Добротолюбие

Страница 229 из 247

Е$сть бо не мaла добродётель, но t нар0читэйшихъ с™aгw д¦а даровaній сyщаz, њ ни1хже глаг0летъ ґп0столъ: џвому даeтсz д¦омъ сл0во премyдрости, и3н0му же сл0во рaзума, њ т0мже д©э, друг0му же вёра тёмъ же д¦омъ, и3н0му даров†ніz и3сцэлeній, друг0му же разсуждє1ніz духовHмъ. Тaже и3сп0лншусz и3счислeнію дух0вныхъ даровaній, присовокуплsетъ: вс‰ же сі‰ дёйствуетъ є3ди1нъ и3 т0йже д¦ъ. Зри1те u5бо, не земнhй, нижE мaлый є4сть разсуждeніz (с. 1160) дaръ, но б9іz благодaти величaйшій дaръ. Е#мyже ѓще и4нокъ всeю си1лою и3 тщaніемъ не послёдуетъ, и3 входsщихъ въ него2 духHвъ разсуждeнію твeрдымъ п0мысломъ не навhкнетъ, нyжно є4сть є3мY ћкw въ нощи2 заблyждшему, не т0чію въ лютёйшыz ѕл0бы ћмы впадaти, но и3 на рaвныхъ и3 прaвыхъ мёстэхъ претыкaтисz. На пaмzть u5бо мнЁ пріи1де и3ногдA въ лётэхъ ю4ности моеS, въ предёлэхъ fиваjды, и3дёже блажeнный ґнтHній пребывaше, стaрцємъ собрaвшымсz къ немY, и3 взыскaніе съ ни1мъ творsщымъ њ совершeнствэ добродётели: кaz сjесть всёхъ былa бы б0льшаz добродётелей, и3 могyщаz и4нока t сётей діaвола, и3 прeлести є3гw2 безврeдна сохрани1ти. Кjйждо u5бо по понsтію своеS мhсли давaше мнёніе. И# џвіи глаг0лаху п0стъ и3 бдёніе: ћкw си1ми и3стончавaющейсz мhсли и3 чистотЁ присyщей, ўд0бэе къ бGу мощи2 прибли1житисz.

Џвіи же, нестzжaніе и3 презрёніе свои1хъ вещeй: ћкw t сегw2 мhсли многоплетeнныхъ вeрвій мірскaгw попечeніz и3збaвльшейсz, ўд0бэе м0щно къ бGу прибли1житисz. Џвіи же ми1лостыни добродётель предпочт0ша, ћкоже гDу во є3ђліи глаг0лющу: пріиди1те благословeнніи nц7A моегw2, наслёдуйте ўгот0ванное вaмъ цaрствіе t сложeніz мjра: взалкaхсz бо, и3 дaсте ми2 ћсти , и3 прHчаz. И# є3гдA си1мъ w4бразомъ разли1чными добродётельми кjйждо по своемY мнёнію глаг0лаше пaче мощи2 человёку прибли1житисz къ бGу, мимои1де мн0га чaсть н0щи въ прёніи сeмъ. П0слэжде всёхъ блажeнный ґнтHній tвэщA: сі‰ вс‰, ±же рек0сте, и3 н{жна сyть и3 полє1зна и4щущымъ бGа, и3 къ немY пріити2 желaющымъ: но си1мъ добродётелемъ пріимyщества подaти не попущaетъ нaмъ то2, ћкw њбрэт0хомъ мы2 мн0гихъ и3 въ постёхъ и3 бдёніихъ ходи1вшихъ, и3 въ пустhню сами1хъ себE tлучи1вшихъ, и3 въ нестzжaніи крaйнэйшемъ претерпёвшихъ тaкw, ћкw нижE дневнhz пи1щи себЁ њстaвити: и3 ми1лостыню и3спрaвившихъ толи1кw, ћкw не довлёти и5мъ и3мёній къ раздаsнію: и3 по си1хъ nкаsннw tпaдшихъ добродётели, и3 (с. 1161) къ нечeстію поп0лзшихсz, что2 ќбw и5хъ соврати1тисz прaвагw пути2 содёла; Не и4но что2, по моемY мнёнію, рaзвэ ћкw не и3мёzху nни2 даровaніz разсуждeніz.

Сіe бо ќчитъ человёка њставлsти въ nбоeмъ безмёріе, и3 путeмъ цaрскимъ шeствовати: и3 не попущaетъ, да t деснhz страны2 њкрадaемь бyдетъ безмёрнымъ воздержaніемъ, нижE да t страны2 шyіz къ нерадёнію низвлечeнъ бyдетъ и3 разслаблeнію. И$бо џко нёкое души2 и3 свэти1льникъ разсуждeніе є4сть, по џному є3ђльскому глaсу глаг0лющему: свэти1льникъ тёлу є4сть џко: ѓще ќбw џко твоE пр0сто бyдетъ, всE тёло твоE свётло бyдетъ: ѓще же џко твоE тeмно бyдетъ, всE тёло твоE тeмно бyдетъ. И$бо тaкw и4мать: занE вс‰ помышлє1ніz и3 дэ‰ніz разсуждeніе человёка и3спытyющи, раздэлsетъ, и3 tлучaетъ всsкое лукaвое и3 бGу неуг0дное дёло, и3 далeку t негw2 твори1тъ прeлесть. И# семY научи1тисz кjйждо м0жетъ и3 t повэствyемыхъ б9eственныхъ писaній. Саyлъ бо џный пeрвый воспріsвый цaрство їсрaилево, понeже не и3мёzше nчесE разсуждeніz, њмрачи1всz мhслію, не разумЁ разсуди1ти, ћкw пaче приношeніz жeртвы, ўг0дно бЁ бGови повинyтисz заповёданію с™aгw самyила. И# t ни1хже непщевA ўгоди1ти бGу, си1ми прогнэвлsетъ є3го2, и3 tвeрженъ бывaетъ цaрства. Не бы2 сіE претерпёлъ, ѓще бы свётъ разсуждeніz въ себЁ стzжaлъ. СіE и3 ґп0столъ с0лнце и3менyетъ, по речeнному t негw2: с0лнце да не зaйдетъ во гнёвэ вaшемъ. СіE и3 нaшеz жи1зни глаг0летсz њкормлeніе, по пи1санному: въ ни1хже нёсть њкормлeніz, пaдаютъ ћкw ли1ствіе. СіE совётомъ въ писaніи глаг0летсz, є3гHже кромЁ да ничесHже твори1мъ, t писaніz научaемсz.

И# нижE сіE д¦0вное віно2, є4же весели1тъ сeрдце человёка, без8 совёта пи1ти њставлsетсz, по глаг0лющему: съ совётомъ віно2 пjй : и3 пaки, ћкоже глаг0летъ, грaдъ стэнaми разорeнъ, и3 неwграждeнъ, тaкw мyжъ творsй что2 без8 совёта. Въ сeмъ премyдрость, въ сeмъ (с. 1162) рaзумъ и3 чyвство состоsтъ, и4хже кромЁ нижE внyтренній нaшъ д0мъ зи1ждитисz м0жетъ, нижE д¦0вное богaтство с0брано бhти, по речeнному: съ премyдростію зи1ждетсz д0мъ и3 съ рaзумомъ и3справлsетсz, и3 съ чyвствіемъ и3сполнsютсz сокрHвища богaтства. СіE речeсz и3 твeрдаz пи1ща и3мyщихъ чyвствіz њбучє1нна д0лгимъ ўчeніемъ въ разсуждeніи добрa же и3 ѕлA. Си1ми u5бо ћвственнэ показyетсz, ћкw ниеди1на без8 даровaніz разсуждeніz добродётель состaвитисz, и3ли2 твердA до концA пребhти м0жетъ. Всёхъ бо добродётелей мaтерь и3 храни1тельница є4сть разсуждeніе. СіE u5бо положeніе и3 мнёніе ґнтHніа, є3мyже соединомhсленни и3 пр0чіи nтцы2 бhша. Но да и3 t новёйшихъ и3 въ н†ша временA бhвшихъ ўказaній ўтверди1мъ положeніе с™aгw ґнтHніа. Воспомzни1те и3 вы2 стaрца и3р0на, и3 nкаsнное падeніе, є4же пострадA прeжде мaлыхъ си1хъ днeй пред8 nчи1ма нaшима. Кjимъ w4бразомъ; посмэsніемъ діaвола t высоты2 џныz житіS во глубинY смeрти сведeсz. Сег0 бо п0мнимъ пzтдесsтъ лётъ въ пустhни пребhвша, вели1кую жест0кость житіS и3 крёпкое воздержaніе стzжaвша, и3 въ глубочaйшей пустhни, пaче всёхъ, и5же здЁ, пребhвша, и3 ўединeніе возлю1бльша.

И# по толи1цэхъ трудёхъ и3 п0двизэхъ порyганъ t діaвола, и3 въ тzгчaйшее падeніе поползнyвсz, вс‰ и5же въ пустhни nтцы2 и3 брaтію въ неутёшный плaчь ввeрже. Не бы2 сіE претерпёлъ бhхъ, ѓще бы бhлъ ўтверждeнъ разсуждeніz добродётелію, ћже научи1ла бы є3го2 не своемY п0мыслу, но совёту nтє1цъ и3 брaтій повинyтисz: толи1кw бо своемY п0мыслу послёдуz, пощeніе и3 tлучeніе t человBкъ люблsше, ћкw нижE въ прaздникъ с™hz пaсхи прибhти въ цeрковь, да не пришeдъ въ собрaніе и3 со nтцы2 и3 брaтіею, kдhй съ ни1ми кyпнw, понуждeнъ бyдетъ пріsти nвощи2, и3ли2 и4но что2, приноси1мое на трапeзу, и3 возмни1тъ себE tпaдша своегw2 намёреніz и3 прaвила. Си1це u5бо намн0зэ свои1мъ хотёніемъ прельсти1всz, ѓггела, сатанинA пріeмь, семY ћкw ѓгGлу свёта поклони1сz: и4же повелЁ (с. 1163) є3мY въ полyнощи въ глубочaйшій клaдезь воврещи2 себE, да познaетъ и3скyсомъ, ћкw никaкоже каков0йлибо ўжE бэдЁ подпадeтъ, вели1кихъ рaди є3гw2 добродётелей, и3 бGоуг0дныхъ трудHвъ. Сeй же не разсуди1въ п0мысломъ совэщавaющагw сі‰, но помрачи1всz мhслію, ввeрже себE въ полyнощи въ клaдезь. И# не по мн0зэ, ўвёдэвше брaтіz случи1вшеесz, є3двA со мн0гимъ труд0мъ возмог0ша є4ле жи1ва сyща и3звлещи2 є3го2.

И# по и3звлечeніи жи1въ двA дни6, въ трeтій ќмре, њстaвивъ брaтій и3 стaрцу пафнyтію плaчь неутёшный: и4же человэколю1біемъ подви1гсz мн0гимъ, и3 помzнyвъ мнHгіz є3гw2 труды2, и3 многочи1сленны лёты, ±же въ пустhни претерпЁ, не tлучи2 є3гw2 t поминовeніz, и3 приношeніz почи1вшихъ, ћкw да не причтeтсz къ ўмeршымъ наси1льственнw. Что2 рекY њ џнэхъ двyхъ брaтэхъ, и5же пребывaху њб8 џнъ п0лъ пустhни fиваjды, и3дёже и3ногдA блажeнный ґнтHній пребывaше. Сjи бо неразсyднымъ п0мысломъ подви1гшесz, взsша себЁ мнёніе и3дти2 во внyтреннэйшу пустhню вели1ку сyщу, и3 невоздёланну, сyждше въ сами1хъ себЁ не пріsти пи1щи t человёка, ѓще не ю4же и5мъ гDи чудодёйствуz подaстъ. И# є3гдA заблуждaющихъ џнэхъ по пустhни, и3 и3знемогaющихъ глaдомъ, и3здалeча мазjки ўзрёша, сeй же kзhкъ, мaлw не всёхъ ди1кихъ kзhкwвъ пaче ди1вій и3 жесточaйшъ є4сть, преложи1вше t б9eственнагw промышлeніz, ср0дную жест0кость въ человэколю1біе, съ хлёбы срэт0ша и5хъ: є3ди1нъ ќбw t предречeнныхъ двyхъ брaтwвъ, разсуждeнію є3мY пришeдшу, съ рaдостію и3 благодарeніемъ воспріS хлёбы, помhсливъ, ћкw не бы2 тaкw сjи жест0ки и3 ди1віи и3 при1снw рaдующіисz њ кр0ви человёчестэй сострадaли и5мъ и3знем0гшымъ ўжE, и3 пи1щу принесли2, ѓще бы не бGъ подви1глъ и5хъ на сіE. Другjй же пи1щу tвeргши, ћкw t человBкъ є3мY принесeнну, и3 пребhвъ въ неразсyдномъ совётэ, нeмощію неzдeніz и4здше.

Ѓще ќбw въ начaлэ и3 ѕэлw2 ѕлЁ nбоE совэщaвше, безсловeсну и3 ги1бельну мhсль себЁ пріsша, nбaче є3ди1нъ, прившeдшу є3мY разсуждeнію, сіE, є4же дeрзостнэ и3 неразуми1вэ њпредэли2, д0брэ (с. 1164) и3спрaви: другjй же въ неразyмномъ предпріsтіи пребhвъ, и3 разсуждeніz кромЁ њбрётшисz, смeрть, ю4же гDь tврати1ти восхотЁ сaмъ себЁ навлечE. Чт0 же рекY и3 њ џномъ; є3гHже и4мz не хощY рещи2, занE є3щE жи1въ є4сть: и4же дeмwна мн0гажды, ћкw ѓгGла воспріи1мъ, и3 tкровє1ніz t негw2 пріeмлzй, и3 свётъ чaстw свёщный въ кeлліи своeй зрsщи, послэди1 же повелэвaетъ є3мY своего2 сhна сопребывaюща є3мY въ монастырЁ въ жeртву принести2 бGу, ћкw t сегw2 рaвныz патріaрху ґвраaму чeсти спод0битисz и3мyщій. Е#гHже совэщaніемъ толи1кw сведeсz, ћкw дёломъ заклaніе сhна соверши1лъ бы, ѓще не бы2 сегw2 ўзрёвъ сhнъ кромЁ nбhчаz н0жъ и3з8wстрsюща, и3 ќзы гот0влzща, и4миже є3го2 ћкw всесожжeніе свzзaти хотsше, бёгствомъ спасeніе ўлучи1лъ. Мн0гw бы бhло прeлесть џную месопотaмина повэствовaти, и4же толи1ко воздержaніе показaвъ, и3 въ кeлліи заключeнъ лBта мнHга бhвъ, тaкw послэди2 діaвольскими tкровeніи и3 сновидёніи посмёzнъ бhсть, ћкw по толи1цэхъ трудёхъ, и3 добродётелехъ, и4миже вс‰ тaмw сyщыz и4ноки превосходsше, во їудeйство и3 њбрёзаніе впадE.

Претензии к содержанию