Страница 2 из 22
Тылбаас прин циптэрэ
Бу кинигэ былыргы еврей тылынан суруллубут төрүт тиэкискэ олоҕуран сахалыы тылбаастанна. Тылбаас сүрүн сыала — былыргы еврей тылынан суруллубут тиэкис суол-татын уонна ис хоһоонун саха аныгы литературнай тылынан төһө кыалларынан чопчу тиэрдии. Онон ааҕааччы бу тылбаас уонна Библия нууччалыы Синодальнай тылбааһын икки ар-дыларыгар сөп түбэспэт өрүттэри булуон сөп. Тоҕо диэтэххэ, Синодальнай тылбаас былыргы еврей тылынан суруллубут төрүт тиэкистэн быһаччы тылбаастамматаҕа, тылбаастыыр принциптэрэ да биһиэниттэн эмиэ ураты этэ.
Биһиги тылбааспыт бары өттүнэн, ол эбэтэр былыргы тө-рүт тиэкискэ төһө сөп түбэһэрин, саха тылын нуорматын төһө тутуһарын икки өттүттэн квалификациялаах специа-листар сыныйан туран бэрэбиэркэлээтилэр. Өскөтүн, эн ааҕааччы, ханнык эмэ киһи уларытыах түбэлтэтин эбэтэр сыыһаны бэлиэтии көрдөххүнэ кинигэни таһаарбыт кыһаҕа, ол эбэтэр Россиятааҕы Библия Уопсастыбатыгар биллэрэр-гэр көрдөһөбүт.
АЙЫЛЛЫЫ
1
Танара бастаан халлааны уонна сири айбыт. 2Сир үрдэ иччитэх эбит, түгэҕэ биллибэт далай үрдүгэр харана бүрүүкээн турара, арай Танара тыына уу үрдү-нэн дайа көтөрө.
3Танара: «Сырдык буолуохтун!»— диэбитигэр, сыр-дык буолбут. 4Танара сырдык үтүөтүн көрөн сөбүлээбит, итиэннэ сырдыгы харанаттан араарбыт. 5Танара сырды-гы — күнүс, харананы — түүн диэн ааттаабыт. Киэһэ буолбут, сарсыарда буолбут — биир күн туолбут.
6Танара: «Уу хаба ортотугар ууну ууттан араарар кы-таанах арана баар буоллун», — диэбит. 7Танара кытаанах арананы айбыт, ол кэннэ арана аннынааҕы уонна үрдү-нээҕи уулары араарбыт. Оннук буолбут. 8Танара арананы «халлаан» диэн ааттаабыт. Киэһэ буолбут, сарсыарда буолбут — иккис күн туолбут.
9Танара эппит: «Халлаан анныгар баар уу биир сиргэ тү-мүлүннүн, кураанах көһүннүн». Оннук буолбут. 10Танара кураанаҕы «сир» диэн ааттаабыт, оттон түмүллүбүт ууну «байҕал» диэн ааттаабыт. Ону көрөн Танара сөбүлээбит.
пТанара: «Сир ача күөҕүнэн силигилии үүннүн, от-мас, туораҕын ыһан ас эгэлгэ көрүнүн биэрэр мас үүннүн, ол аһын сиэмэтэ сиртэн силистэннин», — диэбитэ, оннук буолбут. 12Сиртэн туорах араас көрүнүн ыһар от-мас, туорахтаах аһы биэрэр мас эгэлгэ көрүнэ быкпыт. Ону көрөн Танара астыммыт. 13Киэһэ буолбут, сарсыарда буолбут — үһүс күн туолбут.
14Танара: «Халлаан аранатыгар сырдатар эттиктэр баар буоллуннар, түүнү уонна күнүһү араарар, кэми-кэрдиини, күнү-дьылы, биллэрэр бэлиэ буоллуннар. 15Халлаан аранатыгар сыдьаайдыннар, сир ньууругар тыктыннар», — диэн эппит, оннук буолбут. 16Танара икки улахан сырдатааччыны: улаханын күнүһү, кыра-тын — түүнү салайарга анаан айбыт, итиэннэ сулустары онорбут. 17Уонна ылан олору сири сырдаттыннар диэн халлаан аранатыгар олохтообут. 18Күнүһү уонна түүнү салайдыннар, сырдыгы уонна харананы араардыннар диэн. Танара ону көрөн сөбүлээбит. 19Киэһэ буолбут, сарсыарда буолбут — төрдүс күн туолбут.
20Танара эппит: «Ууга тыынар тыыннаах күөнэхтээтин, оттон сир үрдүнэн халлаан аранатыгар көтөр кынаттаах көччүйдүн». 21Танара сүнкэн уу кыылларын, тыынар тыыннаах, хамсыыр харамай уустарын, көтөр кынаттаах эгэлгэ көрүнүн айбыт. Итиэннэ ону көрөн сөбүлээбит.
22 Итини барытын Танара алҕаабыт уонна: «Ууһаан, үксээн, ууну толорун. Сир үрдүгэр көтөр кынаттаах тэнийдин», — диэбит. 23Киэһэ буолбут, сарсыарда буолбут— бэһис күн туолбут.
24Танара: «Сир ийэ тыынар тыыннаах эгэлгэтин ууһаттын: кыылы, үөнү-көйүүрү, хамсыыр харамайы, көрүннэринэн наардаатын», — диэбит, оннук буолбут. 25Танара сир кыылларын бары көрүнүн, сүөһү, сир-буор бары харамайын уустарын айбыт. Итини барытын көрөн Танара сөбүлээбит.
26Танара эппит: «Дьэ, бэйэбит дьүһүммүтүгэр холоон, бэйэбитигэр майгынныыр бодолоох киһини айыахха, кини уу балыктарын, халлаан көтөрдөрүн, сүөһүнү, сири-дойдуну, сир үрдүгэр баар хамсыыр харамайы ба-һылаатын-көһүлээтин диэн». 27Оннук Танара бэйэтигэр холоон киһини, Танараҕа холооннооҕу айбыт: кинини эр киһи уонна дьахтар гына айбыт. 28 Итиэннэ кинилэри Танара алҕаан маннык диэбит: «Ууһаан-тэнийин, элбээн, сиргэ олохсуйун уонна уу балыгын, халлаан көтөрүн, сир кыылын баһылаан». 29Ол кэннэ Танара: «Дьэ, мин эһиэхэ сииргитигэр анаан сир үрдүгэр сиэмэлээн үүнэр оту, сиэмэлээн үүнэр ас биэрэр баар маһы барытын биэ-рэбин. 30Оттон сир кыыллара уонна халлаан көтөрдөрө, сир үрдүгэр баар тыынар тыыннаах харамайдар аһыыл-ларыгар күөх үүнээйини биэрэбин». Оннук буолбут. 31Танара тугу айбытын барытын көрбүтэ — олус үчүгэй эбит. Киэһэ буолбут, сарсыарда буолбут — алтыс күн туолбут.
2
Халлаан уонна сир силиктэрэ сиппит. 2Танара сэт-тис күн үлэтин бүтэрбит, итиэннэ бу онорбут үлэтин кэнниттэн сэттис күнүгэр сынньаммыт. 3Танара бу сэттис күнү алҕаабыт, ытык күн онорбут, тоҕо диэтэххэ онно Танара айан онорбутун ситэрбититтэн сынньаммыт.
4Бу— сир уонна халлаан айыллыбытын туһунан номох. Айыы Тойон Танара сирдээх халлааны онорор кэмигэр, 5сиргэ буула талаҕа да суоҕа, хонуу ото да үүнэ илигэ, тоҕо диэтэххэ Айыы Тойон Танара сиргэ ардаҕы-самыы-ры кута илигэ, сир кунуһун сөхсүтүөх киһи эмиэ суоҕа. 6Арай, сир сылаас тыына тахсан сир ньуурун барытын сиигирдэрэ. 7Айыы Тойон Танара буор күдэниттэн киһи-ни онорбут. Ити кэннэ таныытын үүтүнэн олох тыынын үрбүт. Онуоха киһи тыынар тыыннаах буолбут. 8Илин диэки Тойон Танара Эдиэмнэ уйгу-быйан сири олохтоо-бут, онно онорбут киһитин олохсуппут. 9Тойон Танара сир буоруттан киһи сииригэр уонна көрүөҕэр кэрэ мас эгэлгэтин үүннэрбит. Оттон быйаннаах сир хаба орто-тугар олох маһын уонна үтүөнү-мөкүнү арааран билэргэ аналлаах маһы олордубут. 10 Эдиэмтэн өрүс тахсан быйан-наах сири нүөлсүтэр эбит, онтон түөрт салааҕа арахсар эбит. 11 Олортон биирдэрин аата Пишон, көмүстээх Хавил сирин эргийэр эбит. 12 Ол сир көмүһэ үтүөтүнэн биллэр, онно үчүгэй сыттаах сымала, шохам диэн күндү таас баар эбит. 13Иккис өрүс аата Гихон: ол Кууш сирин эргийэ ус-тар эбит. 14Үһүс өрүс Декель диэн ааттаах, Ашшуур илин өттүгэр түһэр эбит. Оттон төрдүс өрүс Ферат. 15Айыы Тойон Танара киһини ылан быйаннаах сири бэрийдин уонна көрдүн-харайдын диэн Эдиэмнэ олохсуппут. 16 Кини киһиэхэ бу курдук эппит: «Быйан хайа баҕар маһыттан ылан айаххар аһаа. 17 Ол гынан баран үтүөнү-мөкүнү араа-рар билии маһыттан сиэмэ.
Өскөтүн сиэтэххинэ, сиэбит күннэр өлүөн!» 18Айыы Тойон Танара: «Киһи соҕотох сылдьара куһаҕан буолсу, онон киниэхэ холоонноох кө-мөлөһөөччүтэ оноруум», — диэбит. 19 Айыы Тойон Танара буорунан бары кыылы, халлаан көтөрүн барытын чочуйан онорбут уонна киһиэхэ илдьибит; кини туох диэн аатта-талыырын көрөөрү. Инньэ гынан тыынар тыыннаахтары киһи ааттаабыт. 20Киһи сүөһүнү барытын, халлаан көтө-рүн, хонуу кыылын барытын ааттаабыт. Оттон бэйэтигэр холоонноох көмөлөһөөччүнү булбатах. 21Онуоха Айыы Тойон Танара киһини кытаанахтык утутан кэбиспит. Утуйбутун кэннэ биир ойоҕоһун ороон ылан баран, ол оннун этинэн бүрүйбүт. 22Айыы Тойон Танара ол киһит-тэн орообут ойоҕоһунан дьахтары онорбут уонна киһиэхэ илдьибит. 23Киһи эппит:
— Бу — мин унуоҕум сорҕото,
Этим-сииним сорҕото,
Эрин сорҕото буоларын туоһута Ойох диэн буоллун кини аата.
24 Ол иһин киһи аҕалаах ийэтин хаалларан ойоҕор тардыһар, кинилиин биир таманнаах буолаары. 25 Киһи уонна дьахтар иккиэн сыгынньах сылдьар эбиттэр уонна онтон кыбыстыбат эбиттэр.
З
Моҕой Айыы Тойон Танара айбыт кыылларыттан барыларыттан саамай угаайылаах өйдөөхтөрө эбит. Кини дьахтартан ыйыппыт: «Быйаннаах сир хайа да ма-һын аһыттан сиэмэн диэн Танара эппитэ, чахчы дуо?» 2Дьахтар моҕойго: «Биһиги быйаннаах сир мастарын аһыттан сиэхпитин сөп. 3Ол гынан баран, Танара быйан-наах сир ортотугар турар мастан сиэмэн, таарыйыман даҕаны — өлүөххүт, — диэбитэ». 4Моҕой дьахтарга: «Олох өлүөххүт суоҕа, 5тоҕо диэтэххэ Танара билэр, сиэ-бит күннүтүгэр хараххыт аһыллыаҕа, Танара курдук үтүөнү-мөкүнү арааран билэр буолуоххут», — диэбит. 6Дьахтар бу мас аһа сииргэ үчүгэйин уонна киһини кэрэхсэтэр көрүннээҕин, билиини биэрэринэн умсугута-рын көрбүт. Итиэннэ аһыттан ылан сиэбит, өссө эригэр биэрбитэ, анараанныта эмиэ сиэбит. 7Онуоха иккиэн-нэрин хараҕа аһыллыбыт: сыгынньахтарын билбиттэр уонна смоковница сэбирдэҕинэн тиктэн бэйэлэрин иилии бааммыттар. 8 Быйаннаах сиргэ күнүскү сөрүүн тыал ил-гийбитигэр, хааман иһэр Айыы Тойон Танара санатын истэн, киһи ойоҕунаан Айыы Тойон Танараттан быйан-наах сир мастарын быыһыгар саспыттар. 9Айыы Тойон Танара киһиэхэ туһулаан: «Ханна бааргыный?» — диэбит. 10Кини: «Эн санаҕын быйаннаах сиргэ истээт, сыгын-ньахпын диэн куттанан саһан хаалбытым», — диэбит. пОнуоха: «Сыгынньаххын диэн эйиэхэ ким эттэ? Мин боппут маспыттан сиэбэтэҕин дуо?» — диэбит. 12Киһи эппит: «Эн миэхэ биэрбит дьахтарын ол мастан ылан биэрбитин сиэбитим».