Добротолюбие

Страница 223 из 247

Первоначaльнэ њ воздержaніи чрeва нaми речeтсz, противолежaщемъ чревоwб8zдeнію: њ w4бразэ пощeніz и3 кaчествэ и3 коли1чествэ брaшенъ: и3 сі‰ не t себE речeмъ, но ±же пріsхомъ t с™hхъ nтє1цъ. Nни2 ќбw не є3ди1но прaвило пощeніz, нижE є3ди1нъ w4бразъ пріsтіz пи1щи, ни тyюжде мёру предaша: за є4же не всBмъ тyюжде и3мёти крёпость, и3ли2 в0зраста рaди, и3ли2 нeмощи рaди, и3ли2 по навыкновeнію рaди св0йства тёла. Въ є3ди1номъ же всёмъ то2 предaша намёреніи, бёгати многоsстіz, и3 tвращaтисz и3зли1шества брaшенъ. Повседнeвное съ ўмёренностію пріsтіе пи1щи полeзнэйшее и3скуси1ша бhти, и3 чистотЁ споспэшествyющее пaче, нeжели чрез8 три2 и3ли2 четhре дни6, и3ли2 до седми1цы простирaющеесz пощeніе. И$бо, речE, безмёрнэ простирaющійсz на пощeніе, вhше мёры пот0мъ чaстэ ўпотреблsетъ пи1щу: ћкw t сегw2, nвогдA ќбw t чрезмёрнагw неzдeніz и3знемогaетъ тёло, и3 къ д¦0внымъ служeніємъ лэни1вэйшее бывaетъ: nвогдa же мн0жествомъ ћствъ њтzгчaемое, ўнhніе и3 разслаблeніе твори1тъ въ душЁ. И# пaки: не (с. 1131) всBмъ прили1чно бhти и3скуси1ша ўпотреблeніе ѕёлій и3 nвощeй, нижE всBмъ мощи2 ўпотреблsти пи1щу сyхагw хлёба. И# и3н0му ќбw рёша, двЁ ли6трэ kдyщу хлёба є3щE ґлкaти: и3н0му же kдyщу ли1тру и3ли2 шeсть ќнгій, насыщaтисz. ВсBмъ ќбw, ћкоже предречeсz, є3ди1нъ предёлъ воздержaніz предaша, є4же не прельщaтисz насыщeніемъ чрeва, нижE привлекaтисz слaстію гортaни.

Нижe бо разли1чіе кaчества брaшенъ т0чію, но и3 коли1чество мн0жества џнэхъ разжжє1нныz стрёлы блудA њбhче возжигaти. Kковhzлибо когдA пи1щи наполнsемо чрeво, блyдное сёмz раждaетъ. И# пaки, не т0чію піsнство вінA мhсль ўпоевaти њбhче, но и3 сhтость воды2, и3 всsкихъ брaшенъ и3збhтокъ њтzгчeнну и3 дрeмлющу тY содёловаетъ. Сод0млzнwмъ не вінA и3 разли1чныхъ брaшенъ піsнство низвращeніz бhсть вінA, но хлёба сhтость, по прор0ку. Нeмощь тэлeснаz чистотЁ сeрдца не сопротивлsетсz, є3гдA подаeмъ тёлу, ±же нeмощь трeбуетъ, ґ не ±же слaсть х0щетъ. Брaшенъ ўпотреблeніе, є3ли1кw послужи1ти къ житію2 пріeмлетсz, ґ не є3ли1кw раб0тати стремлeніємъ п0хоти. Ўмёренное и3 съ рaзумомъ пи1щи пріsтіе здрaвіz причaстно бывaетъ тэлeснагw, ґ не свzтhню teмлетъ. Предёлъ воздержaніz, и3 прaвило прeданно t nтє1цъ и3звёстно є4сть сіE: вкушaющему каковyюлибо пи1щу, є3щE желaнію въ нeмъ сyщу, t тоS воздержaтисz, и3 не њжидaти насыщeніz. И# ґп0столъ рeкшій, пл0ти ўг0діz не твори1ти въ п0хоти, не нyжное жи1зни њкормлeніе возбрани2, но сластолю1бное прилэжaніе tречE. Прит0мъ же къ чистотЁ совершeннэй души2, є3ди1но воздержaніе брaшенъ не си1льно, ѓще не и3 пр0чыz добродBтели соединsтсz. Тёмже смирeніе съ послушaніемъ и3 тёла ўдручeніемъ мн0гw нaмъ пос0бствуютъ. Воздержaніе t сребролю1біz, не т0чію, є4же не и3мёти сребрA, но и3 не вожделёти стzжaти џное, къ чистотЁ души2 путев0дствуетъ.

Гнёва ўдалeніе, печaли, тщеслaвіz, гордhни, вс‰ сі‰ глaвную души2 чистотY (с. 1132) содёловаютъ. Чaстну же цэломyдріемъ, сjесть, чистотY души2 и3зрsднw воздержaніе и3 п0стъ и3справлsетъ. Не возм0жно бо чрeвомъ насыщeнному проти1ву дyха блудA рaтовати въ мhсли. Тёмже пeрвый нaмъ да бyдетъ п0двигъ, є4же њбладaти чрeвомъ, и3 порабощaти тёло: не т0чію пост0мъ, но и3 бдёніемъ, и3 труд0мъ, и3 чтeніемъ, и3 є4же собирaти сeрдце въ стрaхъ геeнны, и3 въ желaніе цaрствіz небeснагw.

Њ стрaсти блyднэй и3 п0хоти плотстёй.

Вторhй нaмъ п0двигъ є4сть проти1ву стрaсти блудA, и3 п0хоти пл0ти: сіS п0хоть t пeрвагw в0зраста начинaетъ стужaти человёку. Вели1кій сeй п0двигъ и3 лю1тъ, и3 сугyбу и3мyщъ борьбY. Понeже и3ны6мъ пор0камъ въ душЁ т0чію и3мyщымъ брaнь, сeй же сугyбу є4сть въ душЁ и3 тёлэ составлsемый: и3 сегw2 рaди сугyбо борeніе воспріsти подобaетъ. Ни бо2 дов0льно є4сть є3ди1но тэлeсное пощeніе къ стzжaнію совершeннагw цэломyдріz и3 и4стинныz чистоты2, ѓще и3 сeрдца не бyдетъ сокрушeніе, и3 моли1тва къ бGу непрестaннаz, и3 чaстое писaній поучeніе, и3 трyдъ, и3 рукодёліе: ±же м0гутъ непостоsннаz души2 стремлє1ніz ўдeрживати, и3 t сквeрныхъ мечтaній возвращaти ю5. Прeжде же всёхъ споспэшествyетъ смирeніе души2, є3гHже кромЁ, ни блyдъ, ни и4но что2 возм0жетъ кто2 побэди1ти. Предвари1тельнэ ќбw подобaетъ всsкимъ хранeніемъ блюсти2 сeрдце t сквeрныхъ п0мыслwвъ: t сегH бо происх0дzтъ, по гDню сл0ву, помышлє1ніz ѕл†z, ўб‡йства, прелюбодэ‰ніz, любодэ‰ніz, и3 прHчаz. И$бо и3 пощeніе, не т0чію къ ўдручeнію тёла нaмъ ўзак0нено є4сть, но и3 къ трезвёнію ўмA, да не мн0жествомъ брaшенъ помрачи1всz и3знем0жетъ къ наблюдeнію п0мыслwвъ. Подобaетъ ќбw не т0чію въ тэлeсномъ пощeніи всsко тщaніе kвлsти, но и3 во внимaніи п0мыслwвъ, и3 въ д¦0вномъ поучeніи: и4хже кромЁ не возм0жнw къ высотЁ и4стиннагw цэломyдріz и3 чистоты2 (с. 1133) взhти.

Прили1чествуетъ ќбw нaмъ њчищaти пeрвэе, по гDню сл0ву, внyтреннее стклsницы и3 блю1да, да бyдетъ и3 внёшнее чи1сто. СегH же рaди ѓще є4сть въ нaсъ тщaніе по ґпcлу, зак0ннw подвизaтисz и3 ўвэнчaтисz побэди1вшымъ нечи1стаго бёса блyднаго, не њ нaшей си1лэ и3 п0двизэ дерзaимъ, но њ п0мощи вLки нaшегw бGа: не престаeтъ бо человёкъ рaтуемь бhти t дyха сегw2, д0ндеже вои1стинну вёровати бyдетъ, ћкw не свои1мъ тщaніемъ, ни свои1мъ труд0мъ, но б9іимъ покр0вомъ и3 п0мощію и3збавлsетсz сегw2 недyга, и3 на высотY чистоты2 восх0дитъ: и3 пaче є3стествA є4сть вeщь, и3 нёкіимъ w4бразомъ внЁ тёла бывaетъ, и4же разжє1ніz пл0ти и3 сл†сти то‰ попрaвый. И# сегw2 рaди, не возм0жно є4сть человёку (да тaкw рекY) свои1ма крыл0ма къ выс0кой сeй, и3 небeсной п0чести с™hни возлетёти, и3 подражaтелю ѓгGлъ бhти, ѓще не благодaть б9іz, сего2 t земли2 и3 блaта возведeтъ. Ни є3ди1ною бо и3н0ю добродётелію њбложeнные пл0тію человёцы духHвнымъ пaче под0бzтсz ѓгGлwмъ, ћкоже цэломyдріемъ. Сeю бо є3щE на земли2 сyще и3 пребывaюще, и4мутъ по ґп0столу житіE на нб7сёхъ. Знaменіе же, є4же добродётель сію2 совершeннw стzжaти нaмъ, є4сть, є3гдA ни є3ди1ному w4бразу сквeрнагw мечтaніz во снёхъ душA внимaетъ. Ѓще бо и3 не вмэнsетсz въ грёхъ таков0е движeніе, nбaче знaменіе є4сть, ћкw недyгуетъ душA, и3 стрaсти не и3збaвисz.

И# сегw2 рaди случaющаzсz нaмъ во снёхъ сквє1рнаz мечт†ніz, њбличeніе бhти предвари1вшагw ўнhніz, и3 сyщіz въ нaсъ нeмощи, вёровати д0лжни є3смы2: сокровeнный въ тaйностэхъ души2 недyгъ kвлeнъ творsщу, случaющусz въ с0нномъ видёніи сквeрному и3скушeнію. Тёмже и3 врaчь дyшъ нaшихъ, въ тaйныхъ души2 цэльбY положи2, и3дёже и3 вины6 недyга вёдzше бhти, глаг0лz: ћкw всsкъ, и4же воззри1тъ на женY, ко є4же вожделёти є3S, ўжE любодёйствова съ нeю въ сeрдцэ своeмъ: не толи1кw любопы6тныz, и3 бл{дныz џчи и3справлsz, (с. 1134) є3ли1кw внyтрь водружeнную дyшу, ћже д†нныz на блaго t бGа џчи, ѕлЁ ўпотреби2. Сегw2 рaди и3 премyдраz при1тча не глаг0летъ: всsцэмъ хранeніемъ блюди2 твои2 џчи, но всsцэмъ хранeніемъ блюди2 сeрдце: џному наипaче нал0жиши врачевство2 хранeніz, во є4же х0щетъ nчесA ўпотреблsющему. Тёмже сіE да бyдетъ сeрдца нaшегw пред8wхранeніе: да є3гдA въ нaшей мhсли пaмzть бyдетъ жены2, діaвольскимъ ѕлодёйствомъ произрaстшаz, ѓще случи1тсz мaтере, и3ли2 сестры2, и3ли2 и3нёхъ нёкіихъ жeнъ благоговёйныхъ, ск0рw сію2 и3зг0нимъ t сeрдца: да не на мн0зэ пребывaющымъ нaмъ въ сeй пaмzти, ѕлhхъ прелeстникъ t си1хъ ли1цъ низведeтъ и3 низри1нетъ мhсль въ сквє1рнаz и3 врє1днаz помышлє1ніz.

Ћкоже и3 t бGа къ первоздaнному дaннаz зaповэдь повелэвaетъ блюсти2 главY ѕмjеву: сjесть врeдныхъ п0мыслwвъ нач†ла, и4миже ползсти2 въ дyшы нaшz покушaетсz: да не главы2 пріsтіемъ, ћже є4сть прил0гъ п0мысла, пр0чее тёло ѕмjz, сjесть, слaсти сосложeніе пріи1мемъ. И# t сегw2 ѓбіе на беззак0нное дэsніе низведeтъ мhсль. Но прили1чествуетъ по пи1санному, во ќтріz и3збивaти вс‰ грBшныz земли2. си1рэчь свётомъ рaзума разсуждaти и3 потреблsти грэхHвныz п0мыслы t земли2, ћже є4сть сeрдце нaше, по ўчeнію гDню: и3 док0лэ є3щE младeнцы сyть сhны вавmлHнскіи, ѕлhи, глаг0лю, п0мыслы, си1хъ разбивaти и3 сокрушaти њ кaмень, и4же є4сть хrт0съ. Ѓще во нaшимъ сосложeніемъ возмужaютъ, не без8 вели1ка воздыхaніz и3 трудA побэждeни бhти м0гутъ. Къ речє1ннымъ же њ б9eственнагw писaніz, добро2 є4сть и3 словесA с™hхъ nтє1цъ воспомzнyти. Речeно бhсть u5бо с™hмъ васjліемъ, є3пjскопомъ кесарjи каппадокjйскіz: и3 жены2 не знaю, и3 дёвственникъ нёсмь. Толи1кw вёдzше, ћкw не въ тэлeснэмъ т0чію воздержaніи t жены2, дaръ дёвства и3справлsетсz, є3ли1кw въ душeвнэй свsтости и3 чистотЁ, ћже стрaхомъ б9іимъ и3справлsтисz њбhче. Глаг0лютъ же и3 сіE nтцы2: ћко не возм0жно нaмъ добродётель (с. 1135) чистоты2 совершeннw стzжaти, ѓще не пeрвэе и4стинное смиренномyдріе въ сeрдцэ нaшемъ стsжемъ: ни рaзума и4стиннагw спод0битисz, док0лэ въ тaйныхъ души2 стрaсть блyднаz присэди1тъ.

Претензии к содержанию