тёмже вінA назwрeи ўдалsлисz. Ґ њ сeмъ, ћкw не подобaетъ пещи1сz њ nдeждэ, и3ли2 брaшнахъ, мню2, и3зли1шно писaти, самомy бо сп7си1телю во є3ђліи запрещaющу: не пецhтесz, глаг0летъ, душeю вaшею, что2 ћсте, и3ли2 что2 піeте, и3ли2 во что2 њблечeтесz. Kзhчникwвъ бо є4сть дёло сіE и3 невёрующихъ, tвергaющихъ пр0мыслъ вLчень, и3 творцA tрицaющихсz: хrтіaнъ же всеконeчнw сіE чyждо, ўвёровавшихъ, ћкw нёкогда и3 двЁ пти6цы цэни6мыz ґссaріемъ под8 смотрeніемъ с™hхъ ѓгGлъ сyть. Nбaче и3 сeй nбhчай и4мутъ бёси, є4же по нечи1стыхъ п0мыслэхъ влагaти и3 п0мыслы попечeніz, да ўклони1тсz ї}съ, мнHгимъ сyщымъ помышлeніzмъ на мёстэ ўмA, и3 безпл0дно бyдетъ сл0во, подавлsемо t п0мыслwвъ попечeніz. Tл0жше u5бо сjи, возвeргнемъ печaль нaшу на гDа, дов0льствуzсz сyщимъ, и3 ўб0гую жи1знь и3 nдeжду и3мёz, роди1телей тщеслaвіz по всsкъ дeнь да совлекaемсz. Ѓще же кто2 мни1тъ, ћкw безwбрaзенъ џнъ по ўб0гой nдeждэ, да взирaетъ на с™aго пavла, въ зимЁ и3 наготЁ њжидaющаго вэнцA прaвды. Но понeже ґпcлъ мjръ сeй поз0рищемъ и3 п0прищемъ и3меновA, да вёмы, ѓще є4сть возм0жно, њблeкшемусz въ п0мыслы попечeніz тещи2 къ п0чести вhшнzгw звaніz б9іz, и3ли2 брaтисz съ начaлы, со властьми2 и3 съ міродержи1тели тьмы2 вёка сегw2. ѓзъ ќбw вёмъ t сaмыz чyвственныz научaемь п0вэсти.
Ћкоже бо текyщій къ п0прищу возбранeнъ бyдетъ и3 ўдержaнъ t хітHна: си1це ќмъ t п0мыслwвъ попечeніz, ѓще и4стинно сл0во глаг0лющее, ћкw ќмъ во своeмъ пребывaетъ сокр0вищи. И#дёже бо, глаг0летъ, сокр0вище твоE є4сть, тY бyдетъ и3 сeрдце твоE.
ѕ7. И#з8 п0мыслwвъ и3нhе tсэкaютъ, и3нhе же сaми tсэкaютсz: tсэкaютъ лукaвые п0мыслы благjе, tсэкaютсz же t благи1хъ лукaвые. Д¦ъ ќбw с™hй перворождeнному внeмлетъ п0мыслу, и3 по немY њсуждaетъ ны2, и3ли2 пріeмлетъ. Ґ є4же глаг0лю, (с. 516) сіE є4сть: и3мёю нёкій п0мыслъ страннолю1біz, и3 и3мёю ќбw њ гDэ, но сeй, нашeдшу и3скушaющему п0мыслу, tсэкaетсz под8ущaющему страннолю1бствовати слaвы рaди. И# пaки, и3мёю страннолю1біz п0мыслъ, дабы2 kви1тисz лю1демъ: но сeй, нашeдшу лyчшему п0мыслу, tсэкaетсz, ўправлsющему ко гDу пaче добродётель нaшу, и3 не длz показaніz сі‰ твори1ти нaсъ понуждaющему.
з7. П0мыслwвъ ѓгGльскихъ, и3 человёческихъ, и3 сyщихъ t дeмонwвъ, сіE разли1чіе со мн0гимъ наблюдeніемъ бhти познaхомъ, ћкw, вопeрвыхъ ѓгGльстіи є3стєствA вещeй и3спытyютъ и3 духHвныz и4хъ мы6сли и3зыскyютъ: сjесть, чесw2 рaди бhсть злaто, и3 почто2 пещaнымъ въ части1цахъ земли2 посёzсz, и3 со мн0гимъ ўси1ліемъ и3 труд0мъ њбрэтaетсz; кaкw же њбрётенное вод0ю м0етсz, и3 nгню2 предаeтсz, и3 си1це въ рyки худ0жникwвъ влагaетсz, творsщихъ свёщникъ ски1ніи, и3 fmміaмникъ, и3 кади6льницы, и3 чaшы, въ ни1хже не ктомY нhнэ піeтъ, по благодaти сп7си1телz нaшегw, вавmлHнскій цaрь, но кле0па прин0ситъ сeрдце горsщее t си1хъ тaинствъ. Бэс0вскій же п0мыслъ си1хъ не вёсть и3 не разумёетъ, но є3ди1ное стzжaніе чyвственнагw злaта безстyднw предлагaетъ, и3 ўтёху t сегw2 и3 слaву бyдущую предсказyетъ. Человёческій же п0мыслъ ни стzжaніz не и4щетъ, нижE и3спытyетъ, чегw2 є4сть знaменіемъ злaто: но т0кмw простhй ви1дъ злaта въ мhсли без8 стрaсти и3 лихоимaніz воwбражaетъ. Сіe же сaмое сл0во и3 въ разсуждeніе други1хъ вещeй и3зречeно бyдетъ, по прaвилу семY тaинственнэ глаг0лемое.