Страница 2 из 7
Онъ же узревъ философа юна теломъ, и иже беху послани с нимъ, рече къ нимъ: въси подножиа моего несте достоины, то како азъ с вами се хощу прети? философ же къ нему рече: не людъскаго обычая дръжи, нъ божии заповеди зри. якоже бо еси и тыи от земле и душу Бог омъ съставленъ, тако и мы въси. то на землю зре, чловече, не гръди се. пакы же аннии отвеща: не подобно естъ въ есенъ цветъцъ искати, ни старца на воиску гнати, яко юношу некоего нестора.
философ же отвеща ему: самъ на се вины обретаеши. рци въ ку ю връсту ду ша силнеиши телесе. он же рече: на старостъ. философъ рече: то на ку ю те бранъ гонимъ, на телесну или на духовну? он же рече: на духовну. философ отвеща: то ты ныня силнеи хощеши быти. да не глаголи нам тацехъ притъчъ, не без времене бо цветъцъъ ищемъ, ни на воиску тебе гонимъ.
срамлъ же се старцъ и инамо обрати беседу и рече: рци ми, юноше, како кръсту разорену сущу не кланяемъ се ему ни лобзаемъ его, а вы, аще икона и до пръсии сущи писана, чъстъ еи твореще не стыдите се? философъ же отвеща; четири бо чести кръстъ иматъ, и аще едина честъ его убу детъ, то уже своего не являетъ образа; а икона тъкмо от лица являетъ образ подобию того, егоже буде писано; не лъвова бо лица ни рысиа зритъ, иже видитъ, нъ пръваго образъ.
пакы старъцъ рече: како се кланяемъ кръсту без написаниа, а бывшемъ и инемъ кръстомъ? икона же, аще не иматъ написана имене, егоже будетъ образъ, то не творите еи чъсти? философ же отвеща: въсакы бо кръстъ подобнъ образъ имат Христову кръсту , а иконы въсе немаютъ единъ образъ. старцъ же рече: Богу рекъшу къ моисею: не сътвориши въсакого подобиа, како вы твореще кланяете се?
философ же противу сему отвеща: аще би реклъ: не сътвориши никакогоже подобия, то право прииши; нъ естъ реклъ: не въсакого, сиречъ недостоиное. противу же симъ не могыи пре, старчъ умлъча и посрами се.
По сих же агарини, нарицаемии срацини, въздвигоше хулу на единобожъство светые троице глаголюще: како выи христиани единъ Богъ менеще, размешаете и пакы на трии, глаголюще, яко отъцъ и сынъ и духъ естъ? аще можете сказати яве, то послете муже, иже могутъ глаголати о сем и препрети ны. бе же тъгда философъ !к и !д летомъ. събор же сътворъ царъ, призвавъ и рече ему: слышиши ли, философе, что глаголютъ сквръннии агарини на нашу веру?
то яко светые троице сы слуга и ученикъ, шъдъ противи се имъ и Богъ , съвръшителъ сы въсакои вещи, славимыи въ троици отъцъ и сынъ и светы духъ, тъи да ти подастъ благодатъ и силу въ словесехъ, яко другаго давыда нова явит те на голиада, съ тръми каменъми побеждъша, възвратиъ те къ намъ, сподоблъ и небесному царствию. слышав же се отвеща: съ радостию иду за христианскую веру.
что бо естъ мне слаждъше на семъ свете, нъ за светую троицу живу быти и умрети. приставише же къ нему ассикрита и георгиа полашу . дошъдъшим же имъ тамо, беху образы демонскые написали вънеюду на дврехъ въсехъ христианъ, дивы твореще и ругающе се. въпросише же философа глаголюще: можеши ли, философе, разумети, что естъ знамение се? он же рече: демонскыи образъ вижду и мню, яко христианы ту вънутръ живутъ; они же не могуще жити с ними, бежетъ въне от нихъ.
а идеже сего знамениа нестъ юду , то съ теми сутъ ту вънутръ.
На обеде же седеще агарини, мудраа чедъъ, книгъ научена геомитрии и астрономии и прочиимъ учениемъ, искушающе и въпрашаху , глаголюще: видиши ли, философе, дивное чюдо, како же пророкъ Махметъ принесе намъ благу ю вестъ от Бога и обратии многы люди и въси дръжим се по закону , ничесоже преступающе. а выи христовъ законъ дръжеще овъ сице, овъ онако, якоже естъ годе комуждо васъ, тако дръжите и творите.
къ сим же философъ отвеща: Богъ наш яко и пучина естъ морска, пророкъ же глаголетъ о немъ: родъ его кто исповестъ, въземлет бо се от земле животъ его. сего же ради исканиа мнозии въ пучину ту въходетъ и силныи умомъ помощию его богатъство разу мное приемлюще преплаваютъ и възвращаютъ се, а слабии яко и в съгнилехъ кораблихъ покушаютъ се преити, ови истапляютъ, а ови съ тру домъ едва отъдыхаютъ, немощною леностию влающе се.
ваше же естъ ясно и удобно, еже можетъ прескочити въсакъ, малъ и великъ. нестъ бо кроме людъскаго обычая, нъ еже можетъ деяти; а ничесоже естъ вамъ заповедалъ. егда бо нестъ въстегнулъ гнева и похоти, нъ попустилъ то в кую ви иматъ върину пропастъ! съмыслъны да разумеваетъ. Христосъ же не тако, нъ от низу тешкое горе възводитъ верою же и детелию божиею.
творцъ бо сы всакымъ, между аггели и скоты естъ чловека сътворилъ, словесемъ и съмысломъ отлу чивъ от скота, а гневомъ и похотию от аггелъ; и еиже се чести кто приближаетъ, тъ паче тою се причещаетъ, вышииихъ ли или нижииихъ.
Въпросише же и пакы: како вы единому Богу сущувъ трии славите и? скажи, аще веси. отъца бо нарицаете и сына и духа. то аще тако глаголете, да и жену ему дадите, да се от того мнозии бози расплодетъ. къ сим же философъ отвеща: не глаголите тако хулы бесчъстны. мы убо добре есмы навыкли от пророкъъ и от отъцъ и от учителъъ троицу славити, отъцъ и слово и духъ, трии ипостаси въ единомъ сущъстве.
слово же то въплъти се въ деве и роди се нашего ради съпасениа, якоже и Махметъ вашъ пророкъ сведетелствуетъ, написавъ сице: послахомъ духъ нашъ къ девеи изволше, да родитъ. от сего азъ вамъ повещение твору о троици. сими же словесы поражени на другаа възвратише се, глаголюще: яко тако естъ, якоже глаголеши, гости, да аще Христосъ Богъ вашъ естъ, почто не творите, якоже велитъ?
писано бо естъ въ еvаггелъскыхъ книгахъ молити за врагы, и добро деяти ненавидещимъ и гонещиимъ и ланиту обращати биющиимъ. вы же не тако, нъ противна оружиа острите на творещее вамъ таковаа. философ же противу симъ отвеща: двема заповедма сущема въ законе, кто законъ съвръшае являет се: иже ли едину съхранитъ, или иже обе? отвещаше же оны: яко иже обе.
философ же рече: Богъ естъ реклъ: молите за обыдещее; тъ естъ реклъ пакы: болше сее любъве не можетъ никтоже явити на семъ житии, нъ да свою душу положитъ за другы. друг же ради мы се деемъ, да не съ телесными душа их пленена будетъ. пакы глаголаше: Христосъ естъ далъ данъ за се и за ины, вы же како не творите того делъ? и юже аще бранеще себе, како поне да ны не даете сицему велику и крепку езыку измаитъску за братию вашу и другы.
мала же просимъ, тъкмо единого златика, и дондеже стоитъ вса земля, хранимъ миръ между собою якоже инъ никтоже. философ же отвеща: аще кто въ следъ учителя ходе хощетъ въ следъ ходи, въ нже и онъ, другы же сретъ съвращаетъ и, друг ли ему естъ или врагъ? отвещаше же оны: враг? философ же рече: егда Христосъ данъ дастъ, кое царъство бе, измаилтъско или римско? отвещаше же онии: римско.
онъ же рече: темъ же не подобаетъ намъ зазирати, понеже римляномъ въси даемъ данъ.
По сих же и инаа многа въпрашаниа въпросише, искушающе отъ въсехъ художъствиихъ, яже и сами умеху . сказа же имъ въса, якоже е препре и о сихъ. рекоше къ нему: како ты вса сии умееши? философ же рече: чловекъ некои почръпъ въ мори воду, въ мешци ношаше ю и гръдеше се, глаголе къ странникомъ: видите ли воду , юже никтоже не иматъ разве мене? пришъдъ же единъ мужъ поморникъ, рече къ нему: неистов ли се дееши, хвале се тъкмо о смръдешиимъ мешки, а мы сего пу чину имамы.
тако и ви деете, а от насъ сутъ въса художъствиа изъшла. и по сих же показаше ему дивы твореще врътоградъ насажденъ иногда от земле изникнуще; яко сказа имъ, како се бываетъ, пакы показаше ему въсе богатъство и храмины утворены златомъ и сребромъ и камениемъ драгомъ и бисромъ, глаголюще: виждъ, философе, дивное чюдо, сила велика и богатъство многъ амермниино, владыкы срацинска.
рече же к нимъ: не дивно се естъ, Богу же слава и хвала сътворшому си въса и въдавшу на утеху чловекомъ; того бо сутъ, а не иного. сетнее на свою се злобу обращъше, даше ему ядъ пити. нъ Богъ милостивы, рекы: аще и съмртно что испиете, не иматъ вас вредити, избави и того и на свою землю здрава и възвратии.
И пакы не по мнозе времени отрек се въсего житиа сего, седе на единомъ месте без млъвы и себе самому тъкмо вънемле и на утрешни дънъ ничесоже не оставляе, нъ нищиимъ раздавае все и на Бога печалъ възметае, иже се на въсакъ дънъ о всехъ печетъ. единою же на светыи дънъ слузе ему тужещу , яко ничесоже не имамыи на сици дънъ чъстънъ, он же рече ему: препитевыи иногда израилътени въ пустыни, тъ иматъ и намъ зде дати пищу ; нъ шъдъ призови поне петъ нищиихъ мужъ, чае божие помощи.