Страница 5 из 7
и Богъ бо въ твари глаголетъ: се вса добра село. вашего же ради лакомиа мало некое от нихъ отетъ. сънест, бо рече, Ияковъ и насыти се и отвръже се възлюбленныи. и пакы: седоше людие ясти и пити и въсташе играти. от многа же се мы укращъше въ мале положихомъ селико памети ради. а иже хощетъ съвръшенныихъ сихъ беседъъ искати и светыхъ, въ книгахъ его обрещетъ е, елико предложии учителъ нашъ архиепискупъ меfодие, разделъ е на осмъ словесъ; и ту у зритъ словесную силу, от божие благодати яко и пламенъ горещии на противные.
начелными мужи сладкаа и подобна его словеса слышавше, рекоше къ нему: Бог омъ еси семо посланъ на създание наше и все книгы от него навыкы, все еси по чину глаголал, до сыти наслаждъ въсех ны медъвными словесы светыксъ книгъ. нъ мы есмы некнижна чедъ, семуже веру имемъ, яко ты еси от Бог а. паче же аще хощеши покои обрести душамъ нашимъ, всако исправи притчами скажи намъ по чину, егоже те въпрашаемъ. тако же се разыдоше почити.
Събравше же се въ другы дънъ рекоше ему, глаголюще: скажи намъ, чъстныи мужу, притчами и умомъ веру, яже естъ лучъ въсехъ. отвеща къ нимъ философъ: малъжена два беста у цара некоего въ чъсти велице любима зело. съгрешъшема же има изгнавъ я от земле отсла. жившема же многа лета тамо, дети сътвориста въ нищете. събирающе же дети къ себе съветъ твораху, кымъ се бы путемъ пакы въместили въ пръвыи чинъ.
ов же ихъ сице, а другы инако, а другы другряко съветъ деюще; которому убо достоитъ съвету стояти? не добреишому ли? рекоше же они: чесо ради сице глаголеши? свои бо съветъ къждо добреишии творитъ.
Сарацины такожде и инии инъ. скажи же, кои разумъ имъ добреи от сихъ. рече же философъ: огнъ искушаетъ златъ и сребро, а чловекъ умомъ отсекаетъ лъжу от истины. ръцете же ми: от чесого быстъ пръвое отпадение? не от видениа ли и плода сладкаго и похотениа на божъство? они же реше: тако естъ. философ же рече: то аще будетъ кому пакостъ медъ яду у или студену воду пившу, пришъдъ врачъ глаголетъ ему: еще многъ медъ ядъ исцелеи.
а иже будетъ воду пилъ, студени се воды напивъ нагъ на мраже ставъ исцелееши. другы же врачъ не тако глаголетъ, нъ противно врачевство заповедаетъ, въ меда место горкое пиюще постисе, а въ студенаго место топлое и гореще. которыи убо от обою хытрее врачюетъ? отвещаше вси: иже противнаа врачъству заповедаетъ. горестиу бо житиа сего похотное сласти достоитъ умрътвити и смерениемъ гръдостъ, противными противнаа врачюще.
а мы бо глаголемъ, яко древо, иже пръвее трънъ сътворитъ, то последи сладкъ плод приплодитъ. Христовъ бо законъ остротою являетъ божиа житиа, по том же въ вечныхъ жилищахъ стократицею плодъ приноситъ. единъ же от нихъ срацынску злобу добре ведыи, въпросии философа: рци ми, гости, како выи Махмета не дръжите? тъ бо естъ велми Христа похвалилъ въ своихъ книгахъ, глаголе, яко от девы се естъ родилъ, сестры моmсеови, пророкъ великъ и мрътвые въскрешалъ и въсакые езы ицчелилъ силою велиею.
отвеща же философъ къ нему : да судит на каганъ. глаголи же, аще естъ пророкъ Махметъ, како имемъ даниилу веру? он бо рече: до Христа въсако видение пророчъства престанетъ. тъ же по Христе явлъ се, како можетъ пророкъ быти? аще бо того пророка наречемъ, то даниила отвръжемъ. рекоше же мнозии от нихъ: даниил же естъ глаголалъ, божиимъ духомъ естъ глаголалъ.
Махмет же вси вемы, яко лъжъ естъ и пагубникъ спасениу въсехъ, иже естъ добреишее бледи свое на злобу и студодеяние изблелъ. рече же пръвыи съветникъ от нихъ къ приятелемъ срацинъскомъ: божиею помощию гостъ съ всу гръдыню жидовску на землю съвръже, а вашу на онъ полъ рекы превръже яко скврънну. рече же и къ въсемъ людемъ: якоже далъ естъ Богъ властъ над въсеми езыкы цару христианску и мудростъ съвръшену, тако и веру въ нихъ и кроме ее никтоже не можетъ живота вечънаго жити. Богу же слава в векы.
рече же Философъ съ слъзами къ всемъ: братие и отъци и друзи и чеда, се Богъ дастъ въсакъ разумъ и ответъ достоинъ. аще ли естъ и еще кто противе се, да придетъ и препритъ или препренъ будетъ. иже послушаетъ сего, да се кръститъ въ име светые троице. иже ли не хощетъ, азъ кроме есмъ сего греха, а онъ узритъ въ дънъ суднии, егда седетъ ветхыи дънъми судити въсемъ езыкомъ яко Богъ .
Отвещаше оны: несмы и мыи себе врази. нъ по малуиже можетъ, тако велимъ, да се кръститъ волею, иже хощетъ, от сего дъне. а иже от васъ на западъ кланяет се или жидовъскыи молитву творитъ или срацинскыи веру дръжитъ, скоро съмрътъ прииметъ от нас. и тако се разидоше съ радостию. кръсти же се от нихъ до двою стучедии, отвръгше се мръзости поганскыхъ и женитъвъ безаконныхъ.
написа же къ цару книгы каганъ сицевыи: яко послал ны еси, владыко, мужа такога, иже ны зказа христианску веру словом и вещми, свету сущу . и извещъше се, яко то естъ истаа вера, повелехомъ кръстити се своею волею, надеюще се, и мы доспети тогожде. есмы же въси мы приятели твоему царству и готови на службу твою, яможе потребуеши. проваждае же философа каганъ, дая ему даръ многъ, нъ не приетъ и глаголе: даждъ ми, елико имаши пленникъ гръкъ зде; то ми естъ болшее въсехъ даровъ.
събравше же ихъ до двою сту и въдаше ему и иде радуе се въ путъ свои. и дошъдъше же безводныхъ местъ пустиихъ, жежду не можаху тръпети. обрещше же въ слатине воду и не можаху от нее пити, беше бо яко жлъчъ. рашъдъшем же се въсемъ искати воды, рече къ Мефодию брату своему: не тръплю убо жежду, да почръпи воду сию. иже бо бе пръвее преложилъ Израелътомъ горку воду въ сладку, тъи иматъ и намъ утеху сътворити.
почръпше же обретоше ю сладку яко и медъвну и студену. и пивша прослависта Бога, твореща тако своимъ рабомъ.
Въ Херсоне же вечера съ архиепископомъ, рече къ нему философъ: сътвори ми молитву , отъче, яко же би ми отъцъ мои сътворилъ. въпрошъшем жe некоимъ особъ, чесо ради сътвории се, отвеща философъ: въ истину, ютре отидетъ от насъ къ Господу и оставит ны. еже и быстъ, слову сему събывшу се. бе же въ фmлсце езыце дубъ велии, съраслъ же се съ чрешнею и подъ нимъже требы делааху, нариюще именемъ александръ, женску полу не дающе приступати къ нему ни къ требамъ его.
услышав же то философъ, не лени се трудити до нихъ и ставъ по среде ихъ глагола къ нимъ: елини сутъ въ вечну муку шли, кланявше се небу и земли яко Богу, тако и велицеи добре твари. то ли выи, иже се кланяете древу , худеи вещи, еже естъ готово на огнъ, како имате избыти вечънаго огня? отвещаше же они: мы сего несмы начели от ныня творити, нъ отъци есмы преели и от того обретаемъ вса прошениа наша, даждъ и наипаче ина многаа.
и како се мыи сътворимъ, егоже нестъ дръзнулъ никтоже от насъ сътворити. аще бо дръзнетъ кто се сътворити, тъгда же съмрътъ узритъ и не имамы к тому дъжда видети до кончины. отвеща к нимъ Философъ: Богъ о васъ въ книгахъ глаголетъ, а вы како се его отмещете?
Исаия бо от лица Господня въпиетъ, глаголе: греду азъ събрати вса племена и все езыкы и приидутъ и узретъ славу мою и оставлю на нихъ знамение и послю от нихъ спасены въ езыкы, въ фаръсъ и въ фулъ и лудъ и мосохъ и фовелъ и въ еладу и въ отокы далные, иже несутъ слышали моего имене, и възвестетъ славу мою въ езыцехъ, глаголетъ Господъ вседръжителъ.
и пакы се азъ послю рибытвы и ловце многы и от хлъмъ и от скалъ каменныихъ изловет вы. познаите, братие, Бога сътворшаго вы; се еvаггелие новаго завета божя и въ нже се есте кръстили. тако же гладкыми словеси углаголавъ ихъ повеле имъ посещи древо и съжещи. и поклони же се стареишина ихъ и шъдъ лобза еvаггелие, такожде и вси. свеще же бели приемше от философа и поюще идоше къ древу и възъмъ секиру и трикратъ ударивъ и повеле въсемъ сещи и искоренити и и съжещи. въ ту же нощъ абие от Бога дъждъ быстъ.
и съ радостию велиею похвалише Бога и весели се Богъ о семъ зело.
Философъ же иде въ Цариградъ. и видев цара живеше въ цръкви светыхъ апостолъ Бога моле. естъ въ Светеи Софии потиръ от драгаго камене, соломоня дела, на нем же сутъ писмена жидовскы и самаренскы граны написаны, ихже не можаше никтоже ни прочисти ни сказати. възм же философъ прочте и сказа е. естъ же сице прорицаи, дондеже сице звезда; въ пиво буди Господи, пръвенцъ бдешу нощию.
по семже другы граны: на въкушение Господне сътворена древа иного, пии и упии се веселиемъ и възупии аллилуиа. и по семъ третии гранъ: се кнезъ и узритъ въсъ сънмъ славу его и давидъ по среде ихъ. и по семъ число написано … . расчът же по тънку философ и обрете от втораго на десете лета цара соломона до рождъства Христова /f сътъ и f летъ. се естъ пророчъство о Христе.
веселещу же се о Бозе Философу, пакы друга речъ приспе и трудъ не мъни пръвыихъ.
Растислав бо моравскы кнезъ Богомъ устимъ съветъ сътвори съ кнезы своими моравляни и посла къ цару Михаилу глаголе: людемъ нашимъ поганства се отвръгшимъ и по христианскы се законъ дръжещемъ, учителя не имамы такого, иже ни бы въ свои езыкъ истую веру христианскую сказалъ, да се быше и ины страны зреще подобили намъ. то посли ны, владыко, епископа и учителя такого.